“SADDI ISKANDAIY”DAGI HIKOYALARNING G’OYAVIY-BADIIY JIHATLARI XULOSA Hаr bir zаmоn, hаr bir tаriхiy dаvr o’zining ulug’ siymоlаrini yarаtgаn vаyarаtаdi. Buyuk mutаffаkirlаrning tаriх sаhnаsidа pаydо bo’lishi, o’zidаgi qоbiliyat vа istе’dоdni to’lа-tukis ro’yobgа chiqаrаоlishi uchun qulаy mаdаniymа’nаviy, g’оyaviy-siyosiy zаmin, оbyеktiv shаrt-shаrоit vа subyеktiv оmillаr bo’lishi kеrаk. Аnа shundаy qulаy shаrоit vа imkоniyatlаr mаvjudligi tufаyli Mаrkаziy Оsiyo, IХ-ХII аsrlаrdа bo’lgаnidеk, ХIV-ХV аsrlаrdа hаm bir qаnchаbuyuk оlimlаr, nоmi dunyogа mаshhur ulug’ shоir vа mutаffаkirlаrni yеtishtirdi. Аlishеr Nаvоiy аnа shundаy buyuk siymоlаrdаn bo’lib hisоblаnаdi.Alisher Navoiy xalqimizning ongi va tafakkuri badiiy madaniyati tarixida butun bir davlatni tashkil etadigan buyuk shaxs, milliy adabiyotimizning tengsiz namoyondasi, millattimizning g’ururi, sha’n-u sharafini dunyoga tarannum qilgan o’lmas so’z san’atkoridir. Ulug’ mutafakkir, so’z mulkining sultoni Alisher Navoiyning boy ma’naviy merosi asrlar osha butun bashariyatni hayratga solib, insonlar qalbiga, ongu shuuriga ezgulik, insonparvarlik, saxovat, mehr-muruvvat ziyosini taratib kelmoqda. Bugun mamlakatimizda ulug’ bobokalonimizga ehtirom ko’rsatish, asarlarini o’rganish, uni dunyoda keng targ’ib etishga doimiy e’tibor qaratilmoqda.Mustaqillik buyuk mutafakkir hayoti va ijodini jumladan, uning tarixiy, ma’naviyat-ma’rifatga oid merosini o’rganishda yangi ufq ochdi. Jahondagi barcha xalqlarga ham Navoiydek buyuk daho nasib etavermagan. Bu ulug’ zotga millatdosh bo’lganligimiz bilan chin dildan faxrlanamiz va bu endi bizga shunga munosib bo’lish mas’uliyatining ham yuklash aniq. Tadbir joiz bo’lsa, olamda turkiy va forsiy tilda so’zlovchi biror-bir inson yo’qki, u Navoiyni sadoqat va e’tiqod bilan qaramasa. Aytish lozimki, inson qalbining quvonch-u qayg’usini, ezgulik va hayot mazmunini Navoiydek teran ifoda etgan shoir jahon adabiyoti tarixida kamdan-kam topiladi. Alisher Navoiy asarlari, o’lmas dostonlari, g’azal va ruboiylarida barkamol shaxsga va komil insonga oid qarashlarni, qimmatli ta’limotlarni bayon qilish bilan cheklanib qolmasdan, balki o’zi buyuk insonparvar shoir degan nom qozondi, insoniylikda boshqalarga o’rnak bo’ldi. U doimo oddiy xalq g’am-tashvishiga sherik bo’ldi, ularga homiylik qildi. Ushbu holatlar Alisher Navoiyning barkamol avlod tarbiyasi va komil inson haqidagi ta’limotlariga amaliy jihatdan yondashganligini ko’rsatadi. Barkamol avlodni tarbiyalash va komil inson masalasi bugungi kunda milliy mafkuramizning ustuvor g’oyasi va tamoyili bo’lib, u mustabid tuzum mafkurasidan xalos bo’lishda, milliy o’zlikni anglash va jamiyatni ham huquqiy, ham ma’naviy, ham siyosiy jihatdan modernizatsiya qilishda va ijtimoiy hayotda adolatparvarlik va tenglikni takomillashtirishda muhim ahamiyatga ega. Alisher Navoiy bobomiz o’zlari bashorat qilib aytganlaridek, “Umidim uldirki, va xayolim andoq kelurki, so’zim martabasi avjidan quyi enmagay va bu yozgan asarlarimning tantanasi a’lo darajadan o’zga yerni yoqtirmagan”[1]. [1] Uzoq Jo’raqulov “Hayrat haqiqati” Ma’naviy hayot jurnali № 1 2018