1-E. Dıqqattı qaratıw (Engagement): Oqıwshılardıń sabaqqa belsendiligin arttırıw ushın sorawlar: 1. Elektr maydanda jaylasqan noqatlıq zaryadtıń potencial energiyası. 2. Noqatlıq zaryad maydanınıń potencialı. 3. Potenciallar ayırması. 4. Ekvipotencial betler. Oylap kóriń. Joqarı kernewli (10000 V hám onnan úlken) transformatorlardıń atirapı metall torlı tosıq penen orap qorshalanadı. Soraw: Bul qorshalǵan tosıq qanday maqsette hám qanday qáwipli jaǵdaylardıń júz beriwiniń aldın alıw ushın ornatıladı? 2-E. Izzertlew (Exploration): Birgelikte izertleymiz! Súwrette elektr togı islep shıǵarıwdan baslap tutınıwshılarǵa jetip barǵanına shekem bolǵan processler 1, 2, 3, 4 hám 5 sanları menen belgilep kórsetilgen. Olardıń wazıypaların túsindirip beriń. Másele sheshiw úlgisi Hawada turǵan 5 cm radiuslı metall sferaǵa 30 nC zaryad berildi. Zaryadlanǵan sfera orayınan 2 cm, sfera betinde hám sfera betinen 5 cm aralıqtaǵı noqatta maydan potencialın anıqlań. 1. Elektrostatikalıq kúshtiń atqarǵan jumısı menen elektr maydanda kóship atırǵan zaryad potencial energiyası arasındaǵı baylanıstı jazıń? 2. Elektr maydanında turǵan zaryadtıń potencial energiyası qalay anıqlanadı? 3. Elektrostatikalıq maydan kúshleri konservativ bolmasa,potencial energiyası maznunına teń bolama? 4. Massası 1 g bolǵan kishkene shar potencialı 600 V bolǵan A noqattan potencialı nólge teń B noqatqa kóshirildi. Shardıń zaryadı 10 nC, A noqattaǵı tezligi 20 cm/s bolsa, B noqattaǵı tezligin tabıń. 5. Diametri 2 cm bolǵan metall shar -150 V potencialǵa shekem zaryadlanǵan. Shar betindegi artıqsha elektronlar sanın tabıń. 6. Zaryadları 20/3 nC hám 40/3 nC bolǵan eki shar bir-birinen 40 cm aralıqta turıptı. Olardı bir-birinen 25 cm ge shekem jaqınlastırıw ushın qansha jumıs orınlaw kerek? 7. Massası 40 mg, zaryadı 1 nC bolǵan shar 10 cm/s tezlik penen qozǵalıp, 4 nC ǵa teń bolǵan noqatlıq zaryadqa minimal qansha aralıqqa jaqınlasıwı múmkin? 8. Elektrostatikalıq kúshtiń atqarǵan jumısı menen elektr maydanda kóship atırǵan zaryad potencial energiyası arasındaǵı baylanıstı jazıń? 9. Elektr maydanında turǵan zaryadtıń potencial energiyası qalay anıqlanadı? 10. Elektrostatikalıq maydan kúshleri konservativ bolmasa,potencial energiyası maznunına teń bolama? 5-E. Bahalaw (Evaluation): Elektrovoz ózgermeli elektr togı menen támiyinlengen hawa kabellerinen ótiwshi elektr energiyası járdeminde qozǵaladı. Lokomotivtiń maksimal tezligi 140 km/h, dvigateldiń quwatlılıǵı bolsa 4,7 MW bolsa, lokomotiv dvigatelinde ótip atırǵan tok kúshin esaplań. Hawa kabellerindegi kernew 25 kVqa teń.