Нафас – организмнинг О2 ни киришини, уни тўқималарда оксидланиш-қайтарилиш жараёнларида ишлатилишини ва организмдан CО2 газини ажралиб чиқишини таъминлайдиган физиологик жараёнлар мажмуасидан иборат. Нафас ўпкалар ёрдамида О2 ни тўқималарга, тўқималардан эса CО2 ни ташлиши ҳамда тўқима ва қон орасидаги газ алмашинувини рўёбга чиқаради. Нафас олиш ва чиқариш ҳисобига ўпкалар билан ташқи муҳит ўртасида газ алмашинади. Нафас олганда ўпкалар ҳажми ортади, улардаги босим атмосфера босимидан паст бўлади, шунинг учун ҳаво нафас йўлларига ўтади. Нафас олиш жараёни ташқи қобирғалараро мускулларни қисқариши диафрагмани қисқаришидан содир бўлади, натижада ўпкалар ҳажми 250-300 ммга ошади. Нафас чиқарилганда кўкрак қафаси ҳажми камаяди диафрагма бўшашади, ўпкалардаги ҳаво сиқилади, уларда босим атмосфера босимидан юқори бўлади. Шунинг учун ҳаво ташқарига чиқарилади. Максимал нафас олинганда ўпкалардаги ҳаво ҳажми ўпкаларнинг умумий ҳажмини ифо