Arxitekturabop materiallarini ishlab chiqarish va ularni halq xo‘jaligida qo‘llashning o‘ziga xos tarixi bor. Qadimdan eng ko‘p tarqalgan gil qurilish materiali sifatida insoniyat taraqqiyotining boshlang‘ich davridayoq ishlatilib kelingan. Markaziy Osiyoda bundan bir necha ming yil muqaddam sirlangan sopol buyumlar tayyorlash sopol san’atining muhim tarmoqlaridan biri bo‘lgan. Turkistonning janubiy xududlarida o‘tkazilgan qazish ishlari natijasida bundan 6 ming yil muqaddam ishlatilgan sopol, tosh va mis buyumlarning namunalari topilgan. Bog‘lovchi moddalarning bundan 4...5 ming yil avval sun’iy yo‘l bilan hosil qilinganligi tarixdan ma’lum. Eramizdan oldin qurilgan Misrdagi inshootlarda, buyuk Xitoy devorining bir qismida, Italiya, Gresiya, Hindiston va boshqa mamlakatlarda qurilgan inshootlarda bog‘lovchi moddalar ishlatilgan. X-XV asrlarda va undan keyingi davrda O‘rta Osiyo xalqlari hashamatli inshootlar qurishda rangli g‘isht, turli xil rangda sirlangan sopol tax- tachalarni bezak qoplamalar sifatida ishlatishgan. Buxoroda X asrda qurilgan Ismoil Somoniy maqbarasi, XI asrda qurilgan minorai Kalon, Samarqanddagi Shohi