Konstitutsiyaning yaratilishiga bo'lgan zarurat, XX asr 80-yillarining ikkinchi yarmidan boshlab Sovet Ittifoqi hududida qayta o'zgarishlar uchun sharoit yuzaga keldi. Komrnunistik partiyaning ko‘p yillik hukmronligiga darz keta boshladi. Partiyaviy boshqaruv ishlab chiqarishni rivojlantirish o‘rniga rivojlanishga to‘sqinlik qila boshladi. Iqtisodiy inqiroz xalqning turmush sharoitiga o‘z salbiy oqibatlarini ko‘rsata boshladi. Markaz zulmi kuchayishi natijasida ittifoqdagi xalqlar aziyat chekdi, “porloq kelajakka” ishonchsizlik, turli millatlarni kamsitish holatlari kuchaydi. “Paxta ishi”, “o‘zbek ishi” deb uyushtirilgan kampaniyalarda barcha baravar (gunohsiz ham, aybdor ham) birdek tazyiqqa uchradi. Ayollar, yosh bolalar xo‘rlandi, milliy, diniy, tarixiy qadriyatlar oyoq osti qilindi. Natijada, ittifoq tarkibidan chiqish, mustaqil davlat qurish harakati kuchaydi va bu harakat real voqelikka aylandi. Ayniqsa, mustaqillikka bo'lgan intilish Boltiqbo‘yi respublikalarida kuchli namoyon bo‘ldi. Komrnunistik partiya, uning shu vaqtdagi rahbarlari ittifoqni, mavjud tuzumni saqlab qolish uchun qattiq harakat qildilar. Yangi ittifoq shartnomalarini tuzish, shu orqali ittifoqni saqlash uchun katta urinishlar bo'ldi. Lekin Tbilisi, Vilnyusda bo‘lib o'tgan voqealar, qon to'kilishlar bu maqsadning zo’ravonlik pozitsiyasi, ittifoqni saqlab qolish xom xayol ekanligini k