Dunyo aholisi dinamikasi MUNDARIJA: Kirish…………………………………………………………..……………….......3 I bob. Dunyo aholisi dinamikasi 1.1.Aholi tarkibi ………………………………………………….………………...6 1.2.Yer yuzida irqlarning tarqalishi………………………………………………..11 1.3.Mehnat resurslari aholi tarkibi sifatida…………………………….……...…...14 II bob. Demografik tahlil 2.1.Demografik vaziyat va demografik taxlil……………………..………….....…18 2.2.Demografik pragnoz va dunyo demografik rivojlanishining global muammolari …………………………………………..………….….….21 III bob. Aholining hududiy joylashuvi 3.1.Aholi punktlari tuzilishi, funksional turlari va shakllari………………..….….26 3.2.Aholi migratsiyasi ……………………………………………………...….….29 Xulosa………………………………………………………………………….….32 Foydalanilgan adabiyotlar va manbalar ro’yxati …………………….…………34 KIRISH Kurs ishining dolzarbliligi. Planetamizda inson ajdodlarining paydo bo’lishi davri haqida turlicha qarashlar mavjud. Ko’pchilik antropolog olimlar fikricha sayyoramizda bundan 5-7 million yil avval insonning dastlabki ajdodlari Afrika va Osiyoning tropik va ekvatorial zonalarida yashaganlar. Keyinchalik 2-3 million yil ilgari avstralopetiklardan eng qadimgi insonlar arxatroplar shakllanganlar va ular sharqiy Afrikada istiqomat qilganlar. Bundan 600-700 ming yil muqaddam insonning eng qadimgi ajdodi bo’lgan arxantroplar paleontroplarga, pitekantroplarga va neandertallarga aylanganlar va Janubiy-Sharqiy hamda Janubi-G’arbiy Osiyoga tarqalganlar. Nixoyat bunda taxminan 40-50 ming yil ilgari insonning ongli ajdodi shakllangan. Ongli insonning paydo bo’lishi mezolit davriga to’g’ri keladi. Aholi soni haqidagi dastlabki malumotlar eramizdan oldingi davrga taaluqli bo’lib, bu davrda yer kurrasida bor yo’g’i bir necha yuz ming kishi yashagan xolos. Aniqroq ma’lumotlar bo’yicha esa eramizdan 7 ming yil oldin yer kurrasida 10 millionga yaqin axoli yashagan. Ular har 1000 yilda taxminan 10-20 %dan ko’payib brogan xolos. Aholini bunday sekin ko’payishi aholi o’rtasida o’lim xollarining yuqoriligi bilan izohlanadi. Ushbu davrda aholi o’rtasida o’limning umumiy koifisenti 50 promille va undan yuqori bo’lgan. Aholi ko’proq ochlikdan,kasalliklardan va qabilalararo bo’lib turgan to’qnashuvlardan ko’proq halok bo’lganlar, aholining o’rtacha umr ko’rishi 20 yildan oshmagan. Kurs ishining maqsadi. Har bir davr aholisining ko’payishi va rivojlanishi shu davrning ishlab chiqarish usuli va munosabatlariga, turmush darajasiga, yashash sharoitlariga bevosita bog’liq bo’lgan. Jamiat rivojlanishinig birinchi bosqichida yer yuzi bo’yicha aholining ko’payishi juda sekin brogan. Aholi sonining ko’payib borishida va joylashuvida qabilalar joylashgan maskanlarning tabiiy sharoitlari, suv resurslari, iqlim asosiy omil hisoblangan. Turli tabiiy ofatlardan bazi qabilalar qirilib ketgan. Ayniqsa sovuq iqlimli, qishi uzoq davom etuvchi hududlarda aholi sovuqdan, ocharchilikdan ko’plab halok bo’lgan. Ana shu bois Yevrosiyoning shimoliy qismida aholi juda siyrak joylashgan. Amerika va Avstraliyada ham paleolit davrining oxirida juda kam aholi istiqomat qilgan. Tabiiy sharoiti inson yashashi uchun qulay, suv resurslari mavjud hududlarda, yani, O’rta Yer dengizi atroflarida Shimoliy Afrika, Yevrosiyo materigining janubida esa aholi zichroq joylashgan . Ibtidoiy jamoa davrida ,aholining yashash sharoiti juda og’ir edi. Insonlar g’orlarda istiqomat qilishgan. Tog’ toshlardagi tabiiy g’orlar odamlar uchun yakkayu yagona boshpana vazifasini o’tagan. Eng muhimi qorin to’yg’azish, biron bir joyda tunash bo’lgan. Ular ovchilik va turli xil yovvoyi holdagi mevalar bilan kun ko’rishga, tabiiy ofatlarga qarshi kurasha olmagan. Manbalarda yozilishich, ibtidoiy jamoa davrida aholining o’rtacha umr ko’rishi 20-25 yoshni tashkil etgan, xalos . Ibtidoiy davr odamlari hozirgi davr odamlariga nisbatan 3-3,5 marta kam yashaganlar. Shunday bo’lsa-da, aholi soni sekinlik bilan ko’payib borgan . Insoniyat tarixida sug’orma dehqonchilik rivojlanishi oziq ovqatning ko’payishiga, aholi moddiy turmush sharoitini bir muncha yaxshilanishiga olib keldi.O’rta asrlarda ham dunyo aholisining soni ko’payib bordi. Lekin, aholining ko’payish surati nisbatan sekin bo’lgan Aholi o’rtasida madaniyatning rivojlanishi, qadimiy markazlarning paydo bo’lishiga olib keldi.Ushbu madaniyat markazlari yer kurrasining sug’oriladigan hududlarida shakllandilar. Dunyo hududlarida umumiy aholi soni eramizdan oldingi 5ming yillikda 30 million atrofida bo’lgan. Ana shu davrda yer yuzida aholi joylashuvining hozirgi areallari paydo bo’lgan. Insonning yashash uchun kurashi borib-borib, jamiyat taraqqiyotida ijobiy o’zgarishlarga olib keldi. Ishlab chiqarish kuchlari rivojlana borib, kishilar dasrlab chorvachilik, keyinroq esa dehqonchilik bilan shug’ullanishga o’tdilar, ochlikka, kasalliklarga qarshi kurash boshladilar. Endi ular mehnat qilib ,moddiy maxsulotlar yaratadilar. Hunarmandchilik, savdo rivojlandi va shaharlar paydo bo’la boshladi. Sinfiy jamiyatning shakllanishi, dunyo hududlaridagi ijtimoiy –iqtisodiy va madaniy rivojlanishidagi farqlar, aholi takror barpo bo’lish jarayoniga bevosita ta’sir ko’rsatadi. Bazi hududlarda antisanitariya sharoiti, yoppasiga tarqalgan epidemiyalar va urushlar oqibatida aholi o’rtasida o’lim nihoyatda yuqori bo’lgan. Bazi hollarda qishloqlar aholisiz qolganlar. Ushbu davr uchun aholi takror barpo bo’lishida ibtidoiy jamiyatdagidek, umumiy bir xususiyat tuzilishining yuqoriligi saqlanib qolgan edi. Ko’pbolalik nafaqat urf –odatlar, balki davlat siyosati, din ayniqsa islom va induizm tomonidan ham qo’llab quvvatlanar edi. Insoniyat taraqqiyoti tarixidagi dastlabki ‘’Madaniy –texnik revolyutsiya ‘’ ishlab chiqarish kuchlarining yanada rivojlanishiga sabab bo’ldi. Oziq ovqat maxsulotlari ishlab chiqarish rivojlandi. Bu hol esa o’z navbatida dunyo aholisi sonining ko’payishiga olib keldi. XIX asrgacha bo’lgan davrda demografik jarayonlarda sezilarli sifat o’zgarishlari bo’lib o’tmadi. Undan keyingi davrda aholining tabiiy harakati ko’rsatkichlarida demografik o’tish jarayoni boshlandi. U oila bajaradigan vazifalarning keskin o’zgarishi ,turmushning nisbatan yaxshilanishi, aholining yosh tarkibidagi siljishlar boshqa omillar bilan bog’langandir . Demografik o’tish davri dastavval Yevropada XVIII asrda boshlanadi. Shunda tabiiy o’sish 20-30%ga teng bo’ldi, buni haqiqatdan ham demoqrafik inqilob deb atash mumkin. Chunki 10-20 yil oldin atigi 5-10% ga teng bo’lgan tabiiy o’sish qisqa vaqt ichida 2-3 martaga oshdi. Ushbu jarayon Yevropada 100-150 yil davom etti. I BOB. DUNYO AHOLISI DINAMIKASI Aholi tarkibi Aholining jinsiy, yosh va oilaviy tarkibi. Aholinig jinsiy va yosh tarkibi ijtimoiy va iqtisodiy nuqtai nazardan muhim ahamiyatga egadir. Chunki, mehnat resurslarini maktabgacha maktab yoshidagi kontigentlarni, nafaqa yoshidagi aholini hisoblash, ularga kerakli moddiy va ma’naviy imkoniyatlarni yaratish aholining jinsiy, yosh, tarkibiga asoslanadi. Aholining jinsiy tarkibi. Aholining jinsiy tarkibi, asosan uch omil tasirida shakllanadi, yangi tug’ilganlardagi jinsiy nisbat, o’limdagi jinsiy farq, hamda migratsiyasidagi jinsiy farq. Statistik malumotlar va ilmiy adabiyotlarda qayd etilishicha dunyo bo’yicha qiz bolalarga nisbatan o’g’il bolalar ko’proq tug’ilar ekan. Malumotlar ko’rsatishicha dunyoda har 100 ta qiz bolaga tug’ilgan bolalar soni 104-107 tani tashkil etadi. O’g’il bolalar salmog’ining qiz bolalarga nisbatan yuqoriligi ko’p hollarda 15-20 yoshlarga qadar saqlanib qoladi. Asosan 20-24 yoshlarda jinslar nisbatan tenglashadi. Undan keyin esa jami aholi tarkibidagi erkaklarga qaraganda ayollar salmog’i ortib boradi. Bu hol qator omillar bilan bog’liqdir. Ularga bolalik davrida o’g’il bolalar qiz bolalarga nisbatan ko’proq xastalanishi, baxtsiz hodisalar va erkaklarning o’ziga hos turmush tarzi kabilarni kiritishimiz mumkin. Shuningdek, erkaklarning ko’p qismi yoshlik va o’rta yoshlik davrida og’ir mehnat bilan mashg’ul bo’lib, inson salomatligi uchun zararli bo’lgan alkogolizm, chekish kabi odatlar bilan shug’ullanadilar. Yuqorida keltirilgan turmush tarziga hos omillar, hamda xalqlar orasidagi, davlatlar orasida ro’y berib turadigan urushlar erkaklarning hayotdan barvaqt ko’z yumushiga olib keladi. Shunday bo’lsada aholi jinsiy tarkibining shakllanishi dunyo hududlarining har birida o’ziga xos hususiyatga egadir . Hozirgi davrda sayyoramiz aholisining jinsiy mutanosibligi yosh guruhlari bo’yicha keskin farq qiladi. Tadqiqotlarning ko’rsatishicha, dunyodagi barcha davlatlarda ham 0-14 yosh guruhlarida o’g’il bolalar qiz bolalarga nisbatan ko’proq ekan. Bu hol yuqorida ta’kidlaganimizdek , o’g’il bolalarning ko’proq tug’ilisi bilan bog’liqdir. 15-64 yosh gurularida esa ayollarga erkaklar salmog’i dunyo bo’yicha bir muncha tenglashadi, har ming ayolga 1020 erkak to’g’ri keladi. Lekin bu nisbiylik hamma qitada ham bir xil emas. Aholining jinsiy tarkibida migratsiyaning o’rni ahamiyatlidir. Aholi migratsiyasida erkaklar ishtiroki yuqori bo’lganligi sababli migratsion oqim yuqori bo’lgan bazi yirik shaharlarda, o’zlashtirilayotgan hududlarda aholi tarkibida erkaklar salmog’i yuqori bo’ladi. Masalan Toshkent shahrida jami aholining 51 % ini erkaklar tashkil qiladi. Aholining yosh tarkibi juda qadimdan shakllanib kelgan demografik holatning natijasi bo’lib, u ayni paytda demografik istiqbolning zamini hamdir. Ilmiy va statistik manbalarda aholini iqtisodiy-demografik nuqtai nazardan uch guruhga ajratadilar: bolalar 0-14 yosh; mehnat yoshidagi aholi 15-64 yosh; qariyalar 65 va undan yuqori yoshdagilar . Aholining yosh tarkibi esa asosan uning tabiiy ko’payishiga bog’liq. Tug’ilish yuqori bo’lgan holatlarda aholi tarkibida qariyalar salmog’ining yuqori bo’lishi kuzatiladi. XX asr boshlarida shved demografi G.Sundberg aholi yosh tarkibini uch xilga ajratgan: progressiv, stasionar, regressiv . Progressiv yosh tarkibida aholi umumiy miqdorida bolalar salmog’i qariyalarga nisbatan yuqori bo’ladi. Bunday holat tug’ilish darajasi yuqori bo’lganda kuzatiladi va aholi muntazam ko’payib borishini taminlaydi. Stasionar yosh tarkibida aholi umumiy miqdorida qariyalar bolalar salmog’i bilan tengdir, aholi soni bir xil miqdorda turadi va aholining ko’payib yoki kamayib ketishi kuzatilmaydi. BMT tasnifiga ko’ra jami aholi tarkibida 65 va undan katta yoshdagilar salmog’i 7% dan yuqori bo’lsa aholi demografik nuqtai nazardan qari hisoblanadi . Hozirgi davrda 2009 yil dunyo aholisi tarkibida 65 va undan yuqori yoshdagilar salmog’i 8 % ni, Afrikada 3%, Amerikada 9%, Osiyoda 7%, Yevropada 16%, Avstraliya va Okeaniyada esa 10 % tashkil etmoqda . Demografik yosh davlatlarga esa aholi tarkibida 0-14 yoshdagi bolalar salmog’i yuqori bo’lgan davlatlar kiradi. 2009-yil ma’lumotlari ko’rsatishicha dunyo bo’yicha aholi tarkibida bolalar salmog’i 27% ni tashkil etgan. O’zbekiston dunyodagi yosh davlatlar tarkibiga kiradi va respublika aholisining 33 % ini bolalar tashkil etmoqda . Aholining oilaviy tarkibi. Oila insonlarning tabiiy biologik, nikoh, qon- qarindoshlik, iqtisodiy, xuquqiy, ma’naviy munosabatlarga asoslangan, turmush birligi va o’zaro javobgarlik orqali bog’langan ijtimoiy guruhidir. Oilaning bugungi shaklida oila a’zolari bir birlari bilan umumiy turmush, ma’naviy, xuquqiy, psixologik munosabatlar va o’zaro javobgarlik his tuyg’ulari bilan bog’lanib turadilar. Oilada har bir oila azosining o’z ijtimoiy o’rni bordir. Oila asosini er-xotin tashkil etadi. Lekin oilada er-xotin uning farzandlari, ota onasi, aka-uka, opa-singil va boshqa qarindosh urug’lar ham yashashlari mumkin . Demak oila turli mezonlar asosida tashkil topar ekan, ushbu mezonlarni o’z mazmuniga ko’ra, shartli ravishda demografik, ijtimoiy va iqtisodiy mezonlarga ajratish mumkin. Oilaning demografik mezonlariga ko’ra turlari : 1. Malumki oila tashkil bo’lishiga avvalo erkak bilan ayol o’rtasidagi nikoh birligi asos bo’ladi. Ana shu nikoh birligiga asosan oila ikki turga bo’linadi. Poligam - ko’p nikohli oilalar, bunday oilalar bir erkak, bir nechta ayol bilan nikohda turishi, oila ko’rishi mumkin. Monogom – bir nikohli olialar, yani bir erkak bir ayol bilan nikohda turadi, oila quradi. Qayta tuzilgan – ikkinchi nikohli oilalar. 2.Oila unda istiqomat etuvchi oila azolarining tarkibiga qarab ham turlarga bo’linadi: Oddiy oila er xotin nikohga kirmagan, yani turmush qurmagan farzandlari bilan yashaydi. Bunday oilalar turlari eng ko’p tarqalgandir. Murakkab oilalar, bunday oilalarda ikki yoki undan ortiq, avlod vakillari istiqomat etishadi. Masalan, ota –ona oila qurgan farzandi va nabiralari bilan yoki bobo, buvi, ota –ona va farzand o’z bolalari bilan istiqomat etishadi . 3. Oila yadrosini tashkil etgan er –xotin hayotligiga, shu oilada birga yashash va yashamasligiga qarab ham oilalar turlicha bo’ladi: - Tugal oilalar, er –xotin hayot bo’lgan va birga yashagan oilalar . - Tugalmas oila. Bunday oilalarda oila asosini tashkil etgan er xotinning biri hayot emas yoki shu oilada yashamaydi. 4.Oilada istiqomat etuvchi oila a’zolarining miqdoriga ko’ra : Kichik olialar (2-4 kishlik) O’rta oilalar (5-6 kishilik) Katta oilalar (7-8 va undan ko’p kishilik) mavjuddir. 5.Bolalar soniga ko’ra: farzandsiz, bir bolali, kam, o’rtacha va ko’p bolali oilalarga ajratish mumkin. Oila jamiyatda tutgan ijtimoiy o’rniga, yani er-xotinning ijtimoiy sinfiga, guruhiga qarab ham turlarga bo’linadi. Oilaning bunday ijtimoiy turlari, turli ishlab chiqarish usuli hukmron jamiyatda turlicha bo’lgan. Masalan, sobiq sovet hokimyatida sosialistik ishlab chiqarish hukmron edi. Ushbu davrda jamiyatda asosan 3ta ijtimoiy sinf qayd etilar edi . Ular ishchi, hizmatchi va kolxozchi sinflar bo’lgan. Bunday sharoitda bazi oilalarda er-xotin bir xil ijtimoiy sinfga, guruhga mansub bo’lgan. Oila paydo bo’lgandan to hozirgi davrga qadar u bajarib kelgan vazifalar chuqur ilmiy tahlil etilsa, ularni uch yo’nalishda ifodalash mumkin. Bu yo’nalishlar farzandlarning tug’ilishi, ularni tarbiyalash va moddiy ehtiyojini qondirishdir.Shuning uchun ham oila vazifalarini uch guruhga ajratish maqsadga muvofiqdir: -oilaning demografik vazifasi -oilaning ijtimoiy vazifasi -oilaning iqtisodiy vazifasi. Oilaning demografik vazifasiga – uning demografik faolyati, yani oilada fazandlarning tug’ilishi, inson naslini, jamiyatni davom ettiruvchi avlod yaratish kiradi. Oilaning ijtimoiy vazifasiga – oilada farzandlarni tarbiyalash, inson sifatida kamolga yetkazish, ularning tabiatga, jamiyatga va o’zaro munosabatlarini shakllantirish, dam olish, salomatligini tiklash kabilar kiradi. Oilaning iqtisodiy vazifasiga oila a‘zolarini oziq-ovqat, kiyim-kechak va boshqa yashash uchun zarur bo’lgan moddiy vositalar bilan ta’minlash kiradi. Oilaning mohiyati vazifalari dunyodagi barcha xalqlar uchun bir xildir. Lekin uning bajarilish darajasi ana shu xalqlar yashagan, yashab kelayotgan davrdagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarga, turmush tarziga, ularning urf-odatlari, dini, qadriyatlariga bog’liqdir. Aholining etnik tarkibi. Yer sharida ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy rivojlanishning turli bosqichlarida turgan ko’plab etnoslar tarqalgan. Etnoslar bir qator umumiy belgilari mavjud kishilar guruhidan shakllanadi. Fanda qabul qilingan etnoslarning uch bosqichli tasnifiga muvofiq, ularning eng qadimiy tipiga ibtidoiy jamoa tuzumiga mansub bo’lgan qabilalar va qabila guruhlari kiradi. Quldorlik va feodal formasiyalari bilan yangi etnos tipi- elatlar bog’liq. Iqtisodiy aloqalarning kuchayishi tufayli yuqori darajada rivojlanishgan etnos tipi – millat shakllandi. Aholi milliy tarkibini aniqlash murakkab jarayon bo’lib, unga ko’plab omillar halaqit beradi. Jumladan, hatto milliy tarkib bo’yicha to’liq statistik ma’lumotlar bo’lgan taqdirda ham ko’pchilik mamlakatlarda assimilyasiya va konsolidasiya jarayonlarining oxiriga yetmaganligi tufayli milliy o’zlikni anglash darajasi oraliq bosqichda bo’lgan kishilar guruhi aholining katta qismini tashkil qiladi. Aholi royxatlarida ikkita muhim etnik ko’rsatkich – til va milliy o’zlikni anglash ko’p uchraydi.Til umumiyligi – etnos shakllanishining muhim shartidir; zotan ko’pincha til va xalq nomi o’zaro mos keladi. U yoki bu aholi guruhida ona tilining o’zgarishi assimilyasiya jarayonlarining chuqurlashib ketganini ko’rsatadi; odatda til o’zgargandan keyin milliy o’zlikni anglashda ham o’zgarishlar yuz beradi. Hozirgi paytda dunyoda tahminan 2000-3000 xalq mavjud bo’lib, ular bir necha o’n kishidan iborat mayda qabilalardan to bir necha yuz million aholini o’z ichiga oluvchi yirik millatlargacha bo’lgan guruhlarni o’z ichiga oladi. Biroq mazkur raqamlar juda shartli bo’lib, u yoki bu xalqning alohida millat,elat, qabila yoki qaysidir etnos tarkibidagi etnografik guruh ekanligi haqida mutahasislar orasida tinimsiz baxslar olib bormoqda. Masalan, milliy jihatdan eng konsolidasiyalashgan mintaqa – Yevropada olimlar 60 ta xalqni tubjoy millatlar sifatida ajratganlar. Ayrim etnograflar bretonlar, uelsliklar, frizlarni mustaqil xalqlar deb hisoblasalar, boshqalari bretonlar – fransuzlar, uelsliklar-inglizlar, frizlar esa gollandlar tarkibiga mansub etnografik guruh deb ataydilar. Shuning uchun, bunday holatlarda muayyan xalqqa mansub aholi sonini aniqlashda ona tili, tug’ilgan yurti, fuqaroligi, irqi, dini,qabilaviy mansubligi kabi ma’lumotlardan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Yer shari aholisining 40 % dan ko’prog’i 11 ta til guruhini o’zida jamlagan hind-yevropa til oilasiga mansub. Mazkur tillar dunyoning deyarli barcha mintaqalarida, ayniqsa Yevropa, Osiyo va Amerikada keng tarqalgan. 1.2 Yer yuzida irqlarning tarqlishi Irqlar – umumiy irsiy morfologik va fziologik belgilarga ega bo’lgan, tarixiy shakllangan kishilar guruhidir. Ko’pchilik olimlar irqlarning kelib chiqishida hozirgi ko’rinishdagi inson bitta markazda, yani, tahminan O’rtayer dengizining sharqi, unga qo’shni hududlar – Janubiy Yevropa, Shimoliy va Sharqiy Afrika va G’arbiy Osiyoda paydo bo’lgan, degan g’oyani ilgari suruvchi monosentristik ta’limotni yoqlaydilar. Paleolit oxirida irqlar ikkita hudud – g’arb va sharqda yuzaga kelgan bo’lishi mumkin. Keyinroq, insoniyat yer shari bo’ylab tarqalib va o’zaro qorishib, hozirgi qiyofadagi irqlar shakllangan. Yaqin davrgacha antropologlar insoniyatni uchta, yani yevropoid, mongoloid, va negro-avstoloid yoki ekvatorial irqlarga ajratib kelganlar. So’nggi yillarda mutaxassislar ekvatorial irqni ikki mustaqil negroid va avstraloid irqlarga bo’lishni taklif etmoqdalar. Katta irqlar to’qnashgan hududlarda oraliq va aralash irqiy tiplar vujudga kelgan. Oraliq irqlar shu darajada uzoq o’tmishda shakllanganki, endilikda ular ikki irqning aralashishi natijasimi, yoki katta irqlarning ular bo’linguncha bo’lgan xususiyatlarini o’zida saqlab qolganmi ekanligini aniqlash qiyin. Aralash irqiy tiplar esa nafaqat qadimda, shu bilan birga, o’rta sarlarda hamda yangi va eng yangi tarixda yuzaga kelgan. Oraliq irqlarning tipik vakillari – Janubiy Hindistonning dravid tipi hamda Sharqiy Afrikadagi Efiopiya tipi hisoblanadi; aralash tiplarga Amerika metislari va mularlarini kiritish mumkin. Negroidlar uchun qora, jingalak sochlar, qo’yko’z, tez-tez pigmentlashib turadigan teri, zaif yoki o’rtacha rivojlangan uchlamchi jun qoplami, o’rtacha chiqib turgan yanoq suyagi, oldingga kuchli chiqqan jag‘, zaif chiqib turgan keng burun, qalin lablar harakterlidir.Negroid belgilar ko’proq Sahroi Kabir janubida yashaydigan xalqlar uchun xosdir.Shu bilan birga, negroidlarga past bo’yli Markaziy Afrika pigmeylari, bo’yi nihoyatda past bo’lgan negrillilar hamda negroid hamda mongoloid xususiyatlar qorishib ketgan janubiy Afrika bushmenlari va gottentotlari tegishlidir.