Abdulla Qahhorning satirik asarlarida xarakter yaratish mahorati. Reja: Kirish XX o`zbek adabiyotida Abdulla Qahhor o`rni. Asosiy qism:A.Qahhorning satirik asarlarida xarakter yaratish mahorati va adabiy tanqidchilik.Abdulla qahhorning satirik asarlarida (“Adabiyot muallimi”, “San`atkor”, “Boshsiz odam”, “Anor”, “O`jar” hikoyalari misolida) xarakter yaratish mahorati.Xulosa. Ma`lumki, har bir mamlakatning qalbini, uning maqsadlari va orzu-intilishlarini tushunish, anglab yetishda uning adabiyoti va san`ati beqiyos o`rin tutadi. 1 Adabiyot sohasining rivojlanishida buyuk yozuvchilarning o`rni beqiyos. O`zining asarlari bilan kitobxonlar mehrini qozongan atoqli adib Abdulla Qahhor XX asr o`zbek adabiyotida o`z ijodi bilan haykal qurdi. Yozuvchi 1907-yilning 17-sentyabrida hozirgi Xo`jand viloyatining Asht tumanidagi qishloqlardan birida tavallud topgan. Yoshligidan o`tkir zehnli, sinchkov, tevarak atrovdagi voqealarga e`tiborli bo`lgan yozuvchining kam so`zda ko`p ma`no chiqarish qobiliyatiga adabiyot bo`stonida qancha olqishlar bo`lgan desak mubolag`a bo`lmaydi. Yozuvchi XX asr o`zbek adabiyotini “Dahshat”, “O`g`ri”, “Boshsiz odam”, “Mayiz yemagan xotin”, “Anor”, “Bemor”, “O`jar”, “Kampirlar sim qoqdi”, “Dumli odamlar”, “San`atkorlar” kabi o`ttizga yaqin hikoyalari, “Muhabbat” qissasi “Sarob”, “Qo`shchiroq chiroqlari” romanlari, “Shohi so`zana”, “Og`riq tishlar”, “Tobutdan tovush”, “Ayajonlarim” sahna asarlari bilan boyitdi. Sh.Mirziyoyev “Niyati ulug` xalq ishi ham ulug`, hayoti yorug` va kelajagi farovon bo`ladi”(353-bet) Toshkent. O`zbekiston. 2019-yilIjodkor biz uchun yozuvchigina emas, balki mahoratli tarjimon hamdir. U Pushkin, Lev Tolstoy, Gogol, Chexov asarlarini mahorat bilan tarjima qilgan. Bundan tashqari yozuvchi asarlari rus, ukrain, belorus, qozoq, qirg`iz, tojik, qoraqalpoq, ingliz, nemis, chex, polyak, rumin, arab, hind, fransuz tillarida chop etilgan. Darhaqiqat, mamlakatni dunyoga tanitishda adabiyot hamda san`at muhim o`rin egallaydi. Prezidendimiz Shavkat Mirziyoyev o`zining “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” asarlarida ham yozuvchi va san`atkorlarga ushbu fikrlarini aytib o`tganlar: “Adabiyot va san`atning naqadar qudratli kuchga ega ekani haqida sizdek zukko insonlar huzurida so`z yuritishga, ochig`ini aytsam men tortinaman. Lekin mana shunday buyuk, ilohiy kuchdan biz mamlakatimiz, el-yurtimiz ravnaqi yo`lida oqilona va samarali foydalanyapmizmi? Yoki ulug` adibimiz A.Qahhor aytganidek, atomning kuchini o`tin yorishga sarflamayapmizmi?” 2 Chindan ham yozuvchi ijodi boshqalarga o`rnak qilarlik darajadadir. Biz, Abdulla Qahhorni ko`proq hikoya janri ustasi sifatida yaxshi bilamiz. Uning hikoyalari hayotiy asarlarga egaligi uchun ham hozirgi kungacha o`z ahamiyatini yo`qotgani yo`q. Shu o`rinda yirik tadqiqotchi Umarali Normatovning Abdulla Qahhor haqidagi quyidagi fikrlarini aytib o`tmoqchimiz. “Qahhor tabiati, iste`dodi, yo`nalishi jihatidan hayotdagi, odamlar qismatidagi fojiylikni teran his etadigan adibdir. Uning eng yetuk hikoyalari ayni fojeyi holat, qismatlar ifodalangan asarlardir. Hikoyalardagi personajlar hayotidan olingan epizodlar, lavhalar garchi muayyan intiho, badiiy yechim bilan yakunlansa-da, bunday yakun qalbdagi fojialar, ko`rguliklarning debochasi vazifasini o`taydi. ...Xullas, odamlar turmushidahn olingan epizodlarda, lavhalarda ular hayotiga, qismatiga daxldor fojeiy mohiyatni ko`rish, teran his etish, personajlar xarakteri va qismatini ularning ruhiyati ifodasi orqali yorqin badiiy detallar vositasida gavdalantirish Qahhor hikoyanafis san`atining eng muhim jihatidir.”3 Sh.Mirziyoyev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” (158-bet) Toshkent. O`zbekiston. 2018-yilU. Normatov “Abdulla Qahhor: shijoat va jasorat jozibasi”(45-bet)Abdulla Qahhor yashagan davrda adabiy tanqidchilik rivojlandi. Yozuvchi adabiyotdagi yangiliklarni, har bir yozuvchi ijodini sinchiklab kuzatib borar, ular iste`dodi, ijodiga xos bosh xususiyatlarini, ularning yutuq hamda kamchiliklarini aksari bexato belgilab olar, yutuqlari haqida quvonib, kamchiliklari to`g`risida esa kuyunib gapirar edi.4Darhaqiqat, yuqorida aytilganidan ham sezishimiz mumkinki, ijodkor-tanqidchi o`zining keskir qalami bilan hech kimni ayamagan taniqli yozuvchi Said Ahmad ijodidagi yutuq hamda kamchiliklardan so`zlar ekan: “Bir oz shoshiladi kerakli o`rinlarda ehtirosni jilovlay olmaydi, goho kitobxon kulavermasa, qitiqlab kuldirishga, yig`layvermasa, ko`ziga piyoz surtib yig`latishga urinadi.” deb fikr bildirganlar. Hamisha haq gapni aytgan, haqiqat oldida hech kimni hatto, o`zini ham agar yozuvchi o`z asarlariga bildirilgan fikrlarni (tanqidlarni) diqqat bilan tinglar, o`zidan yoshmi yo kattami fikrlarini hurmat qilishga intilardi. Bir guruh yozuvchilar bilan bo`lgan uchrashuvda tanqidchi ijodkor bilan kitobxon orasida Qorabotir emas, do`st-tilmoch bilishi kerakligini chiroyli misollar orqali tushuntirib o`tadilar: “Tanqidchi – bamisoli mehribon doya kabi yangi tug`ilgan yaxshi asarni yo`rgaklab olishi lozim.” 5 Haqiqatdan ham, yozuvchi yuqorida keltirilgan misollarini biz hech qayerda uchratmaymiz. Shunday chiroyli o`xshatishlar bilan tushintirganlarki, aytgan misollarda hech kimning dili og`rimaydi. Tanqid o`zi nima? Tandiqning asosiy vazifasichi? degan savollarga bemalol, talantni, talantli asarlarni kashf etish deb javob beramiz. Tandiq uchun eng muhimi iste`dod, katta bilim, shu bilan barobar halollik va ob`yektivlik ekanini ta`kidlagan. Yozuvchi tanqidchini taxorat olib, poklanib masjidga kirgan kishiga o`xshatardi. Yoki bo`lmasa A.Qahhorning taniqli shoir Abdulla Oripov haqida bildirgan fikrlaridan tandiq – tandiqchi tomonidan otiladigan toshgina emas, balki maqtovga arzigulik ijod namunalari uchun berilgan gul ekanini sezamiz: “O`zi boladay mas`um beozor, osoyishta ko`rinsa ham yuragida g`alayon jo`sh urib turadi. Zamonlar dramasini, odamlar dardi – yu g`amini butun vujudi bilan his etadi. His – hayajonlarini, aytmoqchi bo`lgan gaplari ko`nglidan sharsharadek shitob bilan otilib chiqsa kerak, ularni qog`ozga tushurishda qo`li shoshib qolarov deyman.” 6 U. Normatov “Qahhorni anglash mahorati”(15-bet)U. Normatov “Qahhorni anglash mahorati” (24-bet)U. Normatov “Qahhorni anglash mahorati” (38-bet)