Ipoteka kreditlari banklar faoliyatining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, aholining uy-joyga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirishda katta rol o‘ynaydi. Ushbu mavzuda ipoteka kreditlarining asosiy tamoyillari, hisob-kitob tizimi va risklarni boshqarish usullari haqida batafsil ma'lumot beriladi. Ipotekali kreditlash amaliyoti takomillashmagan o‘tish iqtisodiyoti mamlakatlarida bir pog‘onali ipotekali kreditlash tizimini joriy etish davlatning ushbu jarayondagi rolini sezilarli darajada oshirishni taqozo etadi. Bunda davlat tomonidan ipoteka kreditlari berish bilan shug‘ullanayotgan banklarni soliq imtiyozlari va boshqa imtiyozlar berish yuli bilan qo‘llab quvvatlash, aholining banklardagi depozitlarini sug’urtalash nazarda tutilmoqda. Taraqqiy etgan mamlakatlarda ipoteka shartnomalarining asosiy qismi 30 yil muddatga tuziladigan standart shartnomalar bo‘lib, odatda, oila daromadining ipoteka kreditiga yo‘naltiriladigan qismi 30 foizdan oshmaydi. Bunda aholi daromad darajasining yuqori ekanligi muhim rol o‘ynaydi. Ushbu mustaqil ishda tijorat banklarida ipoteka kreditlash amaliyotining huquqiy asoslari batafsil tahlil qilinadi. Ipoteka kreditlash tizimi tijorat banklarining asosiy moliyaviy xizmatlaridan biri bo‘lib, mamlakat aholisini uy-joy va boshqa ko‘chmas mulkka bo‘lgan ehtiyojlarini qondirishda muhim rol o‘ynaydi. Shu bilan birga, ipoteka kreditlash tizimini huquqiy bazasidagi kamchiliklarni o‘rganish imkoniyatini beradi. Maqolaning asosiy maqsadi O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida ipoteka kreditlash bo‘yicha asosiy qonun va normativ-huquqiy hujjatlarni o‘rganish va ushbu sohadagi muammolarni aniqlashdir. Mamlakatimiz mustaqillikka erishgandan keyin aholini ijtimoiy himoyalash, arzon uy joy bilan ta’minlash mamlakat hukumati oldida to‘rgan asosiy vazifalardan biri bo‘lib qoldi. Ipoteka kreditlash jarayonini to‘g‘ri tashkil etish uning huquqiy bazasini yaratish bilan chambarchas bog‘liqdir. Ipoteka kreditlash jarayoni huquqiy asosini jarayon qatnashchilari huquq va majburiyatlarini belgilab berish va himoya qilishdan iboratdir. Mamlakatimizda ipoteka kreditlash jarayonini tashkil etishda dastlabki qadamlar O‘zbekiston Respublikasining 1992-yil 9 dekabrda qabul qilingan “Garov to‘g‘risida”gi 736-XII-son Qonuni va 2006-yil 4-oktabrda qabul qilingan “Ipoteka to‘g‘risida”gi O‘RQ-58-son Qonunilarida qo‘yildi. Ushbu Qonunlarning ishlab chiqilishi nafaqat davlat tomonidan ipoteka kreditlash jarayonini tartibga solinishiga, balki ijtimoiy hayotni yaxshilashga xizmat qildi. Qonunlarda ipoteka kreditlash jarayoni qatnashchilari huquq va majburiyatlari, kreditlash shartlari, garov tushinchasi yoritib berildi. Xususan, aholi soni uy-joyga bo‘lgan talabni belgilab beruvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Hisob-kitoblarga ko‘ra, mamlakatda aholi sonining 1 foizga ko‘payishi uy-joyga bo‘lgan talabning 0,8 foizga ortishiga olib keladi. Ipoteka kreditlash, yirik moliyaviy institutlar tomonidan taklif etilgan moliyaviy xizmatlardan biri bo‘lib, ko‘p tadbirkorlik sub’ektlariga xizmat ko‘rsatadi. Bu moliyaviy xizmat, aholi uchun uy-joy va boshqa ko‘chmas mulkka ehtiyojni qondirishda yordam beradi va tadbirkorlik sub’ektlari uchun esa moliyaviy resurslarini jalb etishda muhim vosita sifatida ishlaydi. Ipoteka kreditlash tijorat banklarining faoliyatini tartibga solishda milliy qonunchilik va xalqaro tajribaning o'rnini oladi. O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida ipoteka kreditlash bo‘yicha amal qiluvchi asosiy qonun va normativ-huquqiy hujjatlar tahlil qilinadi. Bu maqolada amaliyotda mavjud bo‘lgan muammolar va ularni hal etish yo‘llari ta’kidlanadi.