KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi (MSK) – Oʻzbekiston Respublikasi davlat organi. 1998-yildan eʼtiboran mustaqil organ sifatida amal qiladi[1]. Saylov qonunchiligiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oliy Majlis, Prezidentlik saylovlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi referendumini oʻtkazadi. MSK kollegial organ boʻlib, davlat hokimiyat organlaridan mustaqildir. MSK faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi. MSK qarorlari MSK aʼzolarining ochiq majlisida qabul qilinadi. Majlisda aʼzolarning 3/2 qismi ishtirok etganda majlis oʻtgan hisoblanadi. MSK eng kamida 15 kishidan iborat tarkibda Oliy Majlis palatalari tomonidan tuziladi. [2] MSK aʼzolari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining tavsiyasiga koʻra Qonunchilik palatasi hamda Senat tomonidan saylanadi. MSK Raisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan komissiya aʼzolari orasidan komissiya majlisida saylanadi. MSK Raisining oʻrinbosari va komissiya kotibi komissiya aʼzolari orasidan komissiya majlisida saylanadi. MSK fuqarolarning saylov huquqlarini amalga oshirishlari hamda Respublika hududida Saylov kodeksiga amal qilinishini nazorat qiladi. Saylov hamda referendumlarni oʻtkazishda jarayonlarni tashkillashtiradi. Saylovni moliyalashtirish hamda byudjet mablagʻlarining taqsimoti ustidan nazorat oʻrnatadi. Oliy Kengash huzuridagi MSK faoliyati davomida quyidagi saylovlar va referendumlarni oʻtkazgan: 1990-yil 18-fevralda Oʻzbekiston Oliy Kengashiga saylov boʻldi. Respublika hududida 500 ta saylov okrugining 326 tasida ilk bora muqobillik asosida nomzodlar koʻrsatildi. Saylovning birinchi tur natijalariga koʻra 368 nomzod zarur ovozlarni toʻplay oldi. Qolgan 132 okrugda ikkinchi tur saylov boʻlib oʻtdi.[14] Saylangan parlament 1990-1994-yillarda 200 ga yaqin qonun, 500 dan ziyod qaror qabul qildi, mamlakatimiz tarixida birinchi marta mamlakat Prezidentini sayladi, Mustaqillik Deklaratsiyasini qabul qildi. [15] 1990-yil 24-31-mart kunlari Toshkentda 12 chaqiriq Oʻzbekiston SSSR Oliy Kengashining birinchi sessiyasi boʻldi. 24-mart kuni „Oʻzbekiston SSR Prezidenti lavozimini taʼsis etish toʻgʻrisida“ qonun qabul qilindi. 1990-yil 24-mart kuni Oliy Kengashda yashirin ovoz berish yoʻli bilan Islom Abdugʻaniyevich Karimov Oʻzbekiston Prezidenti etib saylandi.[16] SSSR Oliy Soveti Ittifoq shartnomasini oʻzgartirish, SSSRni teng huquqli suveren respublikalar Federatsiyasi sifatida yangilash xususida xalq fikrini bilish maqsadida 1991-yil 17-mart kuni Butunittifoq referendumini oʻtkazishga qaror qildi. 1991-yil 20-fevralida Oʻzbekiston Oliy Kengashining rayosati referendum oʻtkazishni maʼqulladi. Referendumda ikkita masala ovozga qoʻyildi. Ikkinchi byulletenda „Siz Oʻzbekistonning mustaqil, teng huquqli Respublika sifatida Ittifoq (Federatsiya) tarkibida qolishiga rozimisiz?“ savoli qoʻyilgan edi. 1991-yil 17-mart kuni oʻtkazilgan referendumda, ovoz berishda qatnashgan saylovchilarning 93 foizi „Ha“ deb javob berdilar. Oʻzbekiston prezidentlik institutining yuzaga kelishi va takomillashuvi 1991-yil 18-noyabrida qabul qilingan „Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi toʻgʻrisida“gi qonun katta ahamiyatga ega boʻldi. Qonunda fuqarolarning shu sohadagi saylov huquq, saylov oʻtkazish, prezidentlikka nomzodlar koʻrsatish va ularni r’yxatga olish, ovoz berish va saylov yakunlarini chiqarish tartibi oʻz ifodasini topdi.