Yugurib kelib balandlikka sakrash texnikasini o’rganish MUNDARIJA KIRISH ……………………………………………………………………….…..3 I.BOB. YUGURIB KELIB BALANDLIKKA SAKRASHNING ASOSLARI 1.1.Yugurish bosqichini o’rganish………………………………………………..6 1.2.Sakrash pozitsiyasi va oyoqlarning ishlashi………………………………….11 1.3.Balandlikka sakrash texnikasining asoslari…………………………………..18 II.BOB. YUGURIB KELIB BALANDLIKKA SAKRASHNI TAKOMILLASHTIRISH 2.1.Sakkizlikni va yuqori sakrashni oshirish………………………………………24 2.2.Oyoqlar va tana muvozanatini nazorat qilish………………………………….29 2.3.Jarohatlanishdan saqlanish va texnikani mustahkamlash……………………..35 XULOSA…………………………………………………………………………42 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………..………….........44 KIRISH Jismoniy tarbiya va sport sohasida kadrlar tayyorlash va malakasini oshirish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida Mazkur qaror jismoniy tarbiya va sport sohasida kadrlar tayyorlash va malakasini oshirish tizimini takomillashtirishga qaratilgan. Ushbu qaror sportga oid malakali mutaxassislar tayyorlash va mavjud tizimni modernizatsiya qilishni o‘z ichiga oladi. O‘zbekistonning sport infratuzilmasini yaxshilash va sportchilarning tayyorgarligini oshirishga qaratilgan. PQ-414-son 03.11.2022. Shavkat Miromovich Mirziyoyev Yugurib kelib balandlikka sakrash - yengil atletikadagi eng murakkab va jismoniy talablarni o'zida mujassam etgan sport turlaridan biridir. Ushbu texnika yugurish va sakrashning kombinatsiyasi bo'lib, sportchi uchun kuch, tezlik, moslashuvchanlik va aniq harakatlarni talab qiladi. Balandlikka sakrashda to'g'ri tayyorgarlik va texnikaning o'rganilishi sportchining muvaffaqiyatiga katta ta'sir ko'rsatadi. Yuqori ko'rsatkichlarga erishish uchun yugurib kelib balandlikka sakrashning har bir bosqichi aniq va muvofiqlikni ta'minlashi zarur.Yugurish bosqichida tezlikni oshirish, oyoqlarni to'g'ri ishlatish va sakrash pozitsiyasining aniqligi sportchining muvaffaqiyatiga bevosita ta'sir etadi. Har bir elementning texnikasi o'zaro bog'liq bo'lib, mukammal natijaga erishish uchun o'z vaqtida va to'g'ri bajarilishi zarur. Shu sababli, yugurib kelib balandlikka sakrashni o'rganish va takomillashtirish uchun har bir bosqichni chuqur o'rganish va doimiy ravishda mashq qilish talab etiladi.Mazkur mavzu sportchilarni ushbu texnikani mukammal egallashga va yuqori natijalarga erishishga undaydi. Har bir texnik harakatni aniqlik bilan bajarish, mashg'ulotlarni to'g'ri tashkil etish va jarohatlardan saqlanish orqali o'z maqsadlariga erishish mumkin. Shu bilan birga, ushbu jarayonni samarali amalga oshirishda psixologik va jismoniy tayyorgarlik ham muhim ahamiyat kasb etadi. Mavzuning dolzarbligi: Yugurib kelib balandlikka sakrash texnikasini o‘rganish jismoniy tarbiya va sport sohasida juda muhim ahamiyatga ega. Ushbu texnika sportchilarga faqatgina yuqori natijalarga erishishga yordam bermaydi, balki ularning umumiy jismoniy holatini yaxshilaydi. Balandlikka sakrash — bu murakkab harakat bo‘lib, sportchidan yuqori darajada tezlik, kuch va koordinatsiyani talab qiladi. Shu bois, ushbu texnikani to‘g‘ri o‘rgatish va takomillashtirish sportchilarni nafaqat yengil atletika, balki boshqa sport turlari uchun ham tayyorlashda katta rol o‘ynaydi.Bugungi kunda sportning har bir turi rivojlanishning yangi bosqichiga o‘tgan, va bu jarayonda balandlikka sakrash texnikasining o‘rganilishi ham dolzarb bo‘lgan. Yuqori sport natijalariga erishish uchun, sportchilarni yuqori tezlikda yugurish va to‘g‘ri sakrashni o‘rgatish, ularning jismoniy va ruhiy imkoniyatlarini kengaytirish zarur. Bu esa, sportchilarni nafaqat yurt ichida, balki xalqaro miqyosda ham muvaffaqiyatlarga erishishiga yordam beradi. Shuningdek, balandlikka sakrashni o‘rganish nafaqat sportchilar uchun, balki jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchi yoshlar uchun ham muhimdir. Ushbu texnikani o‘rganish o‘z-o‘zini tarbiyalash, sabr-toqat, chidam va maqsadga intilish kabi muhim sifatlarni shakllantirishga xizmat qiladi. Balandlikka sakrash texnikasining mukammallashuvi esa, sportchi salomatligini mustahkamlash va jarohatlardan saqlanishga yordam beradi. Kurs ishining maqsadi:Yugurib kelib balandlikka sakrash texnikasini o‘rganish va takomillashtirish jarayonlarini chuqur tahlil qilish, ushbu texnikani samarali o‘rgatish uchun zarur bo‘lgan asosiy usullar va yondashuvlarni aniqlashdan iboratdir. Ushbu kurs ishida, yugurish va sakrash texnikalarining o‘zaro bog‘liqligini, sportchining jismoniy tayyorgarligi va texnikani mukammallashtirish yo‘llarini ko‘rib chiqish maqsad qilingan. Shuningdek, kurs ishining maqsadi yugurib kelib balandlikka sakrashda sportchilarni zarur bo‘lgan mushak guruhlarini rivojlantirish va o‘zaro muvozanatni ta'minlash uchun samarali mashq va trening metodlarini aniqlashdir. Texnikaning mukammal bajarilishi, balandlikka sakrashni samarali amalga oshirishda muhim rol o‘ynaydi, shuning uchun bu jarayonni to‘g‘ri tashkil etish va uning samaradorligini oshirishga qaratilgan tavsiyalar ishlab chiqiladi.Bundan tashqari, kurs ishi sportchilarning jarohat olish xavfini kamaytirish, jismoniy salomatlikni mustahkamlash va umumiy sport ko‘rsatkichlarini yaxshilash uchun zarur bo‘lgan texnik va psixologik o‘quv metodlarini ham ko‘rib chiqishni maqsad qiladi. Yuqori natijaga erishish uchun balandlikka sakrash texnikasini o‘rganish va rivojlantirish nafaqat sportchilar, balki jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchi yoshlar uchun ham muhim ahamiyatga ega. Kurs ishining vazifasi:Yugurib kelib balandlikka sakrash texnikasini o‘rganish va takomillashtirish jarayonlarini chuqur o‘rganish va tahlil qilishdan iborat. Ushbu ishda, sportchilarning balandlikka sakrashdagi texnikalarni mukammallashtirish uchun zarur bo‘lgan asosiy usullarni aniqlash, trening jarayonini samarali tashkil etish va to‘g‘ri texnikani o‘rgatish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish maqsad qilinadi. Shuningdek, kurs ishining vazifasi sportchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish, jarohatlarning oldini olish va to‘g‘ri texnikani o‘zlashtirish orqali maksimal natijalarga erishish uchun zarur bo‘lgan mashqlar va metodlarni ko‘rib chiqishni o‘z ichiga oladi. Kurs ishida balandlikka sakrashning har bir elementini to‘g‘ri bajarish, sportchilarning mushak guruhlarini rivojlantirish va muvozanatni saqlash orqali bu texnikaning samaradorligini oshirishga qaratilgan usullarni taklif qilish ham rejalashtirilgan. Shu bilan birga, sportchilarning psixologik holatini yaxshilash va ularni motivatsiya qilish ham kurs ishining vazifalaridan biridir. Buning natijasida, sportchilarga balandlikka sakrash texnikasini o‘rganishda muvaffaqiyatga erishish uchun to‘liq va kompleks yondashuv taqdim etiladi. Kurs ishining tarkibiy tuzilmasi: Ushbu kurs ishi 2 ta bob, 6 ta reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat. I.BOB. YUGURIB KELIB BALANDLIKKA SAKRASHNING ASOSLARI 1.1.Yugurish bosqichini o’rganish Yugurish bosqichini o‘rganish — bu sportchilarning tezlikni va unumdorlikni oshirishga yo‘naltirilgan eng muhim o‘quv bosqichlaridan biridir. Yugurishda har bir harakat, har bir pozitsiya va har bir bosqich o‘zaro bog‘langan holda natijaga ta'sir qiladi. Bu sportning boshqa turlari bilan solishtirganda, yugurish texnikasi nafaqat tananing umumiy holatini, balki tana a'zolarining o‘zaro muvozanatini ham talab qiladi. Shu bois, yugurish bosqichini o‘rganish, o‘quvchilarga yuqori samaradorlikka erishish uchun zarur bo‘lgan asosiy qadamlarni tushunishga yordam beradi.Yugurish texnikasini o‘rganishda asosiy e’tibor to‘g‘ri yugurish pozitsiyasini shakllantirishga qaratiladi. Yugurish bosqichining har bir elementi sportchi uchun maxsus mashqlarni talab qiladi. Boshlang‘ich yugurish pozitsiyasini o‘rganishdan oldin, sportchining umumiy jismoniy tayyorgarligi va mushaklarni rivojlantirish zarur. Bu jarayonda, yugurishning barcha bosqichlarida tana holati, oyoq harakatlari va qo‘l pozitsiyalarining qanday o‘zaro aloqada bo‘lishini tushunish muhim ahamiyatga ega. Tana pozitsiyasi va oyoq harakatlari yugurishning samaradorligi uchun asosiy elementlarni tashkil etadi. Yugurish bosqichida sportchining oyoqlarining to‘g‘ri ishlashi juda muhimdir. Oyoqni yerga urishda o‘rnatiladigan kuch, har bir bosqichda sportchining tezligini oshirishga yordam beradi. To‘g‘ri oyoq pozitsiyasi va kuchni taqsimlash sportchining o‘zini maksimal darajada yaxshi his qilishiga, jarohatlardan saqlanishga yordam beradi. Oyoq harakatlarining muvofiqligi esa yugurishning samaradorligini oshiradi.Yugurishning o‘rganilayotgan bosqichlarida, sportchining tezligini oshirish uchun maxsus mashqlar, masalan, tezlikni rivojlantirishga yo‘naltirilgan shartli va mustahkamlovchi mashqlarni bajarish zarur. Bu mashqlar sportchining tana a'zolarini to‘g‘ri muvozanatlashga yordam beradi, oyoqlarni tez va samarali ishlatish uchun yordam beradi. Har bir yugurish bosqichida, yuqori tezlikni saqlash uchun qo‘l harakatlari va tana pozitsiyasi bir-biriga muvofiq bo‘lishi kerak. Tezlikni oshirishning yana bir muhim jihati, sportchining nafas olish va jismoniy holatini nazorat qilishdir. Tez yugurishda organizmning ishlashini eng optimal holatda saqlash uchun, nafas olishni to‘g‘ri va chuqur bajarish kerak. Nafas olishning to‘g‘ri texnikasi va yurak urishining normal holatda saqlanishi yugurishda yuqori natijalarga erishish uchun zarur. Bundan tashqari, yuqori tezlikda yugurishda, mushaklarning vaqti-vaqti bilan o‘zgarib turadigan ishlash rejimiga moslashishi kerak.Yugurish bosqichini o‘rganishda nafaqat jismoniy tayyorgarlik, balki psixologik tayyorgarlik ham katta rol o‘ynaydi[1]. Sportchilarni psixologik nuqtai nazardan tayyorlash, ularni qiyin vaziyatlarda motivatsiya qilish, yugurishda o‘zlarini nazorat qilishga o‘rgatish juda muhimdir. Boshqaruvni va shaxsiy o‘z-o‘zini tahlil qilishni o‘rganish, sportchining yuqori darajada konsentratsiya qilishini va strategik rejalashtirishni ta'minlaydi. Shu bilan birga, yugurishning har bir bosqichini o‘rganish va takomillashtirish jarayonida sportchilarning salomatligini mustahkamlash uchun fiziologik jarayonlarni, mushaklarning ishlashini, jarohatlar va tiklanish davrlarini o‘rganish zarur. Har bir sportchi o‘z salomatligini yaxshilash uchun mushaklarni kuchaytirish va to‘g‘ri tiklanish rejasini tuzish zarur. Bu jarayonda, jismoniy tayyorgarlikni mustahkamlash va yugurish texnikasini to‘g‘ri o‘rganish, sportchining jismoniy va psixologik holatini optimallashtirishga yordam beradi.Yugurish bosqichini o‘rganish, sportchining umumiy jismoniy holati va sportdagi muvaffaqiyatlarining asosini tashkil etadi. Yuqori tezlikda yugurish jarayonida har bir bosqichning o‘ziga xos texnikasi va muhim jihatlari mavjud bo‘lib, ular sportchining natijalariga ta’sir qiladi. Baland tezlikda yugurishda, har bir harakat, oyoqlar va qo‘llarning koordinatsiyasi, tana holati va nafas olish jarayoni muhim rol o‘ynaydi. Har bir sportchi o‘zining yugurish texnikasini va harakatlar muvozanatini yaxshilashni maqsad qilgan holda, bu jarayonni o‘rganish va amaliy mashqlarni muntazam ravishda bajarish orqali natijalarga erishadi. Yugurishning boshlanish bosqichi — bu sportchining jismoniy holatini yuqori tezlikda yugurishga tayyorlashning boshlang‘ich nuqtasi hisoblanadi. Bu bosqichda sportchi to‘g‘ri tana pozitsiyasini olish, oyoqlarini va qo‘llarini samarali ishlatish, va tezlikni oshirish uchun energiyasini to‘g‘ri taqsimlashni o‘rganadi. Sportchining boshlang‘ich pozitsiyasi to‘g‘ri o‘rnatilgan bo‘lsa, u keyingi bosqichlarda yuqori tezlikda yugurishni davom ettirish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Yengil atletikada yugurish boshlanishi juda muhim, chunki u nafaqat sportchining tezlikka kirishini, balki uning texnikasini ham belgilaydi.Yugurish bosqichini o‘rganishdagi eng muhim elementlardan biri — oyoq va tana pozitsiyalarining to‘g‘ri ishlashi. Oyoqlarni harakatga keltirishda yuqori tezlikni saqlash va yerga zarbani samarali yetkazish muhimdir. Bu holatda, sportchi oyoqlarini to‘g‘ri ishlatib, kuchni to‘g‘ri taqsimlashi kerak. Shuningdek, yugurishning o‘rganilayotgan bosqichida tana holatini to‘g‘ri saqlash va pastki tanani kuchli va barqaror holatda ushlab turish muhimdir. To‘g‘ri tana holati sportchining energiyasini samarali sarflab, o‘zining tezligini oshirishiga yordam beradi. Oyoqlar va tana pozitsiyasining to‘g‘ri ishlashi yuqori tezlikda yugurishda jarohatlardan saqlanishga, samarali harakat qilishga va maksimal natijalarga erishishga yordam beradi. Tezlikni oshirishda, sportchining qo‘l harakatlari ham katta rol o‘ynaydi. Oyoqlardan tashqari, qo‘l harakatlari ham yugurish samaradorligini oshirishga yordam beradi. Sportchi yugurishda qo‘llarini to‘g‘ri ishlatib, tanasini muvozanatda saqlashi kerak. Qo‘l va tana harakatlari o‘rtasidagi sinxronlik yuqori tezlikda yugurishni osonlashtiradi. Ko‘pgina sportchilar yuqori tezlikda yugurishda qo‘llarini noto‘g‘ri ishlatishadi, bu esa natijalarga ta’sir qiladi. To‘g‘ri qo‘l harakatlari yugurishda balansni ta'minlaydi, tana holatini to‘g‘ri saqlashga yordam beradi va energiyani samarali sarflashni ta'minlaydi.Nafas olish — yugurish texnikasining yana bir muhim elementi hisoblanadi. Yuqori tezlikda yugurishda, sportchining nafas olishni to‘g‘ri boshqarishi va vaqtida nafas olishga e’tibor berishi zarur. Nafas olish nafaqat sportchining jismoniy holatini nazorat qilishga, balki yurak urishi va tanadagi oksigen almashinuvi jarayonlariga ta'sir qiladi. To‘g‘ri nafas olish orqali sportchi yuqori tezlikni saqlashga qodir bo‘ladi va ayni paytda o‘zining energiyasini tejaydi. Tez yugurishda, chuqur nafas olish va chiqarish sportchining energiya sarfini minimallashtiradi va organizmning optimal ishlashini ta'minlaydi. Shu sababli, nafas olish texnikasi yugurish texnikasining ajralmas qismi bo‘lib, uni muntazam ravishda mashq qilish kerak. Yugurish bosqichini o‘rganish jarayonida sportchining psixologik holati ham muhim ahamiyatga ega. Har bir yugurish bosqichida sportchi o‘zining shaxsiy imkoniyatlarini yuqori darajada nazorat qilish, o‘z maqsadlariga erishish uchun motivatsiyani yuqori saqlash va psixologik holatni boshqarishni o‘rganishi zarur. Psixologik holat sportchining tezligi, kuchi va motivatsiyasiga ta'sir qiladi. Sportchi o‘zini psixologik nuqtai nazardan tayyorlash, o‘zining ijobiy natijalarga erishishiga ishonishi kerak. O‘ziga bo‘lgan ishonch va motivatsiya yuqori tezlikda yugurish va yuqori natijaga erishishda juda muhimdir. Psixologik tayyorgarlik sportchining yugurish bosqichlarini samarali o‘rganishiga, o‘zining imkoniyatlarini to‘liq namoyish etishiga yordam beradi.Yugurish bosqichini o‘rganish jarayonida mashqlar va treninglar o‘ta muhim rol o‘ynaydi. Har bir yugurish bosqichida sportchi o‘zining texnikasini mukammal bajarish uchun kerakli mashqlarni muntazam ravishda bajarishi kerak. Mashqlar sportchining mushaklarini kuchaytiradi, muvozanatini yaxshilaydi va tezligini oshiradi. Maxsus mashqlar bilan shug‘ullanish, sportchining jismoniy tayyorgarlik darajasini oshiradi va yugurishda yuqori natijalarni taqdim etadi. Treninglarda yugurish pozitsiyasini takomillashtirish, oyoq va qo‘l koordinatsiyasini rivojlantirish, to‘g‘ri nafas olish texnikasini o‘rganish, harakatlarni samarali bajarish uchun mashqlarni bajarish zarur. Muntazam ravishda mashqlarni bajarish orqali sportchi yugurish texnikasini yaxshilab, o‘zining tezlikni oshirishga qaratilgan imkoniyatlarini to‘liq ishga soladi. Yugurish bosqichini o‘rganish jarayoni nafaqat sportchilarning jismoniy tayyorgarligini oshirish, balki ular uchun yangi ko‘nikmalarni o‘zlashtirishni ta'minlaydi. Bu jarayon, sportchining jismoniy imkoniyatlarini to‘liq amalga oshirishga, energiya sarfini samarali boshqarishga va natijalarni yaxshilashga yordam beradi. Har bir yugurish bosqichi alohida diqqat va tayyorgarlikni talab qiladi, chunki har bir bosqichda sportchidan boshqacha harakatlar va holatlar kutiladi. Yuqori tezlikda yugurishdan boshlanib, sportchi bosqichma-bosqich o‘z mahoratini rivojlantirishi, koordinatsiyasini yaxshilashi, va kerakli texnikani o‘rganishi zarur.Tez yugurishda, eng muhim jihatlardan biri — tana holatini saqlashdir. Yuqori tezlikda yugurishda tana pozitsiyasining to‘g‘ri bo‘lishi, jarohatlarning oldini olishga yordam beradi. Tana, oyoqlar va qo‘llarning sinxron ishlashini ta'minlash, sportchining energiyasini tejaydi va natijada yuqori tezlikni saqlashga yordam beradi. Tana holati faqatgina yugurish davomida samarali energiya sarfini ta'minlab qolmay, balki sportchining nafasi va umumiy salomatligi uchun ham muhim ahamiyatga ega.Yugurish texnikasini o‘rganish, shuningdek, mushaklar va asab tizimining samarali ishlashiga bog‘liq. Har bir yugurish bosqichida mushaklar maksimal darajada ishlashi kerak, chunki tezlikni oshirish uchun kuchli mushaklar kerak bo‘ladi. Ayniqsa, oyoq mushaklari — quvvat manbai bo‘lib, ular samarali ishlaganda yugurish tezligi ortadi. Sportchi o‘zining oyoqlarini to‘g‘ri ishlatishga o‘rganganida, nafaqat tezlikni oshirish, balki jarohat olish ehtimoli kamayadi. Bundan tashqari, yugurishda psixologik jihatlar ham muhimdir. Har bir yugurish bosqichida sportchi o‘zining ichki kuchini va motivatsiyasini saqlashga harakat qilishi kerak. Psixologik tayyorgarlik sportchining o‘zini tahlil qilishi, o‘zining imkoniyatlarini aniqlashi va strategik rejalashtirishga yordam beradi. Bu, ayniqsa, yuqori tezlikda yugurishda, kuchli psixologik va jismoniy bosimga qarshi turishga yordam beradi. Sportchi o‘zining maqsadlariga erishishda psixologik nuqtai nazardan tayyor bo‘lishi va harakatlarining mukammallik darajasini oshirishi zarur.Trening jarayonida yugurishning har bir bosqichini o‘rganish juda muhim, chunki bu jarayonda sportchi o‘zining maxsus ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Bunda sportchining muhim vazifalaridan biri — to‘g‘ri texnikani o‘zlashtirishdir. Buning uchun har xil maxsus mashqlarni bajarish, muntazam ravishda treninglarni o‘tkazish, va natijalarga erishish uchun o‘zgarishlarni tahlil qilish zarur.Samarali yugurish uchun jismoniy holatni yaxshilashga qaratilgan turli xil mashqlarni amalga oshirish, sportchilarning mushaklar va asab tizimiga ijobiy ta’sir qiladi. Yuqori tezlikda yugurish o‘rganishda, mashqlarning har bir turi sportchining o‘ziga xos ehtiyojlariga mos bo‘lishi kerak. Masalan, interval mashqlar, tezlikni oshirishga yordam beradi, kuchga oid mashqlar esa, sportchining oyoq mushaklarini mustahkamlashga yordam beradi.Yugurish bosqichini o‘rganish jarayonida, shuningdek, natijalarning doimiy tekshirilishi va analiz qilinishi zarur. Bu jarayonda, sportchining o‘zining yutuqlarini qayd qilib borish, xatoliklarni tahlil qilish va qanday o‘zgarishlar qilish kerakligini aniqlash yordam beradi. Har bir yugurish jarayoni, sportchining jismoniy va psixologik holatini yaxshilashga xizmat qiladi. Shu bilan birga, yugurishda jarohatlardan saqlanishni ta'minlash ham juda muhim. To‘g‘ri texnika, kuchni to‘g‘ri taqsimlash va tana pozitsiyasi sportchining jarohatlanish xavfini kamaytiradi. Yuqori tezlikda yugurishning natijasi nafaqat jismoniy tayyorgarlikka bog‘liq, balki sportchining tana holati, nafas olish texnikasi va ruhiy holatiga ham bog‘liq. Bu faktorlar birgalikda sportchining yuqori tezlikni saqlashiga, energiyasini samarali ishlatishiga va optimal natijalarga erishishiga yordam beradi. Shu bilan birga, yugurishning har bir bosqichi bo‘yicha o‘rganilgan texnikani doimiy ravishda yaxshilab borish, o‘z maqsadlariga erishish va yuqori darajadagi sport ko‘rsatkichlarini taqdim etish uchun muhimdir[2]. Bu, ayniqsa, sportchilarning jismoniy kuchi va ularning o‘zaro koordinatsiyasini rivojlantirishni ta'minlashda alohida ahamiyatga ega.Har bir sportchi yuqori natijalarga erishish uchun o‘zining jismoniy va psixologik holatini mukammal darajada boshqarish, texnikasini doimiy ravishda takomillashtirish va mashqlarni to‘g‘ri bajarish zarur. 1.2.Sakrash pozitsiyasi va oyoqlarning ishlashi [1] O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev. (2021). "Sportni rivojlantirish va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishga doir qaror [2] O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev. (2020). "Jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar".