Qirqbo’g’imdoshlar oilasi Xulosa Qirqbo‘g‘imlar – 300 mln yildan ortiq tarixga ega, “jonli qazilma” hisoblangan o‘simliklardir. Ular o‘zlarining bo‘g‘imli poya, reduktsiyalangan barglar, sporali ko‘payish kabi primordial belgilarini saqlab qolgan. Bu ularni o‘simliklar evolyutsiyasini o‘rganishda va tirik tabiat tarixi haqida ilmiy ma’lumot berishda nodir obyektga aylantiradi. Qirqbo‘g‘imdoshlar o‘ziga xos morfologik va anatomiya tuzilishga ega bo‘lib, ular nam muhitga moslashgan holda sporalar orqali ko‘payadi. O‘zbekiston sharoitida qirqbo‘g‘imlar asosan nam yerlarda o‘sib, grunt suvlarining sayozligini ko‘rsatuvchi indikator hisoblanadi Shu bilan birga, dala qirqbo‘g‘imi kabi turlar qishloq xo‘jaligida begona o‘t sifatida zarar keltirishi ham mumkin. Mamlakatimizda Equisetum turkumining dala qirqbo‘g‘imi (E. arvense), tarnovcho‘p qirqbo‘g‘im (E. hyemale), shoxlangan qirqbo‘g‘im (E. ramosissimum) kabi asosiy turlari tarqalgan. Ularning areallari va ekologik rollari tafsilotlari ishda keltirildi. Barcha ushbu turlar hozircha barqaror holatda va xavf ostida emas . Qirqbo‘g‘imlar xalq tabobatida diuretik, qon to‘xtatuvchi, yallig‘lanishga qarshi vosita sifatida qadimdan qo‘llanib kelinadi. Zamonaviy farmakologiya ham buni tasdiqlab, qirqbo‘g‘im ekstraktlari asosida preparatlar yaratmoqda. Shuningdek, ularning boshqa texnik qo‘llanilishlari ham bor (zımpara o‘rnida, manzarali ekish va h.k.). Hozircha qirqbo‘g‘imlar uchun bevosita xavf yo‘q bo‘lsa-da, ularning tabiiy biotoplarini asrash umumiy konservatsiya ishlarining muhim bir qismidir. Qirqbo‘g‘imlarning noyobligi va “jonli qazilma” sifatidagi qiziq jihatlari ularni biologiyani ommalashtirishda va ekologik tarbiyada qimmatli vositaga aylantiradi. Yuqoridagi xulosalar va takliflar asosida aytish mumkinki, qirqbo‘g‘imdoshlar oilasi vakillarini o‘rganish, asrab-avaylash va ulardan oqilona foydalanish borasidagi ishlar davom ettirilishi zarur. Bu qadimiy o‘simliklar bizga sayyoramizning geologik va biologik tarixi haqida hikoya qiladi, hozirgi ekotizimlarda o‘z o‘rniga ega va kelajakda ham inson manfaatlariga xizmat qilishi mumkin., O‘zbekiston florasidagi qirqbo‘g‘imdoshlar boy tabiiy merosimizning bir qismi bo‘lib, ularni chuqurroq tadqiq etish, biologik xilma-xillikni saqlash doirasida muhofaza qilish va ilmiy-ma’rifiy ishlarda kengroq yoritish kelgusida ham ustuvor vazifalardan bo‘lishi lozim.