








Citrus limon L .Citrus sinensis L geografik tarqalishi, biologiyasi, yetishtirish texnologiyasi.
Mahsulot tavsifi
Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Bog‘dorchilik va issiqxona xo‘jaligini rivojlantirish agentligi sitrus mevalarini yetishtirishni tashkil etishga tayyor fermerlarni va dehqonlarni qo‘llab-quvvatlab limon va boshqa sitrus ekinlarini sara navlari ustida O‘zbekistonda limon eksporti va importi hajmi o‘sishi kuzatilmoqda. Xususan, agar 2016-yilda O‘zbekiston 2431 tonna limon eksport qilgan bo‘lsa, 2021-yilga kelib bu ko‘rsatkich 5097 tonnaga yetkazildi. Limon importi borasida ham o‘sish kuzatilmoqda: 2016-yilda – 64,7 tonna, 2021-yilda esa limon importi hajmi 1099 tonnaga yetdi. Tahlilchilar O‘zbekistonda 2022-yil yanvar oyi oxirida mevalarning ulgurji narxlarini bir yil oldingi xuddi shu vaqtda qayd etilgan narxlar bilan solishtirishdi va mahalliy mevalar aksariyatining narxi sezilarli darajada oshganini aniqlashdi. Shu bilan birga, sitrus va banan singari import qilinadigan mevalarning narxi tushgani maʼlum bo‘ldi. Chamasi, banan, apelsin va mandarin narxlarining pasayishi O‘zbekiston Hukumatining 2021-yil 21-oktyabrdagi bir qancha mevalarni import qilish bojini vaqtincha bekor qilish to‘g‘risidagi qarori bilan bog‘liq. Natijada, 2022-yil 28-yanvar holatiga ko‘ra, apelsinning ulgurji narxi o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 22 foizga, mandarin narxi – 23 foizga arzonlashgan. Yil davomida o‘zbek so‘mi atigi 3 foiz devalvatsiya bo‘lgan. Bu bilan ichki bozordagi real narxlar bundan-da pasaygan, deb aytish mumkin.Bu korsatgichlardan ko‘rinib turibdiki sitruslarga Respublikamiz hududida talab katta, bu talabni o‘zimiz mahalliy issiqxonalarda etishtirilgan sitrus maxsulotlarmiz bilan ta’minlash maqsadimiz. Buning uchun sitruslar (limon, apilsin va b)larni agratexnikasini ,antekologiyasini yanada chuqurroq o‘rganish lozim. Sitrus ekinlar o‘zining beqiyos ta’mi, vtaminga boyligi , hushbo‘y hidi , qayta ishlash saqlash va tashishga yaroqliligi, yetishtirish va ko‘paytirishning uqadar murakkab emasligi va shu kabi qator afzalliklari bilan dunyoning ko‘pgina mamlakatlarida yuqori baholanadi Bugungi kunda aholini meva sabzavot bilan taminlash davr talabi hisoblanadi .Aholi soni o‘sishi mevalar va sabzovot ekinlariga bo‘gan talabni yanada oshiradi .Mevalar orasida sitruslar boshqa mevalarga qaraganda dunyo aholisi uchun eng ko‘p istimol qilinadigan mevalar hisoblanadi. Mana shularni hisobga olgan O‘zbekiston Respublikasi Prizidenti SH .M . Mirziyoyev 2020 yil 19 fevralda PQ -4610-son “Limonchilik tarmog’ini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora tadbirlar to‘risida”gi qarori hamda 2018 yil 6-martdagi PQ 3586-son “ O‘zbekiston Respublikasida limonchilik sohasini yanada rivojlantirish chora – tadbirlari to‘g’risida” gi qarorilari, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009 yil 24 dekabrdagi “ O‘zbekistonda subtropik ekinlarni etishtirishni rivojlantirish chora tadbirlari to‘g’risida” gi 03 -30-68-son qarori qabul qilindi Maskur qarorlar ijrosida so‘ ngi yillarda respublikada limonchilikni boshqarish tizimini isloh qilish,limonzorlar maydonini kopaytirish hisobiga mahsulot ishlab chiqarish va eksportni ko‘paytirish borasida izchil choralar amalga oshirilayotganligi , jumladan 2018-2019 yillarda 730 ga maydonda limonzorlar barpo etilganligi limon yetishtirilayotgan issiqxonalarning umumiy maydoni 1221 gektarga etganligi , limonchilik tarmog’ini yanada rivojlantirish , ilmiy tadqiqotlar ko‘lamini kengaytirish , sitrus o‘simliklar ilmiy markazlarini tashkil etish , yangi barpo etiladigan limonzorlar ushun ko‘chat navi ,sifati, ekish sixemasi, issiqxonalarga qo‘yiladigan talablarga amal qilish, qilishning samarali tizimini tashkil etish , limonchilikni rivojlantirish , limonzorlarni barpo etish va parvarishlash bo‘yicha takliflar berishni amalga oshirish belgilangan.
Teglar
Citrus limon L .Citrus sinensis L geografik tarqalishi, biologiyasi, yetishtirish texnologiyasi.

Muallif
KSEROKS 001
Tasdiqlangan sotuvchi