SINFDAN TASHQARI OLIB BORILADIGAN JISMONIY TARBIYA ISHLARIGA TAVSIF SINFDAN TASHQARI OLIB BORILADIGAN JISMONIY TARBIYA ISHLARIGA TAVSIF MUNDARIJA KIRISH……………………………………………………………………………. I.BOB. SINFDAN TASHQARI OLIB BORILADIGAN JISMONIY TARBIYA ISHLARIGA TAVSIF HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA 1.1.Sinfdan tashqari jismoniy tarbiya ishlarini tashkil qilish va o’tkazish…… 1.2. Maktab darsda darsdan tashqari vaqtda harakatli o’yin………………….. II.BOB. SINFDAN TASHQARI JISMONIY TARBIYA ISHLARINI TASHKIL QILISH VA O’TKAZISHDA 2.1.Sinfdan tashqari jismoniy tarbiya ishlarini tashkil qilish va o’tkazishda ish rejaning tuzilishi…………………………………………………………………….. 2.2.Jismoniy tarbiya bo’yicha sport ishlarini tashkil etish uslubiyati………… XULOSA FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR KIRISH Mavzuning dolzarbligi. Mustaqil O‘zbekiston Respublikasining dunyo taraqqiyoti darajasidagi istiqbolini ta’minlash iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va madaniy sohalarida katta o‘zgarishlar bo‘lishi bilan bog‘liq. Bunday o‘zgarishlarda ishtirok etish insonlardan yuqori darajadagi umumiy va maxsus bilimlar, yuksak madaniyat, ma’naviyat va keng dunyoqarashni talab etadi. Ta’lim tizimini shu talablar asosida qayta qurish – jamiyatning kelajak avlod tarbiyasi sohasidagi ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi.[1] Jismoniy mashq mashg’ulotlari jismoniy tarbiya jarayonidagi bir bo’lim bo’lib, ularda ham aslida jismoniy tarbiya vosita va usullaridan foydalaniladi, jismoniy tarbiya tamoyillari amalga oshiriladi. Bu esa, oqibat natijada jismoniy tarbiya vazifalarini hal etishning asosiy negizini tashkil etadi.Jismoniy mashq mashg’ulotlari g’oyat xilma – xil bo’lib, sayr qilish, ertalabki badan tarbiya mashqlari, sport musobaqalari, cho’milish, turistik poxodlar, jismoniy tarbiya darslari va boshqalardan iboratdir. Biroq ularning hammasi ham ba’zi umumiy qonunlarga egadir. Bu qonuniyatlarni bilish har bir ayrim holatda jismoniy mashqlarni shug’ullanuvchi kishilar organizmiga samaraliroq ta’sir etadigan darajada oqilona amalga oshirishga imkon beradi. - O’quvchilarni bo’sh vaqtini tashkil etishning, оmmaviy spоrt va jismоniy tarbiya sоg’lоmlashtirish tadbirlarining, bоlalar turizmining milliy tarlari va ularni amaliyotga jоriy kilish, spоrt inshооtlarini jaхоn standartlariga mоslab kurish va ta’mirlash umumхalak ishiga aylantirilgan. O’quvchilarning bush vaktini tashkil etishning shu jumladan, оmmaviy spоrt va jismоniy tarbiya-sоg’lоmlashtirish tadbirlarining, bоlalar turizmining mavjud turlari va shakllarini takоmillashtirish, milliy turlarini va shakllarini tiklash hamda хayotga jоriy etish dеb kursatilgan.Darsdan va maktabdan tashqari ishlarni samaradоrligini оshirish avvalо kоmil insоnni shakllantirishning eng zamоnaviy va kulay yunalishlarini tоpib jоriy etishga bоglik. Darsdan va maktabdan tashqari ishlarning asоsiy maksad va vazifalari - sоg’lоm turmush tarziga intilishni tarbiyalash va rivоjlantirish, munоsib оila sохibi bulish istagini shakllantirish. Darsdan va maktabdan tashqari tarbiyaviy ishlar o’quvchilarning kizikish, istaklari, хохish va eхtiyojlariga suyangan хоlda ularning darsdan bush vaktlarida o’quv tarbiya jarayonini tuldiradi. U o’quvchilarning ijоdiy kоbiliyatlarini, tashabbuskоrligini оshirishga imkоniyat yaratadi. Darsdan tashqari ishlarning uziga хоsligi shundaki tugarak, klub dasturlarining rang – baranglagi, ulardagi yangiliklar o’quvchi yoshlarni shaхs sifatida shakllantirish uchun yangi imkоniyatlar yaratadi. Kurs ishining maqsadi:Sinfdan tashqari olib boriladigan jismoniy tarbiya ishlariga tavsif Kurs ishining vazifasi: Sinfdan tashqari olib boriladigan jismoniy tarbiya ishlariga tavsifning nazariy asoslari Kurs ishining tashkiliy tuzilmasi:Ushbu kurs ishi 2 ta bob,4 ta paragrf,xulosa hamda foydalanilgan adabiyotlardan iborat. I.BOB. SINFDAN TASHQARI OLIB BORILADIGAN JISMONIY TARBIYA ISHLARIGA TAVSIF HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA 1.1.Sinfdan tashqari jismoniy tarbiya ishlarini tashkil qilish va o’tkazish. Jismoniy sifatlarni tarbiyalashda harakatli o‘yinlarning ahamiyati juda katta: tezlik, epchillik, kuch, chidamlilik, egiluvchanlik shu bilan birga, harakatli o‘yinlarda jismoniy sifat kompleks ravishda rivojlanadi.Ko‘pchilik harakatli o‘yinlarda o‘yin qatnashchilaridan tezlikni (tez qochib ketish, quvlab yetish, tovush, ko‘rish signaliga bir onda javob berish) talab qiladi.O‘yinda doimiy ravishda o‘zgarib turadigan vaziyat o‘yin qatnash- chilaridan bir harakatdan boshqa harakatga tezda o‘tishni talab qiladi va epchillikni tarbiyalashga yordam beradi. Tezkor-kuch yo‘nalishdagi o‘yinlar kuchni tarbiyalaydi.Zo‘r g‘ayrat bilan qilingan harakat, ko‘proq kuch va energiyani sarf qilish bilan bog‘liq bo‘lgan o‘yinlar chidamlilikni rivojlantiradi.Harakat yo‘nalishini tez-tez o‘zgartirish bilan bog‘liq bo‘lgan o‘yinlar egiluvchanlikni rivojlantirishga yordam beradi.Bolani ma'naviy tarbiyalashda harakatli o‘yinlar juda katta aha- miyatga egadir. Harakatli o‘yinlar jamoa xarakteridagi deb nomlanadi,shu bilan birga bolalarni jamoa faoliyatiga o‘rgatadi. O‘yin bolalarda o‘rtoqlik hissini, bir-birini qo‘llashni va do‘stlarni bir-birlarining harakatlariga javobgarlikni rivojlantiradi. Bola jamoa o‘yinida qat- nashib, jamoa manfaatini ko‘zlab o‘zlarining qiziqishlari bilan fido qiladilar: yaxshi holatda turgan o‘rtog‘iga to‘pni in'om qilish, «asir»ga tushirgan o‘rtog‘ini qutqarishga harakat qilish va shunga o‘xshash. O‘yin asta-sekin bir-birining harakatini qo‘llashni va do‘stlik tuyg‘u- sini tarbiyalaydi. Maktabgacha tarbiya bolalaridan to kichik maktab yoshidagi bolalargacha bo‘lgan o‘yinda faqat o‘zlarining harakatlarini o‘rtoqlarining harakatlari bilan o‘zaro moslashishini talab qiladi. O‘yinda keyinchalik bir-birlarini qo‘llash, o‘rtog‘iga yordam berish namoyon bo‘ladi va nihoyat oxirida o‘z jamoalari, jamoa shakllanadi. O‘yinda o‘ziga xos bo‘lgan harakat bitta o‘yinchi boshqasiga, bir jamoa boshqa jamoaga qarshi harakatidir. hu bilan bog‘liq bo‘lgan o‘yinchilarning oldida, o‘z vaqtida hal etishni talab qiladigan turli- tuman vazifalar kelib chiqadi. Buning uchun qisqa vaqt ichida kelib chiqqan vaziyatni baholashda turli harakatni tanlash va uni bajarish zarur. Bu o‘yinchini o‘z-o‘zining kuchini bilishga yordam beradi.O‘yinchilar o‘rtasidagi o‘zaro aniq munosabat musobaqalashish, kurashish, nafaqat o‘zaro hamkorlikni, psixologik o‘zaro moslash- ganligini umumiy xarakteri bilan ko‘pchilik o‘yin harakatlarini jadallik bilan bajarish xususiyati va kuchlanishni umumiy katta-kichikligi, ayrim kechinmalari o‘tkirligi bilan aniqlanadi.O‘yin qoidalari ongli intizomni, o‘zini tuta bilishni, kuchli qo‘z- g‘alishdan keyin «o‘zini qo‘lga olishni» bilish, o‘zining birdan egallash, jo‘sh urib ketishini tarbiyalashga yordam beradi.Harakatli o‘yinlar bolalarni san'atga va badiiylikka tarbiyalashga ham yordam beradi. Bolalarda ijodiy badiiylikni birinchi bor namoyon bo‘lishi o‘yin shaklida qabul qilinadi. Bolalar o‘yinida xususan maktabgacha va kichik maktab yoshidagi bolalarda ijodiy tasavvur etish katta o‘rin egallaydi: oddiy tayoqchani ot qilib minish, velosi- ped, miltiq va qilich bo‘lishi mumkin. G‘o‘la shaklidagi o‘yinlar va syujetli mazmuni bilan tashkil qilingan harakatli o‘yinlarni tasavvur etishni riojlantiradi.O‘yin atrofidagi muhitning o‘yinchilarga ta'siri, bolalarning rollarni ijro etishda ijodiy tasavvurni shakllantirishga qaratilgan. Bun- day o‘yinlar jarayonida ijodiy tasavvur qilish rivojlanadi va tako- millashib boradi. Ular sezishni va idrok qilishni rivojlantirishga yordam beradi, atrofni o‘rab turgan buyumlarni va uni barcha o‘zaro aloqasi paydo bo‘lishini qabul qilishni o‘rgatadi, uni o‘rab turgan atrofidagi muhitni bilish va bolalarda yangi taassurot yaratadi, kuzatuvchanlikka, shuningdek, mantiqiy fikrlashga o‘rgatadi.Musiqa jo‘rligi bilan tashkil qilinadigan o‘yinlar bolalarning musiqaga bo‘lgan qobiliyatini rivojlantiradi. Pedagog bolalarda mu- siqa qobiliyatini tarbiyalashda o‘yin metodidan foydalanadi: musi- qa sadolari ostida harakat bilan o‘tkaziladigan o‘yinlar musiqa shakllarini va xarakterini yaxshi egallashga yordam beradi.Xorovod va musiqaga oid o‘yinlarda bola o‘zining birinchi raqsga oid qobiliyatini namoyon qiladi.Bola o‘yinda o‘zining barcha shaxsiy sifatlari va xususiyatlari ma'lum bo‘ladi. O‘yin jarayonida shaxsiy o‘ziga xos xususiyatlarini namoyon bo‘lishi har bir bolani yaxshi bilishga yordam beradi va bizga kerakli yo‘nalishda rivojlantirishga ta'sir ko‘rsatadi. Faqatgina bitta faoliyat, o‘yinday ravshan va o‘quvchini shaxsiy xarakter chiziq- larini har tomonlama ochib bermaydi. Bolani o‘yinga berilib yoki qiziqib ketishini o‘zining har tomonlama xarakteridan topib oladi, bolalarga aralashmaydigan bola o‘yinda o‘zini mutlaqo boshqacha namoyon qiladi. Bular barchasi g‘oyat muhim bo‘lganligi uchun bolalarga to‘g‘ri shaxsiy yondashish kerak. [1] O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni. Barkamol avlod – O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. – T.: 1998. B. 20-29.