Sogʻlom avlod tarbiyasida jismoniy tarbiya mashgʻulotlarining oʻrni MUNDARIJA KIRISH…………………………………………………………………………..3 I BOB.SOG‘LOM AVLOD TARBIYASIDA JISMONIY TARBIYA TUSHUNCHASI VA AHAMIYATI 1.1. Jismoniy tarbiya va uning sog‘lom avlod tarbiyasidagi roli………………...5 1.2. Jismoniy tarbiyaning asosiy maqsad va vazifalari………………………......9 1.3. Sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda jismoniy tarbiyaning o‘rni……...11 II BOB. YOSH SPORTCHILARNI JISMONIY TAYYORLASH VA UNING AHAMIYATI 2.1. Yosh sportchilarni jismoniy tayyorlash tushunchasi, turlari, vazifalari va vositalari………………………………………………………………………...13 2.2. Jismoniy qobiliyatlarningumumiy tavsifi………………………………….15 2.3. Jismoniy qobiliyatlar rivojlanishining asosiy qonuniyatlari ………………18 III BOB JISMONIY TARBIYA MASHG‘ULOTLARINING BOLALAR RIVOJLANISHIGA TA’SIRI 3.1 Jismoniy tarbiya vositalariga umumiy xaraktеristika: jismoniy mashqlar, tabiatning sog’lomlashtirish kuchlari, gigiеnik omillar……………………......25 3.2 Jismoniy mashqlar- jismoniy tarbiyaning asosiy vositasi………………….29 3.3 Jismoniy mashqlarning shakli va mazmuni………………………………..34 XULOSA………………………………………………………………………42 ADABIYOTLAR RO`YXATI……………………………………………….44 KIRISHBugungi kunda sogʻlom avlod tarbiyasi har qanday jamiyatning dolzarb va ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi. Sogʻlom avlod deganda nafaqat jismonan baquvvat va chiniqqan, balki ma’nan barkamol, axloqiy pok va vatanparvar yoshlarni tarbiyalash tushuniladi. Shu jihatdan olganda, jismoniy tarbiya mashgʻulotlari sogʻlom avlodni shakllantirishda muhim oʻrin tutadi. Ushbu kurs ishida jismoniy tarbiya mashgʻulotlarining sogʻlom avlod tarbiyasidagi oʻrni, ahamiyati va istiqbolli yoʻnalishlari yoritiladi. Mavzuning dolzarbligi: Hozirgi globallashuv jarayonida yosh avlodning sogʻlom va barkamol boʻlib voyaga yetishi davlat va jamiyatning barqaror taraqqiyotida hal qiluvchi omillardan biri boʻlib qolmoqda. Jismoniy tarbiya mashgʻulotlari bolalar va oʻsmirlarning salomatligini mustahkamlash, ularni chiniqtirish, irodaviy sifatlarini rivojlantirish bilan birga ularning ijtimoiy faolligini oshirishda ham katta ahamiyatga ega. Ayniqsa, zamonaviy texnologiyalar taraqqiy etgan hozirgi kunda bolalar orasida jismoniy harakatsizlik, ortiqcha vazn, umurtqa pogʻonasi va koʻrish qobiliyati bilan bogʻliq muammolar kuchaymoqda. Shunday ekan, sogʻlom avlodni tarbiyalashda jismoniy tarbiya va sport mashgʻulotlariga katta eʻtibor qaratish kun tartibidagi muhim masalalardan biriga aylanmoqda. Ishning maqsadi va vazifalari Ushbu kurs ishining asosiy maqsadi — jismoniy tarbiya mashgʻulotlarining sogʻlom avlod tarbiyasidagi oʻrnini ilmiy-amaliy jihatdan asoslash va ularning samaradorligini oshirish yoʻllarini aniqlashdan iborat. Mazkur maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar belgilandi: Jismoniy tarbiyaning sogʻlom avlod tarbiyasidagi oʻrnini nazariy jihatdan oʻrganish.Jismoniy mashgʻulotlarning bolalar va oʻsmirlarning jismoniy hamda ma’naviy rivojlanishiga ta’sirini tahlil qilish.Sogʻlom turmush tarzini shakllantirishda jismoniy tarbiya vositalarining oʻrnini ochib berish.Oʻquvchilarning jismoniy faolligini oshirish boʻyicha samarali metod va vositalarni ishlab chiqish.Jismoniy tarbiya mashgʻulotlarini tashkil etish jarayonida innovatsion texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlarini aniqlash.Maktab va maktabdan tashqari sport toʻgaraklari hamda sogʻlomlashtirish tizimining bolalar sogʻlomligini ta’minlashdagi oʻrnini oʻrganish.Shunday qilib, kurs ishi davomida jismoniy tarbiya mashgʻulotlarining sogʻlom avlod tarbiyasidagi ahamiyati har tomonlama ochib beriladi va amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Bu esa oʻz navbatida yosh avlodning sogʻlom, barkamol va vatanparvar boʻlib voyaga yetishiga xizmat qiladi. I BOB.SOG‘LOM AVLOD TARBIYASIDA JISMONIY TARBIYA TUSHUNCHASI VA AHAMIYATI 1.1. Jismoniy tarbiya va uning sog‘lom avlod tarbiyasidagi roli Sog‘lom avlod – jamiyat taraqqiyotining eng muhim sharti hisoblanadi. Kelajak avlodning jismoniy va ma’naviy jihatdan sog‘lom bo‘lishi ta’lim-tarbiya jarayonining asosiy maqsadlaridan biridir. Shu nuqtai nazardan, jismoniy tarbiya sog‘lom avlod tarbiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. Jismoniy tarbiya tushunchasi Jismoniy tarbiya – inson organizmini jismoniy jihatdan rivojlantirish va uning harakat faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan pedagogik jarayondir. Bu tushuncha faqatgina mashqlar va sport bilan cheklanib qolmay, balki inson hayoti davomida muntazam amalga oshiriladigan jismoniy faoliyatni ham o‘z ichiga oladi[1]. Jismoniy tarbiya quyidagi asosiy yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi: Harakat madaniyatini shakllantirish – insonning to‘g‘ri yurishi, yugurishi, harakat muvozanatini saqlashi va boshqa asosiy jismoniy ko‘nikmalarga ega bo‘lishi; Organizmni chiniqtirish – badantarbiya va jismoniy mashg‘ulotlar orqali organizmning tashqi muhitga moslashuvchanligini oshirish; Jismoniy sifatlarni rivojlantirish – chidamlilik, tezkorlik, kuch, epchillik va moslashuvchanlik kabi sifatlarni takomillashtirish; Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish – jismoniy faollik, to‘g‘ri ovqatlanish, zararli odatlardan voz kechish va sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilish. Jismoniy tarbiya va sog‘lom avlod tarbiyasidagi o‘rni Jismoniy tarbiya bolalar va o‘smirlarning nafaqat jismoniy rivojlanishiga, balki ularning ma’naviy va axloqiy tarbiyasiga ham katta ta’sir ko‘rsatadi. Quyidagi jihatlar jismoniy tarbiyaning sog‘lom avlod tarbiyasidagi o‘rni va ahamiyatini ko‘rsatadi: Jismoniy rivojlanish – muntazam jismoniy mashg‘ulotlar bolalar va yoshlarning mushaklari, suyak tizimi va yurak-qon tomir tizimining sog‘lom rivojlanishiga yordam beradi. Immunitetni mustahkamlash – jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchi bolalar turli kasalliklarga kamroq chalinadi, organizmning himoya kuchlari oshadi. Intellektual rivojlanishga ta’siri – jismoniy faollik miyadagi qon aylanishini yaxshilaydi, bu esa fikrlash, diqqat va xotiraning rivojlanishiga yordam beradi. Irodaviy sifatlarni shakllantirish – jismoniy mashg‘ulotlar insonda bardoshlilik, qat’iyatlilik va intizomlilik kabi fazilatlarni shakllantiradi. Psixologik barqarorlikni ta’minlash – sport va jismoniy faollik stressni kamaytiradi, ruhiy holatni barqarorlashtiradi va depressiyaga qarshi kurashishda yordam beradi. [1] O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni “sog‘lom avlod uchun” 1993-yil 4-mart.