ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚ НАЗАРИЯСИ ФАНИДАН ЯКУНИЙ НАЗОРАТ УЧУН НАЗАРИЙ САВОЛЛАР JAVOBLARI BILAN 1.Давлатнинг моҳияти ҳақидаги назарияларнинг тавсифини ҳаётий мисоллар орқали ифодаланг. J3-§. Davlatning vujudga keiishi haqidagi nazariyalar Davlat juda murakkab va uzoq taraqqiyot yo’lini bosib o‘tgan. U serqirra hodisa sifatida ko‘p yillardan buyon insoniyatni qiziqtirib keladi. Davlat va huquqning vujudga keiishi va rivojlanishi jarayonini tushuntiruvchi turli nazariyalar mavjud. Diniy (teologik) nazariya. Bu nazariya (yunoncha theos - xudo, logos - tushuncha, ta’limot, ya’ni xudo to‘g‘risidagi ta’limotni anglatadi. Diniy ta’limotlar davlat va huquqning vujudga keiishi to‘g‘risidagi ilk ta’limotlardir. Ushbu nazariya vakillari (Avreliy Avgustin (354—430), Al-Mavardi (974-1058), Ibn Rushd (1126-1198), Foma Akvinskiy (1225-1274), Ibn Xaldun (1332-1406), Jan Maritenjning flkricha, butun olam, jumladan, davlat va huquq ham xudoning irodasi bilan kelib chiqqan. Hukmdorlar xudoning irodasini ifodalovchi shaxslardir, shuning uchun ham fuqarolar ulaming amriga so‘zsiz bo‘ysunishlari lozim. Patriarxal nazariya. Mazkur nazariyaning asoschilari Aristotel va Konfutsiy hisoblanadi. Lekin u XVII-XVIII asrlarda Filmer, Genri Men, Mixaylovskiy kabi olimlaming asarlari orqali keng tarqalgan. Ushbu nazariya namoyandalarining flkricha, davlat oilaning rivojlanishi asosida vujudga kelgan. Ibtidoiy oilaga ota boshchilik qilib, keyinchalik davlat vujudga keladi va ota hokimiyati merosi bo‘lib o‘tadi. Shartnoma nazariyasi. Ushbu nazariya vakillari (G.Grotsiy, J.Russo, A.Radishchev, T.Gobbs, Lokk, B.Spinoza)ning flkricha, davlat hokimiyati o‘zaro birlashgan insonlar ixtiyoriy kelishuvining ifodasidir. Bunda davlat va jamiyat o‘rtasida o‘zaro huquq va majburiyatlar tizimi vujudga kelib, o‘z navbatida, ularda shartnoma talablarini bajarmaganlik uchun javobgarlik kelib chiqadi.