KURASH TURIDA TAKTIK TAYYORGARLIK TO'GRISIDA TUSHUNCHA VA UNI TAKOMILLASHTIRISH MUNDARIJA: KIRISH…………………………………………………………………………… I.BOB. KURASH TURIDA TAKTIK TAYYORGARLIK TO'GRISIDA TUSHUNCHA…………………………………………………………………… 1.1. Taktik tayyorgarlik………………………………………………………….. 1.2. Hujum harakatlarini tayyorlash taktikasi……………………………………. 1.3. Bellashuvni tuzish taktikasi………………………………………………….. II.BOB. KURASH TURIDA TAKTIK TAYYORGARLIK VA UNI RIVOJLANTIRISH METODIKASI…………………………………………… 2.1.Krashda tayorgarlikni rivojlantirish……………………………………….. 2.2. Kurashda texnik-taktik harakatlarga o‘rgatish………………………………… 2.3. Texnik tayyorgarlik jarayonida kurashchilarning harakatlarni muvofiqlashtirib boorish qobiliyatini rivojlantirish. XULOSA FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR KIRISH O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 4-noyabrdagi “Kurash milliy sport turini rivojlantirish va uning xalqaro nufuzini yanada oshirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi PQ-4881-sonli qarori kurash sport turini isloh qilishning yangi davrini boshlab berdi. Mazkur qarorda yosh istiqbolli sportchilarni tanlab olish va tarbiyalash masalalari bo’yicha bolalar-o’smirlar sport maktablari, ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari maktab-internatlari bilan uzluksiz hamkorlikni amalga oshirish, ularga o’quv-uslubiy va me’yoriy-axborot yordam ko’rsatishni ta’minlash, zarur sport anjomlari va uskunalari bilan jihozlangan o’quv-mashg’ulot bazalarini yaratish hamda kurash bo’yicha respublika va xalqaro musobaqalarda g’oliblikni qo’lga kiritishga qodir bo’lgan sportchilarni tayyorlashda ushbu bazalardan samarali foydalanish, kurash mahorat maktablari bazasida milliy terma jamoalar va ularning zaxiralari ishtirokida o’quv-mashq yig’inlari, respublika va mintaqaviy sport bellashuvlarini tashkil etish hamda muntazam ravishda o’tkazib borish, xorijiy davlatlar trener va hakamlari bilan o’zaro tajriba almashish maqsadida chet elning kurash klublari bilan hamkorlikni rivojlantirish masalalari dolzarb etib belgilangan. Mamlakatimizda mustaqillikning ilk yillaridan boshlab jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish hamda ommaviylashtirishga alohida e’tibor qaratib kelinmoqda. Oʻzbekistonda jismoniy tarbiya va ommaviy sportni yanada rivojlantirish istiqbollari to‘g‘risida ko‘plab sayi xarakatlar olib borilsada, milliy kurash turining dunyo arenalariga olib chiqish va etakchilikni ushlab turish uchun belbog‘li kurashnichilarni texnik usullarini takomillashtirish jismoniy sifatlarinig rivojlantirish dolzarb mavzulardan biri bo‘lib qolmoqda. Jismoniy tarbiya va sport hamda sportning barcha turlari insonning sog‘lig‘ini saqlash va mustahkamlash uchun muhim vosita bo'lib xizmat qiladi. Insonni tarbiyalash, uning jismoniy sifatlarini rivojlantirish, salomatligini mustahkamlash, ish qobiliyatini oshirish, sportchilarda zarur bo‘lgan ruhiy muhitni yaratishning ko‘p qirrali jarayonida jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati yuqoridir. Sog‘lom insonlarni tarbiyalashda yordam beradigan sport kurashining har xil turlari jismoniy tarbiya tizimida muhim o'rin egallaydi. Shu jumladan, kurash turlari ham jismoniy tarbiya tizimida o‘z o‘miga ega. O‘zbek xalqi qadimdan kurashni insonni jismoniy tarbiyalash vositasi deb qaragan. Xalq o‘zida kuchlilikni, chidamlilikni, iroda va botirlikni mehnatkash xalqning axloqiy sofligini mujassamlashtirgan kurashchi-polvonlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lgan. Diniy va oilaviy bayramlarda, ba’zan esa odatdagi kunlarda ishdan bo‘sh vaqtlarda kurash musobaqalari o‘tkazilgan. Bu musobaqalar Navro‘z bayrami kunlari keng avj olib, ommaviy xalq chempionati sifatida o‘tkazilgan. Bellashuvlarda turli shahar va qishloqlardan kelgan kurashchilar ishtirok etgan. Kurashchilar juftini tanlashda ularning vazni ko‘z bilan chamalab aniqlangan. Bellashuv oldidan kurashchilar oyoqqo‘llar chigilini yozish mashqlari sifatida gavdani uqalash, silash kabi mashqlarni qo‘llaganlar. Kurashchilar an’anaviy kiyimda musobaqalashgan. Farg‘ona qoidasi bo‘yicha kurashuvchilar paxtali choponda, Buxoro qoidasi bo‘yicha kurashuvchilar esa paxtasiz avra to‘n kiyib kurashganlar. Ikkala kurashda ham kurashchilarning bellari belbog‘ bilan bog‘langan. Kurashuvchilar ba’zan mahsi kiyib, asosan, oyoqyalang kurashishgan. Kurashuvchilarning bunday kiyinishi hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Sport faoliyati ma’naviy, aqliy, mehnat, estetik va boshqa turdagi tarbiya bilan chambarchas bog‘liq. Mashg‘ulotning turli bosqichlarida oldinga qo‘yilgan maqsadlarga erishish, qiyinchiliklarni yengib o‘tishga intilish ma’naviy tajriba, iroda sifatlari, mustaqil fikrlash, mehnat qilish, sport g‘alabalari va mag‘lubiyatlariga matonatli bo‘lishni shakllantiradi. Milliy kurash bo‘yicha o‘quv-mashg‘ulotlarning sog‘lomlashtiruvchi yo‘nalishi sport mahoratining bir tomonga o‘sishi va sog‘liq, jismoniy rivojlanganlik, shug‘ullanuvchilarning tayanchharakat apparati, yurak-qon tomiri, nafas olish hamda asab tizimini mustahkamlash orqali ifodalanadi.