Hujayralarning tiriklik faoliyati bilan bir qatorda turli tuman o'zgarishlar oqibatida patologik jarayonlar ham kuzatiladi. Bu jarayonlar barcha prokariot va eukariot hujayralarga xosdir. Ba'zi alohida hujayralar yoki butun organizm turli ta'sirlarga uchrashi natijasida ularda strukturaviy va funksional o'zgarishlar yuzaga kelib, bu o'z navbatida patologik jarayonlarga sabab bo'ladi. Albatta bunday patologik sabablar organizmdagi ayrim funksiyalarining buzilishiga va nihoyat hujayra yoki organizm o'limiga olib kelishi mumkin. Ko'p hujayrali organizmlarda, bitta hujayraning buzilishi natijasida butun organizmda patologik jarayon yuzaga kelishi mumkin. Hatto bu g'oyani, 1858 yilda R. Virxov ilgari surgan. Bunday holatni, o'simlik, hayvon va odamlarda kechadigan turli kasalliklarda kuzatish mumkin. Kasallikning boshlanishida bitta hujayrada gormonal o'zgarish yuzaga kelib, mazkur hujayrada kasallik rivojlanadi. Bu guruhga tegishli bo'lgan hujayralarga, o'zgarishlar asta sekin o'tadi va o'z navbatida u jarayon boshqa guruh hujayralarini ham qamrab oladi. Sog'lom organizmda ham muntazam ravishda hujayralar nobud bo'lib turadi. Bularga qon hujayralarini, qoplovchi va ichak epiteliysi hujayralarini, o'simliklarning po'stloq hujayralarini misol keltirish mumkin. Ularning o'zining funksiyasini o'tab bo'lganidan keyin turli sabablarga ko'ra,