Jismoniy madaniyat nazariyasi va metodikasining boshqa fanlar bilan bog’liqligi KIRISH Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi fani mutaxassislikka yunaltirilgan o‘quv predmeti sifatida jismoniy tarbiya mutaxassislari uchun fundamental bilimlar tizimi, inson jismoniy barkamolligi va unga erishish hamda boshqarishning umumiy qonuniyatlarini o‘rgatadi. Mavzuning dolzarbligi: Jismoniy tarbiya nazariyasi ilmiy fan tarzida jismoniy tarbiyaga oid mavjud faktlarni izohlab beradi va umumlashtiradi. Amaliy fan sifatida insonni jismoniy kamolotining vositalari, jismoniy tarbiyasi shakllari va uning usuliyatlari haqidagk amaliy, nazariy bilimlarni beradi, hayotiy-zaruriy harakat malakalari va ko‘nikmalari zahirasini boyitadi. Jismoniy tarbiya nazariyasi va uning amaliyoti hamisha rivojlanishda va takomillashib boradi. Amaliyot natijalari, ilmiy tadqiqot ma’lumotlari jismoniy tarbiya nazariyasini va uslubiyatini yangicha tamoillar va konunlar bilan boyita boradi. Shuning uchun xam jismoniy tarbiya nazariyasi va usuliyati predmeti qotib qolgan, o‘zgarmas ma’lumotlardan iborat bo‘lishi mumkin emas. Kurs ishining maqsadi: Jismoniy tarbiya nazariyasi va usuliyati ijtimoiy, tabiiy, pedagogika fanlari erishgan yutuqlarga tayanadi. Jismoniy tarbiya nazariyasi va usuliyati har qanday holatda ilmiy pedagogikaning negizi tashkil etuvchi eng umumiy qonunlardan, tamoillardan usuliyatlardan foydalanadi, shu jumladan, barcha sport fanlari uchun xam bu konunlar, koidalar moe keladi va o‘ziga xos ma’no kasb etadi. O‘quv fani sifatida shakllanishi va uning rivojlanishiga jamiyat a’zolarining jismoniy tayyorgarligini oshirish mumkinligi haqidagi nazariy fikrning vujudga kelishi za unga intilish sabab bo‘ldi. Bu bilan insonning jismoniy rivojlanishini boshqarish mumkinligi haqidagi qoida va konunlar ijtimoiy mehnat va harbiy amaliyotda yuqori samara berishligi isbotlanadi. Kurs ishining vazifalari: Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasining mazmuniga kuyidagilar kiradi: - jismoniy tarbiya za uni ijtimoiy hodisa tarzida jamiyat mahsuli tarbiyaning boshqa shakllari bilan bog‘liqligiga oid bilimlar; - jismoniy madaniyatning maksadi, uning umumiy vazifalari va nazariy tamoillari; - jismoniy tarbiyaning vositalari va uni usuliyatlarining tamoillari; - harakatga o‘rgatish, o‘kitishning uslubiyatlari; - jismoniy sifatlarni rivojlantirish; - jismoniy mashqlar va uni o‘qitish jarayonining tuzil i shi; - jismoniy mashklar bilan shug‘ullanish mashg‘ulotlarini tashkillashning shakllari; - jismoniy tarbiya jarayoni va uni rejalashtirish; - jismoniy tarbiya uslubiyatining xususiyatlari; - maktabgacha yoshdagi va maktab yoshidagi bolalar jismoniy tarbiyasi; - sport trenirovkasi jarayoni xarakteristika. Pedagogik jarayon tarzida jismoniy tarbiyaning umumiy qonuniyatlari jismoniy tarbiya nazariyasining o‘rganish pred meti hisoblanadi. Umumiy qonuniyatlar deganda, aholining har qanday tabaqasini: bolalar, o‘smirlar, yoshlar, o‘rta yoshdagilar, kattalar va qariyalar hamda jismoniy mashklar bilan shug‘ullanishni endigina boshlaganlarni, malakali sportchilarning jismoniy tarbiyasining xususiy tomonlari tushuniladi. Bundan tashkari jismoniy tarbiya usuliyatlari jismoniy tarbiyani ajratib olingan ayrim xususiy konuniyatlarini xam o‘rganish predmeta qilib belgilaydi va pedagogik jarayonning umumiy konuniyatlarini amalga oshirishda «Umumiy, maxsus kasb jismoniy tayyorgarligi», «Sport tayyorgarligi» usuliyati deb anik yo‘nalishdagi metodikalardan foydalanadi. Bunday usuliyatlarni har birini ichida o‘zlarinin xususiy usuliyatlari mavjud. Usuliyatlariing turli-tumanligi shug‘ullanuvchilarning qaysi psixologik tiplarga mansubligiga, ularning yoshi, jinsi, kaysi kasb egasi ekanligi va tanlangan sport mutaxassisligi (maktab yoshidagi bolalar jismoniy tarbiyasi metodikasi, ayollar jismoniy tarbiyasi metodikasi va hk.) ga xos va mos kelishi kerak. Sport pedagogikasining ayrim fanlari (sport o‘yinlari, gimnastika va h.k. larni o‘qitish) usuliyat usuliyati alohida mustaqil ajratilgan ilmiy va o‘quv fanlari tarzida shakl langan.