Davlat moliyasini oqilona tashkil etishda fiskal siyosatini takomillashtiris Davlat moliyasini oqilona tashkil etishda fiskal siyosatini takomillashtiris MUNDARIJA KIRISH............................................................................................ I BOB.DAVLAT MOLIYASI VA BUDJETI DAROMADLARINI SHAKLLANISHIDA FISKAL SIYOSATI VA NAZARIY, TASHKILIY-HUQUQIY ASOSLARI ….......................................... 1.1.Davlat moliyasi daromadlarini shakllanishining nazariy jihatlari............ 1.2.Davlat budjeti daromadlarini shakllanishida soliqlarning nazariy- huquqiy asoslari………………….............................................................. II BOB.DAVLAT BUDJETI DAROMADLARI SHAKLLANISHI VA UNGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR TAHLILI ........................... 2.1.Davlat budjetidaromadlarining shakllanishining amaliyoti tahlili.......... 2.2.Davlat budjeti daromadlarida soliqlarning tutgan o’rnitahlili….............. III BOB.IQTISODIYOTNI MODERNIZATSIYALASH SHAROITIDA DAVLAT BUDJETI SOLIQLI DAROMADLARI BARQARORLIGINI TA’MINLASH MASALALARI 3.1. 3.2. Davlat byudjeti soliqli daromadlarining shakllanishini samarali tashkil qilish yo’nalishlari........................................................................ Samarali soliq siyosati natijasida budjet daromadlarini oshirish yo’nalishlari................................................................................................ XULOSA VA TAKLIFLAR................................................................... FOYDALANİLGAN ADABİYOTLAR RO’YXATİ........................... KIRISHKurs ishi mavzusining dolzarbligi. Bugungi kunda mamlakatimizda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar o‘z natijasini bermoqda. Birgina soliqlar misolida bu islohotlarni ko’radigan bo’lsak, prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyevning quyidagi bildirgan fikrlariga e’tiborimizni qaratishimiz maqsadga muvofiq: “Aytish kerakki, bunday iqtisodiy o’sish ko’p jihatdan iqtisodiyotda soliq yukini pasaytirishga qaratilgan va izchil amalga oshirilayotgan siyosat bilan bog’liq. Jumladan, “2012 yilda soliq yukini kamaytirish siyosati davom ettirildi. Kichik korxona va mikrofirmalar uchun yagona soliq to’lovi stavkalari 6 foizdan 5 foizga tushirilgani, yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun belgilangan soliq stavkasi esa sezilarli tarzda, ya’ni o’rtacha ikki barobar kamaytirilgani buni yaqqol tasdiqlaydi1” va “O’tgan yili soliq yuki 20,5 foizdan 20 foizga, daromad solig’i stavkasi esa 9 foizdan 8 foizga kamaytirilgan bo’lsada, davlat budjeti yalpi ichki mahsulotga nisbatan 0,2 foiz profitsit bilan bajarildi.2”, - deya ta’kidladilar. Davlatimiz xazinasini moliyaviy resurslar bilan to’ldiruvchi asosiy manba soliq bo’lgani sababli, u jamiyatimiz oldida turgan muhim ijtimoiy, iqtisodiy, ma’naviy, ma’rifiy va boshqa ko’pgina vazifalarni amalga oshirish uchun zarur bo’lgan miqdordagi pul mablag’i bilan ta’minlanishi lozim. Soliqlar davlat budjetini to’ldiruvchi asosiy elementlardan biri bo’lib hisoblanadi. Shuning uchun soliqlarga davlat budjetining daromad qismini shakllantiruvchi, eng muhim bo’lgan umumdavlat vazifalarini hal etish uchun zarur miqdordagi mablag’ni jamlantiruvchi dastak sifatida qarash lozimdir. Davlatning ijtimoiy – iqtisodiy vazifalarini o’z vaqtida to’liq va ijobiy hal etish ma’lum moliyaviy asosni talab etadiki, aynan ushbu asosning markaziy bo’g’inini davlat budjeti daromadlari tashkil etadi. Davlat moliyasini sog’lomlashtirish davlat budjeti daromadlarining barqarorligini, ularni shakllantirish manbalari mukammal nisbatini va butligini ta’minlash O’zbekiston 1 Sh.M.Mirziyoyev Bosh maqsadimiz – keng ko’lamli islohotlar va modernizatsiya yo’lini qat’iyat bilan davom ettirish. –T.: O’zbekiston. 2013. – 64 b. 2 Karimov I.A. 2015 yilda iqtisodiyotimizda tub tarkibiy o’zgarishlarni amalga oshirish, modernizatsiya va diversifikatsiya jarayonlarini izchil davom ettirish hisobidan xususiy mulk va xususiy tadbirkorlikka keng yo’l ochib berish-ustivor vazifamizdir. Toshkent-“O’zbekiston”-2015y. 5-bet. Respublikasida amalga oshirilayotgan institutsional isloxotlarni xozirgi bosqichida yanada muhim axamiyat kasb etmoqda. Bir vaqtning o’zida mamlakatimiz budjetining so’ngi yillaridagi ijobiy qoldig’i, ya’ni budjetning profitsit bilan yakunlanishiga qaramasdan, budjetni belgilangan miqdordagi daromadlar bilan ta’minlash masalasining juda katta qiyinchiliklar bilan hal etilayotganligini, davlatning ixtiyorida bo’lishi lozim bo’lgan moliyaviy resurslarning yetarli darajada emasligi uning o’z oldiga qo’ygan vazifalarini muvaffaqiyatli bajarishga o’zining salbiy ta’sirini ko’rsatmoqda. O’zbekiston Respublikasi davlat budjeti daromadlarini shakllantirish tizimida qator muammolarning mavjudligini ham ta’kidlab o’tish joiz. Ulardan asosiylari sifatida quyidagilarni ajratib ko’rsatish mumkin: davlat budjeti soliqli daromadlarining tarkibida egri soliqlardan tushumlarning nisbatan katta salmoqqa ega ekanligi;davlat budjeti daromadlarini aniq tasniflash mezonlari asosida shakllantirish amaliyotining mavjud emasligi va hokazolar.Yuqoridagilardan kelib chiqib, davlat budjeti soliqli daromadlarini shakllantirish muommolari hozirgi davrning dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. Kurs ishining maqsadi bo’lib, davlat budjeti soliqli daromadlarini shakllantirish yuzasidan amaliy tavsiya va takliflar berish xisoblanadi. Kurs ishining vazifalari. Yuqoridagi maqsaddan kelib chiqqan xolda Kurs ishining oldigi qo’yilgan maqsadga erishish uchun kuyidagi asosiy vazifalar belgilab olinidi: davlat budjeti soliqli daromadlarini iqtisodiy mohiyati va axamiyati;davlat budjeti soliqli daromadlarini shakillantirishning tashkiliy – iqtisodiy va huquqiy asoslari;davlat budjeti soliqli daromadlarini shakillantirishda holatini tahlili qilish;davlat budjeti soliqli daromadlarini budjet tizimi bo’g’inlari o’rtasida taqsimlanishi; davlat budjeti daromadlarini oshirishdagi muammolar va ularni hal qilish imkoniyatlari;davlat budjeti soliqli daromadlarini barqarorlashtirish yuzasidan amaliy tavsiya va takliflar tizimini ishlab chiqishdan iborat.Kurs ishining ob’ekti. O’zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi, Davlat Soliq Qo’mitasi va qator boshqa vazirliklarning davlat budjeti daromadlari tarkibi va uni takomillashtirish yunalishlari borasidagi faoliyati Kurs ishining ob’ekti xisoblanadi. Kurs ishining predmeti. Davlat budjeti soliqli daromadlarini shakllantirish jarayonida yuzaga keladigan munosabatlar Kurs ishining predmeti bo’lib xisoblanadi. Kurs ishning nazariy-amaliy ahamiyati. Kurs ishining nazariy-amaliy ahamiyati shundan iboratki, o’rganilgan va tahlil qilingan materiallar, bayon qilingan fikr-mulohazalar, xulosa va takliflardan iqtisodiyotni diversifikatsiyalash sharoitida davlat budjeti soliqli daromadlarini takomillashtirish masalalarida nazariy-amaliy manba sifatida qo’llanilishi mumkin. Kurs ishining tarkibi. Kurs ishi kirish, uchta bob, xulosalar xamda foydalanilgan adabiyotlar ruyxatidan iborat.