O‘zbekiston Respublikasida Hayot Faoliyat Xavfsizligini Taminlash Sohasida Qabul Qilingan Qonun va Me’yoriy Hujjatlar O‘zbekiston Respublikasida Hayot Faoliyat Xavfsizligini Taminlash Sohasida Qabul Qilingan Qonun va Me’yoriy HujjatlarKirishHayot faoliyat xavfsizligini ta'minlash har bir davlatning asosiy vazifalaridan biridir. Ushbu soha insonlarning hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulkini himoya qilishga qaratilgan bo‘lib, uning asosida ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlik, texnologik xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish kabi tamoyillar yotadi. Mazkur referatda O‘zbekiston Respublikasida hayot faoliyati xavfsizligini ta'minlash bo‘yicha ishlab chiqilgan huquqiy asos, amalga oshirilgan loyihalar va mavjud muammolar keng yoritiladi. Asosiy qism1. Hayot faoliyat xavfsizligini ta'minlashning ahamiyati va maqsadiHayot faoliyat xavfsizligini ta'minlash jamiyatning har bir a’zosining himoyasi va farovonligini kafolatlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu sohaga alohida e’tibor qaratilishi quyidagi omillar bilan bog‘liq: - Aholining sog‘ligini muhofaza qilish. - Texnogen va tabiiy xavflardan himoyalanish. - Sanoat va ekologik xavfsizlikni ta'minlash. O‘zbekistonda hayot faoliyati xavfsizligini ta'minlashga qaratilgan dastlabki qonunlar 1990-yillarda qabul qilingan bo‘lib, bugungi kunda ularning qamrovi sezilarli darajada kengaytirildi. 2. Normativ-huquqiy bazani kengaytirishHayot faoliyat xavfsizligini ta'minlash sohasida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi asosiy huquqiy asos bo‘lib xizmat qiladi. Konstitutsiyada fuqarolarning xavfsiz yashash huquqi kafolatlangan bo‘lsa, boshqa qonunlar bu tamoyillarni rivojlantirishga qaratilgan. Asosiy normativ-huquqiy hujjatlar quyidagilarni o‘z ichiga oladi: - "Mehnat kodeksi": xavfsizlik qoidalari, mehnatni muhofaza qilish choralari. - "Favqulodda vaziyatlar to‘g‘risida"gi Qonun: tabiiy va texnogen ofatlarning oldini olish choralarini belgilash. - "Yong‘in xavfsizligi to‘g‘risida"gi Qonun: yong‘in xavfsizligini ta’minlashning huquqiy asoslari. - "Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik to‘g‘risida"gi Qonun: epidemiyalarning oldini olish va sog‘lom muhitni yaratish bo‘yicha talablar. 3. Amaliy chora-tadbirlar va loyihalarO‘zbekiston Respublikasi hukumati tomonidan hayot faoliyati xavfsizligini ta'minlash bo‘yicha bir qator amaliy choralar va loyihalar amalga oshirilmoqda: - 2022-yilda qabul qilingan "Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish dasturi". - Mahalliy darajada "Favqulodda vaziyatlar va ularning oldini olish komissiyalari" faoliyati. - Ta'lim muassasalarida xavfsizlik bo‘yicha o‘quv dasturlarini joriy etish. - Sanoat korxonalarida xavfsizlik texnologiyalarini modernizatsiya qilish. Bundan tashqari, xavfsizlikni ta'minlash sohasida xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik ham rivojlanmoqda. 4. Muammolar va ularning yechimlariUshbu sohadagi ba’zi muammolar quyidagicha: - Xodimlar xavfsizlik bo‘yicha yetarli bilim va malakaga ega emasligi. - Ayrim me’yoriy hujjatlarning eskirganligi. - Moliyalashtirishning yetarli darajada emasligi. Muammolarni hal qilish uchun quyidagi choralarning amalga oshirilishi lozim: - Qonunchilikni zamonaviy xavflarga moslashtirish. - Xodimlarni tayyorlash va malaka oshirish tizimini rivojlantirish. - Davlat budjetidan xavfsizlik loyihalariga ajratiladigan mablag‘larni oshirish.