O'zbek tilshunosligida hozirgi o’zbek adabiy tili unlilari miqdori masalasida ikki xil fikr mavjud. Birinchi fikrga ko’ra, adabiy til unlilari oltita: i, e, a, u, o’, o. Ikkinchi fikr tarafdorlarining (X. Doniyorov, B. To’ychiboyev, M. Valiyevlarning) ta’kidlashicha, hozirgi o’zbek adabiy tili vokalizmida eski o’zbek adabiy tiliga va hozirgi qipchoq lahjalariga xos bo’lgan kontrast juftliklar mavjud, shundan kelib chiqib, adabiy til vokalizm va alifbo masalalari qayta ko’rib chiqilishi.