Bozor iqtisodiyoti va jaxon xo‘jaligi rivojlanishi bilan bank tizimi ham rivojlana bordi. Hozirgi sharoitda banklar tobora ko‘proq faqat sof bank operatsiyalarini bajaradigan emas, balki shuningdek moliyaviy xizmatlar ko‘rsatadigan moliyaviy muassasalarga aylanmokda, bu bank balansida aks ettirilmaydi, lekin juda katta daromad keltiradi. Masalan: banklar valyuta operatsiyalarini bajarganda brokerlar sifatida maydonga chiqadilar va katta miqdorda vositachilik haqi oladilar. Lekin bu operatsiyalar bank balansida aks ettirilmaydi. Hozirgi paytda yirik tijorat banklari kariyb 350 dan ortiq turdagi moliyaviy xizmat ko‘rsatmoqda. Kredit moliya-tizimining barqarorligini ta‘minlash, uning alohida bo‘g‘inlarining birinchi navbatda tijorat banklari faoliyatini barqarorligini ta‘minlash mamlakat markaziy bankning asosiy vazifasi hisoblanadi.Markaziy bankning yana bir asosiy vazifalaridan kreditorlari (tizimini)faoliyatini tartibga solish va umumlashtirishdan iboratdir. Zamonaviy ikki pog‘onali bank tizimi ko‘p sonli tijorat banklari va yagona Markaziy bankka asoslangan bank tizimi shu yo‘l bilan vujudga keldi. Deyarli barcha mamlakatlarda Markaziy bank huquqiy me‘yorlarini tartibga soluvchi, aniqlovchi (belgilovchi) qonunlar mavjuddir. Turli mamlakatlarda Markaziy banklarga turli funktsiyalarni belgilab berilishi mumkin. Lekin Markaziy bank doimo Davlat va bank belgilarini o‘zida mujassamlashtirgan va o‘zida davlatning tartibga soluvchi organi bo‘lib qoladi. Mamlakatning Markaziy Banki - shu davlat bank tizimining asosiy qismi bo‘lib hisoblanadi. Markaziy Bank - birinchi o‘rinda davlat va iqtisodiyot o‘rtasida vositachi bo‘lib xizmat qiladi. Ammo Markaziybank o‘z oldiga foyda olishni maqsad qilib qo‘ymaydi. Markaziy bankfunktsiyalari uzoq yillar mobaynida deyarli o‘zgarmay aniq modifikatsiyalangan ko‘rinishga egadir. Markaziy banklar o‘zlarining joriy (depozit) raqamlarida tijorat banklarining pul mablag‘larini aks ettiradilar, ularning naqd pullarini to‘ldirishga bog‘liq operatsiyalarni amalga oshiradilar, tijorat banklariga kreditlar beradilar. Markaziy banklar ko‘p hollarda davlatning bankirlari hisoblanadilar. Shu bilan barcha emission banklarning yana bir asosiy funktsiyalariga ochiq bozordagi operatsiyalar va deviz operatsiyalari kiradi. Ular davlatning qimmatbaho qog‘ozlarini sotish va olish, xorijiy valyutalarni hamda milliy valyuta kurslarini ushlab turish maqsadida sotadi va sotib oladi. Lekin, umuman olganda Markaziy banklar tomonidan bajariladigan operatsiyalar quyidagi to‘rt guruhga (turga) bo‘linadi: Banknotlarning monopol emissiyasini amalga oshirish; Markaziy bank- banklar banki hisoblanadi; Markaziy bank- xukumat bankiri hisoblanadi; Markaziy bank pul- kredit munosabatlarini tartibga soladi va bank nazoratini amalga oshiradi Markaziy banklarga davlat vaqili sifatida qonuniy tarzda banknotlarni monopol ravishda emissiya qilish biriktirilgan, ya’ni umummilliy kredit pullarini bosib chiqarish yuklatilgan. Ta’kidlash kerakki, sanoati rivojlangan mamlakatlarda banknotalar pul massasining sezilarsiz qismini tashkil etadi, shuning uchun Markaziy bankning monopol emissiya funktsiyasi birmuncha pasaytirilgan.