O‘zbek tili ming yillik tarixiy taraqqiyot yo‘lida turli tillar bilan bevosita va bilvosita aloqa qilgan, boy lug‘aviy qatlam va morfosintaktik tuzilmalarga ega bo‘lgan rivojlangan til hisoblanadi. Ayniqsa, islom dini qabul qilinganidan so‘ng, arab tili bilan bo‘lgan madaniy va dini aloqalar natijasida o‘zbek tiliga minglab arabcha so‘zlar, iboralar, terminlar va grammatik birliklar kirib kelgan. Bu o‘zlashuv tilning lug‘aviy boyishiga xizmat qilgan bo‘lsa, arabiy strukturalarning, xususan izofa konstruktsiyalarining o‘zbek tilida faol qo‘llanishi grammatik jihatdan ham chuqur ta’sir ko‘rsatgan. Izofa — otlar orasidagi egalik va nisbat munosabatini ifodalovchi struktura bo‘lib, u arab tilida mustahkam sintaktik model sifatida shakllangan. Bu modelning o‘zbek tiliga kirib kelishi, avvalo, diniy matnlar (Qur’on tafsiri, hadislar, fiqh, kalom), keyinchalik esa adabiy, ilmiy va publitsistik til orqali amalga oshgan. Natijada bugungi o‘zbek tilida arabiy izofa asosida shakllangan birikmalar keng tarqalgan va faol ishlatiladi: ilm ahli, ruh pokligi, haq so‘z, kitob egasi, xayr ishlari, dil ozori kabi birikmalar bunga misoldir. Kurs ishining dolzarbligi. Bugungi globallashuv davrida o‘zbek adabiy tilining tarixiy taraqqiyoti, lug‘aviy manbalari, grammatik modellari va ularning kelib chiqish manbalarini aniqlash dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Arab tilidan o‘zlashgan izofa konstruktsiyalarining bugungi o‘zbek tilida saqlanib qolishi, funksional jihatdan faol bo‘lishi va til me’yorlariga moslashuvi bu hodisani lingvistik jihatdan chuqur o‘rganishni taqozo etadi. Ayniqsa, yosh avlodga tilning ichki tizimini anglatish, izofa konstruktsiyalarining semantik va stilistik xususiyatlarini tushuntirishda bunday tadqiqotlarning ahamiyati nihoyatda muhimdir. Kurs ishining maqsadi. Ushbu kurs ishining maqsadi — o‘zbek tiliga arab tilidan o‘zlashgan izofa konstruktsiyalarini lingvistik nuqtai nazardan o‘rganish, ularning morfologik, sintaktik, semantik va stilistik xususiyatlarini aniqlash, ularning zamonaviy o‘zbek tilidagi funksional yuklamasini yoritishdir. Kurs ishining vazifalari. Mazkur maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar belgilab olindi: Arab tilidagi izofa konstruktsiyasining tuzilishi va nazariy asoslarini aniqlash; O‘zbek tilidagi izofa birikmalari va ularning turlari haqida umumiy tasnif berish; Arabiy izofalarning o‘zbek tiliga kirib kelgan bosqichlarini aniqlash;