DIFFERENSIAL BIOMEXANIKA. INSON HARAKATLARINI BOSHQARISHNING BIOMEXANIK ASPEKTLAR. HARAKATLANTIRUVCHI FAOLIYATNING NERVAL MEXANIZMLARI (BOSHQARISHNING ICHKI TIZIMI). Reja: 1. Jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlarini yoshga bog’liq dinamikasi. 2. Jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishning vosita va usullari. 3. Jismoniy mashqlami bajarish texnikasi. 4. Sport mahoratining biomexanik xususiyatlari. 5. Sport yakkakurashlari. 6. Murakkab Koordinatsiyali sport turlari. 7. Sportning o‘yin turlari. Differensial biomexanika harakatlanish imkoniyatlari va harakatlanish faoliyatining individual va guruhli xususiyatlarini, shuningdek sportchining yoshiga, jinsiga, salomatligi holatiga, jismoniy tayyorgarlik darajasiga, sport mahoratiga (kvalifikatsiyasiga) va boshqalarga bog‘liq bo‘lgan xususiyatlarni o‘rganadi. 10.1. Jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlarini yoshga bog‘liq dinamikasi Bolalarning jismoniy sifatlarining rivojlanish darajasini o‘rganish – sport pedagogikasi bo‘yicha eng echilishi muhim bo‘lgan masala. Ma’lumotlar hajmini doimo va muntazam ortib borishi, darsga tayyorgarlik ko‘rish uchun ko‘p vaqt talab qiladigan o‘quv dasturlarining murakkabligi, to‘garakdagi mashg‘ulotlar shug‘ullanuvchilarning harakatlantiruvchi faolligini sezilarli darajada chegaralaydi. Bunday sharoitlarda organizmning hamma organlarini va tizimlarini faollashtiradigan jismoniy mashqlar mashg‘ulotlari alohida ahamiyat kasb etadi, bolalar va o‘smirlar organizmining fimksional imkoniyatlarini sezilarli darajada safarbar qilinishiga xizmat qiladi. Shuning bilan birga, faqat ayrim organlar va tizimlarnigina emas, balki ular o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni ham qayta qurilishi sodir bo‘ladi. Maktab o‘quvchilarining jismoniy sifatlari notekis va turli vaqtlarda shakllanadi, turli yosh davrlaridagi o‘sishi bir xil bo‘lmaydi. Ko‘psonli Tadqiqotlarda tezlik qobiliyatlari ixtisoslashganligi ko‘rsatilgan. Insonning tezlik qobiliyatlari darajasi sifati: fiziologik, bioximik va boshqa omillar bilan aniqlanadi. O‘g‘il bolalarda tezlik qobiliyatlari natijalari 7-11 yosh davrida eng tezlashgan templar bilan yaxshilanib boradi. Keyingi yillarda ham qisqa masofalarga yugurish natijalari o‘smirlarda yaxshilanib borishi davom etadi, biroq, oldingi yillardagidek yuqori templarda emas. Yu.V. Verxoshanskiy kuch mushaklar ishini boshqarish qobiliyatiga bog‘liq hamda u suyak va mushak to‘qimalarining o‘sishi bilan chambarchas aloqada deb hisoblaydi. Mushak kuchi yosh ulg‘ayib borgan sayin o‘zgarib boradi. Mutaxassislar uning eng yuqori darajada o‘sishi kuzatiladigan yosh davri to‘g‘risida turli ma’lumotlar keltiradilar. Ular absolyut kuchning intensivo’zgarishini 10, 13-14, 16-17 yoshlarda kuzatganlar. V.P. Filin fikriga ko‘ra, 10-14 yoshlarda absolyut kuchning bir tekis (silliq) ortib borishi, 15-16 yoshlarda esa - kamayishi, 17 yoshda sezilarli o‘sish sodir bo‘ladi. Absolyut va nisbiy kuchlarning intensiv o‘sish davrlari bir-birlari bilan ustma-ust tushmaydi. Ko‘pchilik mutaxassislar kuch tayyorgarligiga bolalik davridanoq ma’lum joy va vaqt ajratish kerak deb hisoblaydilar. Ko‘psonli Tadqiqotlar o‘quv mashg‘ulotlari jarayonida maktab o‘quvchilarini tayyorlashdayoq kuchlilik mashqlarini qo‘llashning samarali ekanligini isbo’llamoqda.