Qirqbo'g'imtoifa (Equisetophyta) o'simliklar bo'limi tuzilishi ko'payishi MUNDARIJA: Kirish………………….…………………………………2 I bob. Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarining umumiy tavsifi………………………………………………….…4 1.1. Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarning paleobotanik tarixi…………..……..6 1.2. Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarning yashash muhitlari va ekologik roli…10 1.3. Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarning morfologik xususiyatlari……………12 II bob. Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarining tuzilishi va ko‘payishi…………………………………………………14 2.1. Ildiz, poya va barglarning tuzilishi……………………………………….16 2.2. Sporalar bilan ko‘payishi va sporofit gametofit almashinuvi……………18 2.3. Ko‘payishdagi ekologik omillar ta’siri……………………………………20 III bob. Qirqbo‘g‘imtoifalarni o‘rganish metodlari va amaliy ahamiyati………………………………….22 3.1. Botanik tadqiqotlarda ishlatiladigan metodlar……………………………….24 3.2. Herbariy va laboratoriya sharoitida kuzatish usullari………………………..26 3.3. Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarning farmakologik va xalq tabobatidagi………28 o‘rni……………………………………………………………………………...29 XULOSA………………………………………………………………………...30 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR……………………………………….31 Kirish Mavzuning dolzarbligi. O‘zbekiston Respublikasida biologiya fanini rivojlantirish, yoshlarning ilmiy salohiyatini oshirish va ekologik bilimlarini mustahkamlash bo‘yicha ko‘plab islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-oktabrdagi “Biologiya fanini rivojlantirish va biologik xavfsizlikni ta'minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–4860-son qarori bu boradagi muhim hujjat hisoblanadi. Ushbu qarorda biologiya sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini kengaytirish, zamonaviy laboratoriyalar tashkil etish, shuningdek, ekologik barqarorlikni saqlashda biologik bilimlarni amaliyotga joriy etish vazifalari belgilab berilgan. Yer yuzida o‘simliklar olami nihoyatda xilma-xil va murakkab tuzilgan bo‘lib, ularning har biri biosferadagi muhim ekologik va evolyutsion rolga ega. Shulardan biri – Qirqbo‘g‘imtoifa (Equisetophyta) bo‘lib, qadimiy sporali o‘simliklar sirasiga kiradi. Bu toifa vakillari qadim zamonlardan beri mavjud bo‘lib, hozirgi kungacha o‘ziga xos tuzilishi va moslashuvchanligi bilan ajralib turadi. Ularga xos bo‘lgan morfologik va anatomik xususiyatlar, ayniqsa, ko‘payish jarayonlari ilmiy jihatdan qiziqarli hamda o‘rganilishi muhim bo‘lgan sohaga kiradi. Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarining ekologik tizimdagi o‘rni, suv va namlik muhitiga moslashuvi, ularning ayrim turlarining yo‘qolib ketish xavfi ostida ekani ushbu mavzuni o‘rganishni dolzarb masalaga aylantiradi. Shuningdek, ularning xalq tabobatida qo‘llanilishi, farmakologik xususiyatlari ham kurs ishining amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. Maqsad va vazifalar Kurs ishining asosiy maqsadi – Qirqbo‘g‘imtoifa (Equisetophyta) o‘simliklarining tuzilishi va ko‘payish usullarini tizimli o‘rganish, ularning ekologik va amaliy ahamiyatini aniqlashdan iborat. Vazifalar quyidagilardan iborat: Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarining kelib chiqishi va tarixiy taraqqiyotini o‘rganish;Ularning tashqi morfologik va ichki anatomik tuzilishini tahlil qilish;Sporali va vegetativ ko‘payish jarayonlarini yoritish;Bu o‘simliklarning ekologik sharoitga moslashuvini tahlil qilish;O‘rganishda qo‘llaniladigan ilmiy metodlarni ko‘rsatish va ularning ahamiyatini ochib berish.Tadqiqot ob’ekti va predmetiTadqiqot ob’ekti: Qirqbo‘g‘imtoifa (Equisetophyta) o‘simliklari. Tadqiqot predmeti: Qirqbo‘g‘imtoifa o‘simliklarining tuzilishi, ko‘payish xususiyatlari hamda ekologik va amaliy ahamiyati. Ishning metodik asosi.Ushbu kurs ishida ilmiy-biologik metodlar, jumladan, taqqoslash, kuzatish, tizimli tahlil, tasniflash va adabiyotlar bilan ishlash usullaridan foydalanildi. O‘simliklarning tuzilishi va ko‘payishi haqidagi ma’lumotlar ilmiy manbalar asosida o‘rganildi, kerakli hollarda herbariy materiallari va laboratoriya kuzatuvlari asos qilib olindi.