Balandlikka to’lqin usulida sakrash texnikasini takomillashtirish MUNDARIJA KIRISH ……………………………………………………………………….…...3 I.BOB. BALANDLIKKA TO’LQIN USULIDA SAKRASHNING ASOSIY PRINSIPLARINI O’RGANISH 1.1Sakrash texnikasining asosiy omillari…………………………………………..6 1.2.Balandlikka to’lqin usulida sakrashning psixologik aspektlari………………..12 1.3.Balandlikka to’lqin usulida sakrashni o’rgatish metodikasi…………………....18 II.BOB. BALANDLIKKA TO’LQIN USULIDA SAKRASHNI TAKOMILLASHTIRISH BO’YICHA AMALIY USULLAR 2.1.Jismoniy tayyorgarlik va mushaklarni kuchaytirish………………………….24 2.2.Texnikani takomillashtirishda video tahlil va tahlil metodlari………………..29 2.3.Trenerlarning rolini oshirish va samarali feedback tizimi…………………….35 XULOSA…………………………………………………………………………41 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………..………….........43 KIRISH Jismoniy tarbiya va sport sohasida kadrlar tayyorlash va malakasini oshirish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida Mazkur qaror jismoniy tarbiya va sport sohasida kadrlar tayyorlash va malakasini oshirish tizimini takomillashtirishga qaratilgan. Ushbu qaror sportga oid malakali mutaxassislar tayyorlash va mavjud tizimni modernizatsiya qilishni o‘z ichiga oladi. O‘zbekistonning sport infratuzilmasini yaxshilash va sportchilarning tayyorgarligini oshirishga qaratilgan. PQ-414-son 03.11.2022. Shavkat Miromovich Mirziyoyev Balandlikka to’lqin usulida sakrash sport turi, nafaqat yuqori jismoniy tayyorgarlikni, balki yuqori darajadagi texnik va psixologik ko’nikmalarni ham talab etadi. Ushbu usul sportchilarga maksimal balandlikka erishish uchun dinamik va muvozanatli harakatlarni bajarish imkonini yaratadi. Balandlikka to’lqin usulida sakrashda texnikaning mukammalligi, ayniqsa, kuch, tezlik, moslashuvchanlik va koordinatsiya kabi omillarni mukammal ravishda birlashtirishni taqozo etadi. Shu bilan birga, bu usulda muvaffaqiyatga erishish uchun sportchining ruhiy va psixologik holati ham katta ahamiyatga ega. Ushbu ishda balandlikka to’lqin usulida sakrash texnikasini takomillashtirish bo’yicha o’rganiladigan asosiy jihatlar keltirilgan. Birinchi bobda, sakrash texnikasining asosiy omillari, psixologik aspektlar va o’qitish metodikasi tahlil qilinadi. Ikkinchi bob esa amaliy usullarni o’rganishga qaratilgan bo’lib, bunda jismoniy tayyorgarlik, video tahlil va trenerlarning roliga oid tavsiyalar beriladi. Shu tariqa, bu ish balandlikka to’lqin usulida sakrashni samarali ravishda o’rganish va takomillashtirish uchun zarur bo’lgan nazariy va amaliy ko’nikmalarni qamrab oladi.Ishning maqsadi — balandlikka to’lqin usulida sakrash texnikasini takomillashtirish uchun zarur bo’lgan asosiy prinsiplarni tahlil qilish va amaliy usullarni ishlab chiqishdir. Bu maqsadga erishish uchun o’zaro bog’liq bo’lgan nazariy va amaliy jihatlar batafsil ko’rib chiqiladi. Mavzuning dolzarbligi: Balandlikka to’lqin usulida sakrash nafaqat o’zining jismoniy murakkabligi, balki texnik va psixologik jihatlari bilan ham sportchilarni sinovdan o’tkazadigan sport turi hisoblanadi. Ushbu usulda muvaffaqiyatga erishish uchun sportchilar yuqori darajadagi jismoniy kuch, tezlik, elastiklik va muvozanatni namoyon etishlari kerak. Shu bilan birga, harakatlarning muvofiqligi, ya'ni texnikaning mukammalligi, sportchining yuqori natijalarga erishishida asosiy omil bo’lib xizmat qiladi. Balandlikka to’lqin usulida sakrashni o’rganish va takomillashtirish uchun zamonaviy metodlar, zamonaviy jismoniy tayyorgarlik usullari, psixologik aspektlar va videotahlil kabi ilg’or yondashuvlar muhim ahamiyatga ega. Hozirgi kunda sportning barcha turlarida texnikaning takomillashuvi va yangi metodlarni qo’llash tendensiyasi kuchayib bormoqda. Balandlikka to’lqin usulida sakrashda ham bu jarayonlarning roli kattadir. Sportchilarning yuqori ko’rsatkichlarga erishish uchun, faqat jismoniy tayyorgarlik bilan cheklanib qolmasdan, shuningdek, texnikani va psixologik holatni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratish zarur. Bunda, zamonaviy ilmiy-texnik yondashuvlar, video tahlil va individual o’qitish metodikasi orqali sportchilarni takomillashtirish imkoniyatlari yaratish muhim o’rin tutadi.Shu sababli, balandlikka to’lqin usulida sakrash texnikasini takomillashtirish bo’yicha ilmiy izlanishlar va amaliy tadbirlar dolzarb hisoblanadi. Ushbu mavzu nafaqat sportchilarning natijalarini oshirish, balki ularning rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillarni chuqur tahlil qilishni talab etadi. Bu mavzu, ayniqsa, sportning yuqori natijalarga erishish uchun o’rgatish va tayyorlash jarayonlarini yanada samarali qilishga yordam beradi. Kurs ishining maqsadi:Balandlikka to’lqin usulida sakrash texnikasini takomillashtirish bo’yicha asosiy prinsiplarni tahlil qilish va zamonaviy yondashuvlarni ishlab chiqishdir. Mavjud metodlarni o’rganish orqali sportchilarning sakrash texnikasini yaxshilash va yuqori natijalarga erishish uchun zarur bo’lgan jismoniy va psixologik tayyorgarlikni chuqur tahlil qilish. Kurs ishida balandlikka to’lqin usulida sakrashning asosiy texnik jihatlari, psixologik aspektlari, shuningdek, sportchilarning tayyorgarlik jarayonida yuzaga keladigan qiyinchiliklar va ularni yengish yo’llari batafsil ko’rib chiqiladi. Maqsad, yuqori samaradorlikka erishish uchun jismoniy kuch va texnikaning uyg’unligi, shuningdek, psixologik tayyorgarlikning rolini aniqlashdan iborat. Shuningdek, kurs ishida jismoniy tayyorgarlik, mushaklarning kuchaytirilishi va elastiklikni oshirishga qaratilgan maxsus mashqlar, video tahlil orqali texnikani takomillashtirish va trenerlarning o’quvchilarga samarali feedback berish usullari ham o’rganiladi. Bunda, zamonaviy ilmiy metodlar va amaliy tavsiyalar yordamida sportchilarning texnik ko’nikmalarini oshirish va ularni yuqori darajaga ko’tarish uchun samarali yondashuvlarni ishlab chiqish nazarda tutilgan.Shu tariqa, kurs ishining asosiy maqsadi balandlikka to’lqin usulida sakrashni mukammallashtirish uchun ilmiy asoslangan metodik tavsiyalarni ishlab chiqishdir. Bu nafaqat sportchilarning individual rivojlanishiga, balki umumiy sport texnikasining takomillashishiga ham ijobiy ta’sir ko’rsatadi. Kurs ishining vazifasi: Mavzuni o’rganishda, sakrash texnikasining fizikaviy va mexanik jihatlari, shuningdek, sportchining mushaklar va tana holati bilan qanday bog’liqligi o’rganiladi. Bu, to’lqin usulidagi sakrashning samaradorligini oshirish uchun zarur bo’lgan jismoniy tayyorgarlikni shakllantirishga yordam beradi.Sportchining psixologik tayyorgarligi, xavotirlarni boshqarish, konsentratsiya va motivatsiyaning texnikaning takomillashishiga ta’sirini tahlil qilish. Sportchilarning ruhiy holatiga ta’sir qiluvchi faktorlarni aniqlash va ularni yaxshilash yo’llarini izlash. Sportchilarga to’lqin usulida sakrashni o’rgatishning samarali metodikalarini ishlab chiqish va o’quvchilar uchun amaliy mashqlarni taqdim etish. Bunda o’qitish jarayonida texnikaning to’g’ri o’zlashtirilishini ta’minlash uchun qo’llaniladigan metodlarni aniqlash.Sportchilarni to’lqin usulida sakrash uchun tayyorlashda jismoniy tayyorgarlik, mushak kuchi va elastiklikni oshirishga qaratilgan maxsus mashqlarni ishlab chiqish. Bu, sportchilarning texnikani yanada takomillashtirishga yordam beradiSportchilarning sakrash texnikasini video tahlil orqali baholash va yaxshilash yo’llarini ko’rib chiqish. Video tahlil yordamida texnik xatolarni aniqlash va ularni tuzatish uchun zarur bo’lgan tavsiyalarni ishlab chiqish. Kurs ishining tarkibiy tuzilmasi: Ushbu kurs ishi 2 ta bob, 6 ta reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat. I.BOB. BALANDLIKKA TO’LQIN USULIDA SAKRASHNING ASOSIY PRINSIPLARINI O’RGANISH 1.1Sakrash texnikasining asosiy omillari Balandlikka to’lqin usulida sakrash texnikasi — bu nafaqat jismoniy, balki texnik va psixologik aspektlarga ham bog’liq bo’lgan murakkab sport harakati. Ushbu bo’limda sakrash texnikasining asosiy omillari, ya’ni muvaffaqiyatli sakrash uchun zarur bo’lgan omillarni o’rganishimiz kerak. Ushbu omillarni bir necha kategoriyaga ajratish mumkin:Bu bo'limda sportchining jismoniy tayyorgarligi va anatomik tuzilishi haqida so’z yuritiladi. Sakrashning muvaffaqiyatli bajarilishi uchun zarur bo’lgan fiziologik aspektlar, jumladan, mushaklarning kuchi, elastiklik, tezlik va koordinatsiya ko’rib chiqiladi.Sakrashda kerak bo’ladigan kuchni ishlab chiqarish uchun mushaklarning rivojlanishi va mustahkamligi muhim ahamiyatga ega. Maxsus mushak guruhlarini rivojlantirish va kuchni boshqarish texnikaning asosini tashkil etadi.To’lqin usulida sakrashda oyoqlarning va butun tananing elastikligi va moslashuvchanligi zarur. Bu, sportchining sakrash davomida tez va samarali tarzda tana pozitsiyasini o'zgartirishiga imkon beradi.Sakrashning boshlang’ich fazasida tezlik va impulsni optimallashtirish sportchining yuqori natijalarga erishish imkoniyatini oshiradi. Texnikaning to'g'ri bajarilishi balandlikka to’lqin usulida sakrashning muvaffaqiyatli amalga oshirilishining asosi hisoblanadi. Bu bo'limda sportchining har bir bosqichda qanday harakatlarni bajarishi, har bir pozitsiyaning qanday o'rin tutishi va ularni boshqarishning ahamiyati muhokama qilinadi.Balandlikka sakrashning to'rt asosiy bosqichi — tayyorgarlik, sakrashning boshlang’ich fazasi, havoda to’g’ri pozitsiya saqlash va tushish. Har bir bosqichni to'g'ri bajarish texnikani takomillashtirishda muhim o'rin tutadi. Koordinatsiya va balansning o’rni texnikaning to’g’ri bajarilishida muhim ahamiyatga ega. Bu, sportchining jismoniy harakatlarini bir-biri bilan uyg'unlashtirishi va to’g’ri holatni saqlashiga yordam beradi.Sakrashni amalga oshirish jarayonida har bir harakatni nazorat qilish va boshqarish sportchining muvaffaqiyatli natija ko’rsatishiga yordam beradi.Sakrashda energiya taqsimoti sportchining muvaffaqiyatini belgilaydi. Bu bo'limda sakrash davomida energiyani qanday taqsimlash kerakligi, ya’ni maksimal kuchni qanday samarali ravishda ishlatish haqida tahlil qilinadi. Sakrash jarayonida kuchning yig’ilishi va chiqishini boshqarish texnikaning muhim jihatlaridan biridir. Sportchi qanday qilib o’z kuchini to’plashi va uni optimal tarzda sarflashi kerakligini bilishi kerak[1]. Balandlikka to’lqin usulida sakrashda sportchining o’zini qanday tutishi, reflekslar va sarflanayotgan energiya miqdori ham muhim ahamiyatga ega.Sakrayotgan sportchining psixologik holati va ruhiy tayyorgarligi uning muvaffaqiyatiga bevosita ta’sir qiladi. Bu bo'limda sportchining mental holati, motivatsiyasi va stressni boshqarishning o’rni haqida so’z yuritiladi.Sportchining o’ziga bo’lgan ishonchi va yuqori motivatsiya darajasi uning yutuqlarini ta’minlashda muhim rol o’ynaydi. Sakrash oldidan yuzaga keladigan stress va xavotirlarni boshqarishning texnikada muvaffaqiyatga erishishga ta’siri haqida muhokama qilish Sportchi tekshiruvni amalga oshirish jarayonida diqqatni jamlash, tashqi faktorlarni e’tiborga olmay, o’z faoliyatiga to’liq konsentratsiya qilishi kerak.Sakrayotgan sportchining tanasining biomekanik holati ham texnikaning to’g’ri bajarilishida muhim ahamiyatga ega. Ushbu bo’limda sportchining harakatlarini optimal tarzda tashkil etish uchun zarur bo’lgan biomekanik bilimlar o’rganiladi.Har bir harakatni bajarishda jismoniy kuchning taqsimlanishi, ya'ni sakrashning turli bosqichlarida kuchni qanday samarali sarflash zarurligi.Harakatlarning to’g’ri mexanikalari va tana holatining o’zgarishi, sakrashning samarali bajarilishi uchun muhim. Mushaklar va suyaklar o’rtasidagi hamkorlik, sakrashning har bir bosqichida qaysi mushak guruhlari faoliyat ko’rsatishi va ular o’rtasida qanday muvozanat saqlanishi zarur.Sportchilarning texnikasini takomillashtirishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, masalan, video tahlil, muhim omil bo’lib, texnikadagi xatolarni aniqlashda va tuzatishda yordam beradi.Sportchilarning harakatlarini video orqali kuzatib borish, xatolarni aniqlash va takomillashtirish yo’llarini ko’rsatadi.Video tahlil orqali sportchining texnikasidagi o’zgarishlarni va uning natijalariga ta’sirini kuzatib borish. Video tahlil yordamida sportchilarning treninglarini optimallashtirish va ularni samarali o’qitish.Sakrashda har bir sportchining o'ziga xos jismoniy va psixologik xususiyatlari muhim ahamiyatga ega. Bu bo'limda sportchining yoshi, jinsi, fiziologik xususiyatlari va trening tajribasi kabi faktorlarga e’tibor qaratiladi. Yosh va trening darajasi sakrash texnikasini o'rganish va takomillashtirishda muhim omildir. Yoshga qarab sportchining mushak kuchi, elastikligi va texnikasi farq qilishi mumkin. Yosh va tajribaga moslashtirilgan maxsus treninglar yordamida bu farqlarni yengish mumkin. Jinsiy farqlar ham sportchilarning sakrash texnikasiga ta'sir qiladi. Masalan, erkaklar va ayollar o’rtasidagi mushak massasi, kuch va elastiklik darajasidagi farqlar, sportchining texnikasini va natijalarini belgilashi mumkin.Har bir sportchining tana tuzilishi, mushak massasi, o’sish xususiyatlari, metabolizm tezligi kabi individual xususiyatlari sakrashning texnikasiga bevosita ta'sir qiladi. Har bir sportchining o'ziga xos shaxsiy uslubiga moslashtirilgan mashqlar va usullar yordamida uning samaradorligini oshirish mumkin.Sakrashda muvaffaqiyatli natijalar olish uchun sportchining sog’lom bo’lishi muhim ahamiyatga ega. Jarohatlar va reabilitatsiya jarayoni sportchilarning sakrash texnikasini va umumiy jismoniy tayyorgarligini ta’sir qiladi.Jarohatlar sakrash texnikasiga ta’sir qilishi mumkin. Masalan, tizza yoki bel jarohati sportchining to’g’ri pozitsiyada sakrashini qiyinlashtirishi mumkin. Sportchilar jarohatlaridan so'ng to’g’ri reabilitatsiya va tiklanish jarayonini o’tkazishlari kerak.Jarohatdan keyingi davrda sportchilarni to’g’ri reabilitatsiya qilish, ularning sport texnikasini tiklash va mustahkamlash uchun maxsus mashqlarni amalga oshirish zarur. Shu bilan birga, jarohatni tiklashda psixologik yordam ham muhim rol o’ynaydi. Fizioterapiya mashqlari, massajlar, suzish va boshqa usullar jarohatlarning oldini olish va sportchining tayyorgarlik jarayonini qo’llab-quvvatlashda yordam beradi.Sakrash texnikasiga ta’sir qiluvchi yana bir muhim omil bu atrof-muhit va tashqi sharoitlardir. Sportchilarning o'zlarini qulay his qilishi, shuningdek, sport maydonining xususiyatlari, havoning harorati va boshqa tashqi omillar muvaffaqiyatga ta’sir ko'rsatadi. Harorat va namlik, havoning zichligi va shamol kabi omillar sakrashning samaradorligini o'zgartirishi mumkin. Misol uchun, yuqori balandlikdagi joyda havo zichligi past bo'lgani uchun sportchilar boshqacha ta’sirlanishi mumkin.Sakrash texnikasini amalga oshiradigan joyning sharoiti ham muhim. Pista, jahon chempionati yoki sport zalidagi sport maydonining sifati, uning sirpanish darajasi yoki taglik materialining qulayligi sportchining harakatlarini o'zgartirishi mumkin.Sakrashni bajarishda sportchining kiyim-kechaklari va oyoq kiyimlari ham katta rol o'ynaydi. Maxsus sport kiyimlari va oyoq kiyimlari sportchining qulayligini ta'minlaydi va texnik harakatlarni aniq bajarishga yordam beradi.Sakrash texnikasini takomillashtirishda trening usullari va maxsus mashqlarni to'g'ri tanlash juda muhim. Ushbu bo’limda sportchining texnik ko'nikmalarini rivojlantirishda qo'llaniladigan mashq turlariga to’xtalamiz. Sakrash texnikasini oshirish uchun maxsus mushak guruhlari va harakatlar to'plami ishlab chiqilgan. Bu mashqlar sportchining kuchini oshirish, elastikligini rivojlantirish va to’g’ri harakatlarni bajarishga yordam beradi.Plyometrik mashqlar, masalan, sakrash, tezlikni oshirish va kuchni to'g'ri taqsimlashda samarali. Shuningdek, interval treninglar sportchilarga to’liq yuklarni taqsimlashni o’rganishga yordam beradi. Balans va koordinatsiyani rivojlantiruvchi maxsus mashqlar sportchining texnikasini yaxshilashga yordam beradi. Bu mashqlar, ayniqsa, sakrash jarayonida to’g’ri holatni saqlash va harakatlarni boshqarish uchun zarur.Zamonaviy texnologiyalarning yordamida sakrash texnikasini tahlil qilish va takomillashtirish mumkin. Bu bo’limda sportchilarning texnikasini yaxshilashda zamonaviy yondashuvlar va texnologiyalar haqida so’z yuritiladi.Video tahlil texnikasi sportchining harakatlarini o’rganishda keng qo’llaniladi. Hozirgi kunda yuqori aniqlikdagi kameralar va sensornyi tizimlar yordamida sakrashning turli bosqichlaridagi harakatlar o’rganilib, xatolarni tuzatishga yordam beradi.Virtual realiti (VR) texnologiyalari sportchilarning texnikasini sinab ko’rish va mashq qilish uchun innovatsion yondashuvlar yaratmoqda. Bunda sportchi to’g’ri pozitsiyalarni egallash va harakatlarni amalga oshirishni sinab ko’rishi mumkin.Sportchilarning biometrik ma'lumotlarini (yurak urish tezligi, qon bosimi va mushak faoliyati) o’rganish orqali ularning sakrash texnikasini optimallashtirish mumkin. Bu, sportchining jismoniy holatiga moslashtirilgan treninglarni amalga oshirishga yordam beradi. Sakrash texnikasini muvaffaqiyatli rivojlantirish uchun maqsadli va rejalashtirilgan trening tizimlari zarur. Periodizatsiya (treningni bosqichlarga ajratish) sportchining umumiy jismoniy tayyorgarligini yaxshilash, texnik ko’nikmalarini oshirish va kamchiliklarni bartaraf etishda yordam beradi. Ushbu bo’limda periodizatsiya va trening sikllarining sakrash texnikasiga ta’siri ko’rib chiqiladi.Periodizatsiya sportchining kuchini rivojlantirish, moslashuvchanlikni oshirish va charchoqlikni oldini olishda muhim o'rin tutadi. Trening sikllari har bir bosqichda turli maqsadlarga erishishga yordam beradi, bu esa sportchining sakrash texnikasini muvaffaqiyatli rivojlantirish imkonini beradi.Sportchi yil davomida to'g'ri tayyorlanishi uchun trening jarayonida yengil, o'rtacha va yuqori intensivlikdagi treninglar o’tkazilishi zarur. Mavsumiy yondashuvlar sakrash texnikasini eng yaxshi natijalarga olib keladigan tarzda rivojlantirishga imkon beradi.Treningning intensivligini va yengil dam olish davrlarini to'g'ri muvozanatlash sakrashda sportchining maksimal yuklanishiga erishish imkoniyatini oshiradi. Sakrash texnikasini rivojlantirishda sportchining ozuqa va rejiymga rioya qilish juda muhim. Fiziologik omillarni yaxshilash uchun sportchi o’zining energiya manbalarini to’g’ri boshqarishi, ozuqa balansini yaratishi va o’ziga kerakli vitaminlar bilan ta’minlanishi lozim. Sakrash texnikasini takomillashtirishda to’g’ri ovqatlanish ahamiyatlidir. Yuqori intensivlikdagi mashqlar va sakrashlar sportchining mushak to'qimalarini va energiya zaxiralarini maksimal darajada ishlatadi, shuning uchun uglevodlar, oqsillar va yog'larning muvozanatli iste'moli zarur. Suv ichish va elektrolitlar bilan ta'minlanish ham sportchining samarali ishlashini ta'minlaydi. Dehidratatsiya yoki elektrolitlarning balansizligi sakrash texnikasini hamda umumiy fizik holatni salbiy ta’sir qilishi mumkin. Ba'zi hollarda, sportchilar ozuqa qo’shimchalarini ishlatib, ularning mushak va energiya zaxiralarini tez tiklashlari mumkin. Masalan, kreatin, BCAA (branched-chain amino acids) va boshqa vitaminlar va minerallar sakrashni yaxshilashga yordam beradi. Sakrash texnikasining asosiy omillaridan biri bu trenerlarning o’rgatish usullari va sportchining o’rgatish jarayonida qanday pedagogik yondashuvlar qo’llanishidir. Trenerlarning yondashuvi sportchining texnikasini to’g’ri shakllantirishda va rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi.Trenerning o'rgatishdagi metodik yondashuvi va pedagogik mahorati sportchining muvaffaqiyatli rivojlanishiga bevosita ta’sir qiladi. Trenerning psixologik yondashuvi sportchining motivatsiyasini oshiradi va texnik xatolarni tuzatishda yordam beradi. Trenerning doimiy va konstruktiv feedback tizimi sportchining texnikasini takomillashtirishda muhim o'rin tutadi. Bu, sportchining muvaffaqiyatlarini nishonlash, kamchiliklarini tahlil qilish va ularni yaxshilash uchun aniq yo'nalishlar berishga yordam beradi. Har bir sportchining o’ziga xos imkoniyatlari va qobiliyatlari mavjud. Shuning uchun, trener sportchining kuchli va zaif tomonlarini aniqlab, individual yondashuvni tanlashi zarur. Bu yondashuv sportchining maksimal natijalarga erishishini ta'minlaydi.Sakrash texnikasining takomillashtirilishida psixologik va aqliy tayyorgarlik ham zarur. Sportchining ruhiy holati, diqqatni jamlash, stressni boshqarish qobiliyati va o’ziga bo’lgan ishonchi texnikani yaxshilashda muhim o’rin tutadiMuvaffaqiyatli sakrash uchun sportchining mental holati barqaror bo’lishi kerak. Stressni boshqarish va ijobiy fikrlar yordamida sportchi o’zini tanqidiy holatda saqlaydi va harakatlarini yaxshilash uchun ruhiy tayyorgarlikka e’tibor qaratadi.Sakrash jarayonida sportchi maksimal diqqatni jamlashi kerak. Diqqatning tarqashishi yoki tashqi omillar sportchining texnikasiga ta’sir qilishi mumkin. Shuning uchun diqqatni to’g’ri jamlash va konsentratsiyani saqlash muhim.Vizualizatsiya metodlari sportchining muvaffaqiyatni tasavvur qilish va o’z maqsadlariga erishish uchun yordam beradi. Bu metod orqali sportchi o’z sakrashlarini oldindan rejalashtirishi, xatolarni tuzatishi va maksimal natijalarga erishish yo'lini aniq belgilash imkoniyatiga ega bo'ladi.Sakrash texnikasining asosiy omillari sportchining jismoniy, texnik va psixologik tayyorgarligi, shuningdek, biomekanik va energiya taqsimoti kabi ko’plab omillarga bog’liq. Har bir omilning o’z o’rni va ahamiyati bor. Muvaffaqiyatli sakrash uchun bu omillarni birlashtirish va har bir jihatni yaxshilash zarur. Texnikani takomillashtirishda esa video tahlil va boshqa zamonaviy yondashuvlar yordamida har bir xatoni tahlil qilish va sportchining natijalarini oshirish mumkin. 1.2.Balandlikka to’lqin usulida sakrashning psixologik aspektlari [1] Abduvokhidov, S. (2021). Sport psixologiyasi va uning amaliy ahamiyati. Tashkent: O‘zbekiston Respublikasi Sport vazirligi.