Global ekologik muammolar va ularning insoniyatga tasiri Reja: 1.Ozon qatlamining yemirilishi 2. Bu borada jahon hamjamiyatlari va mamlakatimiz ozon qatlami yemirilishi oldini olishda qilayotgan say harakatlari 3.Orol dengizi qurishining sabablari 4.Orol muammosiga Respublika va Xalqaro miqyosdagi e’tibor. Atmosferaning ozon qatlami quyoshning ultrabinafsha nurlarini ushlab qoladigan qalqon hisoblanadi. Afsuski, sayyoramizda tabiiy muvozanat buzilishi natijasida ozon qatlamining yemirilishi bilan bogʻliq ekologik xavf paydo boʻldi. Bu esa kelajakda iqlimning bashorat qilib boʻlmaydigan oʻzgarishlariga, yaʼni inson organizmi immun tizimining zaiflashishiga, onkologik kasalliklar sonining oshishiga, oʻsimliklarning sekin oʻsishiga olib kelishi mumkin. Olimlarning tadqiqotlariga koʻra, ozon qatlamining yemirilishiga sovitish texnikalari, yongʻin oʻchirish vositalari, tarkibida galogenlar (xlor, ftor va brom) boʻlgan kimyoviy moddalarning sanoat va qurilish sohasida keng qoʻllanilishi asosiy sabab sanaladi. Ekologik xavfning oldini olish maqsadida 1985-yilda dunyoning 147 mamlakati ishtirokida Ozon qatlamini muhofaza qilish toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasi qabul qilindi. Oradan ikki yil oʻtgach, 1987-yilning 16-sentyabrida ozon qatlamini yemiruvchi moddalar boʻyicha Monreal protokoli imzolandi. Shu kundan eʼtiboran ushbu sana ozon qatlamini himoya qilish xalqaro kuni sifatida nishonlanadi Orol dengizi qurishining sabablari XX asrning 60 yillaridan boshlab Orol dengizi sathining tez sur’atlar bilan pasayishi oqibatida butun O‘rta Osiyoda jiddiy ekologik va ijtimoiy- iqtisodiy muammolar vujudga kela boshladi. Natijada mazkur muammo ko‘plab olimlar va mutaxassislarning tadqiqot ob’ektiga aylanib ketdi. Orol fojeasi hozirgi vaqtda sodir bo‘layotgan global iqlim o‘zgarayotgan iqlim muammosini yanada chuqurlashtirdi va butun Orol havzasi regionning barqaror rivojlanishiga ta’sir qilmoqda. Orol mintaqasida insoniyat tarixida misli ko‘rinmagan ekologik fojeaviy vaziyat vujudga kelib, u allaqachon Markaziy Osiyo chegarasidan chiqib global ekologik muammoga aylandi. Bugungi kunda bu muammo juda keskinlashdi, Orol muammosi serqirra va bir-biri bilan bog‘liq bo‘lgan qator masalalarni qamrab olgan holda, dengiz sathining borgan sari pasayish va dengiz tagining yalang‘ochlanib borishi tufayli yanada murakkablashmoqda. Orol dengizini uch yil (1903-1906 yillar) davomida birinchi batafsil sinchiklab tekshirgan buyuk olim, geograf Lev Seminovich Bergdir. Uning “Orol dengizi” (Aralskoe morya, 1908) asari katta ilmiy ahamiyatga ega va hozirga qadar o‘z ahamiyatini yo‘qotgan emas. Olim ushbu asarida Orol dengizini dunyodagi eng noyob va eng manzarasi chiroyli bo‘lgan dunyoning “eng ko‘k – moviy osmon tusli” (Samoe sinoe more) dengizi deb atagan.