O`QUVCHILARNI SPORT O`YINLARIGA O`RGATISHDA HARAKATLI O`YINLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI O`QUVCHILARNI SPORT O`YINLARIGA O`RGATISHDA HARAKATLI O`YINLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI. MUNDARIJA KIRISH………………………………………………………………………. I BOB. O’QUVCHILARNI DARS MASHG’ULOTLARIDA JISMONIY TARBIYALASHDA O’ZBEK MILLIY HARAKATLI O’YINLARIDAN FOYDALANISH………………………………………………………………….. 1.1. O’quvchilarni dars mashg’ulotlarida jismoniy tarbiyalashda o’zbek milliy harakatli o’yinlaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari………………… 1.2. 7-8 yoshli bolalar jismoniy tarbiyasining ijtimoiy-ruhiy asoslari…………… II BOB. BOLALAR JISMONIY TARBIYASIDA MILLIY HARAKATLI O’YINLARDAN FOYDALANISH…………………………………………….... 2.1 Bolalar jismoniy tarbiyasida milliy harakatli o’yinlardan foydalanish zaruriyatlari 2.2. Jismoniy sifatlarni tarbiyalovchi milliy harkatlio’yinlar tasnifiva ularni o’rgatishyo`llari………………………………………………………………….. XULOSA…………………………………………………………………………. FOYDALANGAXNADABIYOTLAR………………………………………… KIRISH O’zbek xalqining ming yillar davomida yaratgan, avloddan-avlodga o’tib kelayotgan ijod boyliklarini to’plash, o’rganish, bu boy xazinalar asosida yosh avlodni ma’naviy boy, axloqiy pok, jismoniy barkamol qilib tarbiyalash bugungi kunnig dolzarb masalalaridan biridir. Ayniqsa, O’zbekiston mustaqillikka erishgandan so’ng milliy qadriyatlarimiz, an’analarimizga bo’lgan e’tibor yanada kuchaydi. Bu hayotning hamma jabhalarida turli darajada o’zini namoyon eta boshladi, jumladan tarbiyaning asosiy qismlaridan biri jismoniy madaniyatda ham. Yosh avlodni jismoniy baquvvat qilib tarbiyalashda, ularning jismoniy sifatlarini rivojlantirishga, jismoniy madaniyatini milliylashtirishga qaratilgan xalqimizning unitilib borayotgan milliy o’yinlarini to’plash, hayotga-maktabga tadbiq etish, rivojlntirish yo’llari va usullarini qayta ko’rib chiqish zaruriyatini taqazo etadi. O’zbek xalqining ko’p yillar davomida shakllangan, avlodlariga meros bo’lib qolgan milliy harakatli o’yinlaridan foydalanish mustaqillikka erishgan bugungi kunlarimizda juda ham zarur. O’zbek xalq milliy harakatli o’yinlarini ilmiy jihatdan tadqiq etish, ularni maktab, bog’cha o’quv dasturlariga kiritish, ijtimoiy-tarbiyaviy ahamiyatga ega bo’lgan turlarini sport darajasiga ko’tarish jismoniy madaniyat fani oldidagi eng dolzarb muammolardan biri ekanligini ko’rsatadi. Shu nuqtai nazardan qaraganda biz tanlagan mavzuning dolzarbligi va muhimligi yaqqol namoyon bo’ladi. Maktabda jismoniy tarbiya darslarida milliy harakatli o’yinlarni o’tkazish usullarini to’liq egallamagan o’qituvchilar hozircha ko’pchilikni tashkil etadi. Buning ustiga ijtimoiy voqelik, pedagogik amaliyot va nazariyoti, keng omma o’rtasida rivojlangan xalq pedagogikasining eng yaxshi yutuqlarini samarali qo’llash, xalq pedagogikasi g’oyalari asosida fikr yuritish o’quv tarbiyaviy ishning muvaffaqiyatini ta’minlovchi hal qiluvchi omillardan ekanligiga guvohlik beradi. Shu bois tadqiqot natijalaridan amaliyotda keng foydalanish mumkin. Ishning nazariy ahamiyati shundaki, unda asosiy va muhim o’rinni tajriba-tadqiqot ishlari, tahlillar tashkil etadi, maktabda jismoniy tarbiya darslarida o’zbek xalq milliy harakatli o’yinlari vositasida 7-8 yoshli bolalarda pedagogik ta’sirning to’liq, aniq maqsad asosidagi yo’nalishi yaratiladi. I BOB. O’QUVCHILARNI DARS MASHG’ULOTLARIDA JISMONIY TARBIYALASHDA O’ZBEK MILLIY HARAKATLI O’YINLARIDAN FOYDALANISH 1.1. O’quvchilarni dars mashg’ulotlarida jismoniy tarbiyalashda o’zbek milliy harakatli o’yinlaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari Komil insonni jismoniy tarbiyalashlikdek muqaddas vazifalarini bajarishda barcha o’quv yurtlari ta’lim tizimidagi yosh avlodni jismoniy baquvvat, chaqqon, irodali, vatanparvarlik ruhida tarbiyalab voyaga yetkazish uchun jismoniy tarbiya va sport mashg’ulotlarini O’zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risidagi” qonuni (5), “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” hamda “O’zbekistonda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi qonunlari va uni bajarish tadbirlariga suyangan holda yangi usullarni tashkil qilish va o’tkazish maqsadga muvofiqdir.(2) Ushbu ishlar samarali bajarilishi uchun bolalarning eng kichik yoshidan boshlab milliy o’yinlar vositasi bilan jismoniy salomatlik poydevorini qurishni amalga oshirish mumkin. O’zbekiston Respublikasida jismoniy madaniyat va sportni rivojlantirish to’g’risida Kadrlar tayyorlashdagi oqilona tizim g’oyat muxim ahamiyatga ega. Shu bois respublikamizda jismoniy madaniyatning maqsad va vazifalari hukumatning hamda respublika madaniyat va sport ishlari vazirligining qarorlarida kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Respublikada amalga oshiralayotgan jismoniy madaniyatning o’z oldiga qo’ygan maqsadi sog’lom, ruhan tetik va bunyodkor insonni hayotga tayyorlashdan iborat. Bu maqsad Respublikada jismoniy madaniyat bilan Shug’ullanuvchi barcha muassasa tashkilotlar uchun zaruriy vazifadir. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. Mirziyayev “Biz sog’lom avlodni tarbiyalab yetkazishimiz kerak. Sog’lom kishi deganda faqat jismoniy sog’lomlikni emas, balki sharqona odob-axloq va umumbashariy g’oyalar ruxida kamol topgan insonni tuShunamiz”, - deydi O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining birinchi yig’ilishidagi ma’ruzasida. “Sog’lom avlod uchun” ordeni ta’sis etilganligi, xalqaro xayriya jamg’armasi tashkil qilinganligi ham kelgusida sog’lom va barkamol avlodni tarbiyalab yetkazishga xizmat qiladi. Har kim o’zini jismonan tarbiyalashi uchun jismoniy madaniyat va sportning zarurligini tushunib yetishi va qunt bilan o’ziga yoqqan ma’lum bir jismoniy mashg’ulotlar tizimi asosida salomatligini shakllantirishi kerak. Xalqimiz farzandlarining jismoniy qobiliyatlarini har tomonlama rivojlantirish tarbiyaning ajralmas qismi bo’lgan jismoniy madaniyat jarayonida amalga oshiriladi. Jismoniy madaniyatning maqsadi jamiyatning sog’lom, xushchaqchaq, har tomonlama jismoniy rivojlangan, mehnat va Vatan himoyasiga tayyor turgan quruvchilarini tarbiyalashdan iborat uzoq muddatli, uyushtirilgan pedagogik jarayondir. Jismoniy madaniyat jarayonida quyidagi asosiy vazifalar hal etiladi: a) sog’liqni mustahkamlash organizmni chiniqtirish va jismoniy rivojlanish darajasini hamda ish qobiliyatini oshirish; b) hayotga zarur bo’ladigan, jumladan, amaliy xarakterga ega bo’lgan harakat malaka va ko’nikmani egallash; v) kishining ma’naviy va irodali sifatini tarbiyalash; g) jismoniy sifat (tezkorlik, kuch, epchillik, chidamlik ) ni o’stirish; d) maxsus sport mashqini bajarish texnikasini egallash. Shu bilan birga o’zbek xalq milliy o’yinlarini to’plash va ularni hayotga tadbiq etish, ulardan oqilona foydalanish bugungi kunda oldimizda turgan ham nazariy, ham amaliy ahamiyatga ega bo’lgan muhim vazifa bo’lib hisoblanadi. Ushbu vazifa yosh avlodni sog’lom va barkamol qilib tarbiyalovchi jismoniy madaniyat oldiga ham katta ma’suliyat yukladi. Yoshlarni har tomonlama jismoniy baquvvat qilib tarbiyalashga imkon beradigan, o’quvchilar jismoniy sifatlarini rivojlantirishga qaratilgan bu muammoni umumta’lim maktab o’quvchilari jismoniy madaniyatini tashkiliy va pedagogik jarayonlar bilan birga bir-biriga bog’lab kelgan uzviylikda ko’rib chiqish lozimligini keltirib chiqaradi, bunda milliy xalq o’yinlarining roli katta ekanligini qayta-qayta ta’kidlab o’tmoqchimiz. Shuning uchun xalqimizning asrlardan-asrlarga o’tib kelayotgan milliy o’yinlarini avaylab-asrab keyingi avlodga yetkazish yo’llarini izlash, ishlab chiqish va hayotga tadbiq etish bizning maqsadimizdir.