Shaxs taraqqiyotiga ta’sir qiluvchi omillarni baholashga doir ilmiy yondashuvlar turli maktab va tadqiqotchilar tomonidan har xil talqin etiladi. Ilmiy psixologiya tarixida ushbu yondashuvlarning rivojlanishi turli paradigmalarga asoslangan bo‘lib, ularning har biri shaxs taraqqiyotiga o‘ziga xos tushuntirishlar berib kelgan