XX asrning ikkinchi yarmi va ayniqsa 80-yillarga kelib, O‘zbekiston ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy hamda ma’naviy hayotida chuqur inqirozli jarayonlar yuzaga keldi. Sovet tuzumining mustamlakachilik siyosati respublika iqtisodiyotini bir tomonlama rivojlantirishga olib kelgan bo‘lsa, milliy qadriyatlarni kamsitish, ma’naviy hayotga mafkuraviy tazyiq o‘tkazish xalqning noroziligini kuchaytirgan edi. “Paxta ishi”, “o‘zbek ishi” kabi kampaniyalar natijasida minglab begunoh insonlar qatag‘on qilindi, milliy ziyolilar ta’qib ostiga olindi.