Falsafa tarixida insonga murajaat etmagan, inson moddiy va manaviy borlig'ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo'nalishni topish deyarli mumkin emas. Aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid olaroq, insonga mikrokosm yoki kichik Koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. Faylasuflar insan sirining tagiga yetish borlig'i jumbog'ining tagiga yetish bilan barobar ekanligini qayta-qayta anglab etganlar.