K I R I SH Magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va dolzarbligi. Mustaqil O‘zbekiston Respublikasi birinchi Prezidenti I. A. Karimov ta`kidlaganidek: Har qanday millat, u naqadar kichik bo‘lmasin-insoniyatning boyligidir va har qanday milliy birlikning, uning til, madaniy va boshqa xususiyatlarining yo‘q bo‘lib ketishi yer yuzidagi madaniy va genetik fondning shaxs, imkoniyatlarining qashshoqlashuviga olib keladi”. Ushbu fikr nihoyatda katta ahamiyatga ega bo‘lib, etnografiya, etnogenez masalasini mukammal o‘rganishga da‘vat etadi va har bir elat va millatning urf-odatlari, madaniy jarayonlarini xolisona o‘rganishni taqozo qiladi[1]. Insoniyatning buyuk tabiat ne‘mati hisoblangan suvning o‘zbek xalqi madaniyatidagi o‘rni etnografik materiallar asosida chuqur o‘rganilmagan.. Xalq ma‘naviy moddiy va ma‘naviy madaniyati masalalarining o‘rganilishi tarixshunosligi shuni ko‘rsatadi-ki, Surxon vohasi an‘naviy madaniyatlaridan hisoblangan suv va sug‘orish bilan bog`liq a‘nanalarning qadimgi va zamonaviy tarzda hozirgi vaqtgacha to‘liq o‘rganilmagan. Mavzuning ayrim masalalari borasida ilmiy tadqiqotlar bajarilgan. O‘z navbatida shuni ham ta‘kidlash joizki, mazkur tadqiqotlarning aksariyatida tavsifiylik prinsipi yoki ma‘lum bir mafkura doirasida bajarilganligi bilan ajralib turadi.[2] Chunonchi sobiq ittifoq davrida jamiyatni ijtimoiy guruhlarga bo‘lib o‘rganishga asoslangan kommunistik g‘oya, shu davrda yaratilgan tadqiqotlar uchun, xususan O‘zbekistonnig janubiy mintaqalari doirasida bajarilgan ayrim ishlar uchun ham uslubiy asos bo`lib xizmat qilgan. Natijada mahalliy xalqning etnik tarixi, turmush tarzi, madaniyatiga jiddiy e‘tibor qaratilmagan. [1] Tursunov.S. N va boshqalar. Surxondaryo tarixi-T.Sharq, 2004. -B. 602. [2] Tursunov.S. N va boshqalar. Surxondaryo tarixi-T.Sharq, 2004. –B. 602.