O’rta Osiyoda quldorlik formatsiyasi inqirozi III-IV asrlarda boshlandi. Ko’chmanchi turkiy qabilalarning tez-tez hujumi Kushon imperiyasining tanazzulga uchradi. Eftalitlar, keyinroq Turk xoqonligining O’rta Osiyo erlarini o’z hukmronligiga bo’ysundirishi davrida yangi formatsiyaga o’tish yanada tezlashdi. Eftalitlar va turk xoqonligi davrida O’rta Osiyo erlarida bir qator mustaqil podshohlik shahar-davlatlari mavjud bo’lib, bu podshohliklar eftalit yoki xoqonlikka qaram bo’lib qolmadi. Balki unga soliq to’lash va ularning hukmdor ekanligini tan olish bilan cheklandi. Eftalitlar va turk xoqonligi davrida Xorazm, Tohariston, So’g’d (So’g’diyona) ularning asosiy erlari bo’lgan. Ayniqsa, Sharq va G’arb karvon yo’llari ustida joylashgan So’g’d madaniy va iqtisodiy jihatdan yuksak bo’lgan. U eron, Vizantiya, Hindiston, Uzoq Sharq mamlakatlari, shuningdek, Xorazm orqali Sharqiy evropa bilan ham savdo-sotiq ishlarini olib borgan. So’g’dning eng katta knyazligi hisoblangan Samarqand esa, umuman, O’rta Osiyo ijtimoiy va madaniy hayotida alohida o’rinni egallab, boshqa podshohlik va knyazlik