QURILISH MATERIALLARI SANOATI RIVOJLANISHINI EKONOMETRIK MODELLASHTIRISH (SURXONDARYO VILOYATI MISOLIDA) 08.00.06 – Ekonometrika va statistika Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi AVTOREFERATI KIRISH (Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi annotatsiyasi) Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati. Jahon tajribasi shuni ko‘rsatmoqdaki, qurilish materiallari sanoati iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga erishishda fundamental asos sifatida хizmat qiladi. Ushbu sanoat qurilish bilan birga jahon mamkatlari yalpi ichki mahsulotning qariyb 9% ga hissa qo‘shadi. Bu ko‘rsatkich Belarussiyada YaIMning 8,6%[1], Hindistonda 9%[2], ba’zi manbalar[3]ga ko‘ra Xitoyda 3,9%, Qozog‘istonda 2,2% va BAA da 3,1% qurilish materiallari sanoati hissasiga to‘g‘ri keladi. Jahon qurilish materiallari sanoati hajmi esa 1121,1 mlrd AQSh dollari[4]ni, shu jumladan AQSh bozori hajmi 136,8 mlrd AQSh dollari[5], Yevropada 110,0 mlrd AQSh dollari[6], Rossiyada 15,9 mlrd AQSh dollari[7]ni tashkil etmoqda. Dunyo mamlakatlarida ushbu sanoatning rivojlanib borishi va salqmoqli ulushi uning milliy iqtisodiyotlardagi ahamiyati yuqori ekanligidan dalolat berib, shu jihatdan uning turli rivojlanish ko‘rsatkichlarini modellashtirish va prognozlashtirish muhim vazifa hisoblanadi. Jahon mamlakatalari iqtisodiyotida kuzatilayotgan turli ko‘rinishdagi iqtisodiy inqirozlar, pandemiya va boshqalar tufayli yuzaga kelayotgan iqtisodiy qiyinchiliklar ortida milliy iqtisodiyot tarmoqlari, hususan, qurilish materiallari sanoati rivojlanishining istiqboldagi holatini oldindan ko‘ra bilish, ularning barqarorligini ta’minlash va ushbu tarmoq rivojlanishiga turli omillarning ijobiy ta’sirini rag‘batlantirish va salbiy ta’sirini aniqlash orqali kamaytirish chora-tadbirlarini ishlab chiqish alohida ahamiyat kasb etadi. Bu qurilish materiallari sanoati bo‘yicha bir qancha boshqaruv yechimlarini, shu jumladan tarmoqni rivojlantirish uchun kiritiladigan investitsiyalarni diversifikatsiyalash orqali ishlab chiqarish hajmlarida o‘sishga erishish imkoniyatlarini taqdim etadi. Ayni paytda ushbu masala mazkur sanoatni rivojlantirish uchun uning asosiy ko‘rsatkichlarini doimiy ravishda modellashtirilib va prognozlashtirilib borilishi zaruriyati sababli ham ahamiyatlidir. [1] Козловская И.О. Промышленность строительных материалов: анализ состояния и факторов хозяйственного риска // Устойчивое развитие экономики: состояние, проблемы, перспективы: материалы пятой международной научно-практической конференции, УО «Полесский государственный университет», г. Пинск, 28-29 апреля 2011 г. - с. 209-212. [2]https://www.constructionweekonline.in/business/the-momentum-in-the-infra-and-real-estate-industry-will-help-building-material-industry-register-a-10-growth-in-2023-states-aparna-enterprises#:~:text=As%20we%20are%20moving%20towards,employing%20over%2051%20million%20people. [3] ChatGPT sun’iy intellekti ma’lumotlari. Murojaat manzili: https://t.me/NeuralNetworksChat/ [4] https://www.businessresearchinsights.com/market-reports/construction-materials-market-101796. [5] https://www.ibisworld.com/industry-statistics/market-size/lumber-building-material-stores-united-states/ [6] https://www.gminsights.com/industry-analysis/europe-building-materials-market. [7] https://www.researchandmarkets.com/reports/5397477/construction-materials-in-russia-market.