Rektifikatsion va absorbsion kolonnalarning asosiy rusmlari va ularni hisoblash (4 soat) Reja: 1. Kolonnali uskunalarni sinflash. 2. Tarelkali kolonnalar. 3. Nasadkali kolonnalar. 4. Kolonnali uskunalarni hisoblash. 4.1. KOLONNALI USKUNALARNI SINFLASH Rektifikasiya va absorbsiya jarayonlarida bug’ (gaz) va suyuqlik oqimlarining kontaktini amalga oshirish uchun turli tuzilishga ega bo’lgan uskunalar ishlatiladi, ularning ichida kolonna rusumidagi vertikal uskunalar eng ko’p tarqalgan. Ushbu rusumdagi uskunalar ishchi bosim, texnologik vazifasi va kontakt moslamalarining rusumiga qarab sinflanadi. Ishchi bosimning miqdoriga ko’ra kolonnali uskunalar atmosfera bosimida, vakuum ostida va bosim ta’sirida ishlaydigan uskunalarga bo’linadi. Texnologik vazifasiga binoan kolonnali uskunalar quyidagi turlarga bo’linadi: neft va mazutni atmosfera bosimida va atmosfera bosimi – vakuum ta’sirida ajratishga mo’ljallangan qurilmalarning kolonnalari; benzinlarni ikkilamchi haydash qurilmalarining kolonnalari; katalitik kreking qurilmalarining kolonnalari; gazlarni ajratish qurilmalarining kolonnalari; moylarni deparafinizasiya qilishda erituvchilarni regenerasiyalaydigan qurilmalarning kolonnalari va boshqalar. Ichki kontakt moslamalarining rusumiga ko’ra kolonnali uskunalar to’rtta turga bo’linadi: tarelkali, nasadkali, plenkali va suyuqlikni sochib beruvchi uskunalar. Kontakt moslamalarini tanlash quyidagi omillarga bog’liq bo’ladi: ajraladigan aralashmalarning xossalari; uskunadagi ishchi bosim; bug’ (gaz) va suyuqlikning sarflari va hokazo. Neft va gazni qayta ishlash sanoatida asosan tarelkali va nasadkali kolonnalar ishlatiladi.