Gen muhandisligi: tadqiqot obyektlari va rivojlanish tarixiGen muhandisligi — organizmlarning genetik materialini sun’iy ravishda o‘zgartirish, yangi gen kombinatsiyalarini yaratish va ularni tirik hujayralarga kiritish bilan shug‘ullanuvchi biologiya sohasi hisoblanadi. Bu fan molekulyar biologiya, genetika va biotexnologiya yutuqlariga asoslanadi. Gen muhandisligining tadqiqot obyektlariGen muhandisligi tadqiqotlarida asosan quyidagi biologik obyektlardan foydalaniladi: Mikroorganizmlar (bakteriyalar, viruslar, achitqi zamburug‘lari) — tez ko‘payishi va genetik jihatdan oson boshqarilishi bilan ajralib turadi. Plazmidlar va viruslar — genlarni tashuvchi (vektor) sifatida qo‘llaniladi. O‘simlik va hayvon hujayralari — genetik modifikatsiyalangan organizmlar yaratishda ishlatiladi. DNK va RNK molekulalari — genetik axborotni o‘rganish va ko‘chirishda asosiy obyekt hisoblanadi. Gen muhandisligining rivojlanish tarixiGen muhandisligining rivojlanishi XX asrning ikkinchi yarmiga to‘g‘ri keladi. 1953-yilda J. Uotson va F. Krik tomonidan DNKning ikki spiral tuzilishi kashf etilishi gen muhandisligi rivojiga asos bo‘ldi. 1970-yillarda restriktaza fermentlarining topilishi DNKni kesish va biriktirish imkonini yaratdi. 1973-yilda birinchi rekombinant DNK yaratildi. 1980-yillardan boshlab gen muhandisligi tibbiyotda (insulin, gormonlar), qishloq xo‘jaligida va sanoatda keng qo‘llanila boshlandi. Hozirgi kunda gen muhandisligi irsiy kasalliklarni davolash, yuqori hosilli va chidamli o‘simlik navlarini yaratish, biologik faol moddalar ishlab chiqarishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.