BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARINI KOMBINATORIKAGA OID MASALALAR YECHISHGA OʻRGATISHNING NAZARIY ASOSLAR BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARINI KOMBINATORIKAGA OID MASALALAR YECHISHGA OʻRGATISHNING NAZARIY ASOSLAR MUNDARIJA : KIRISH...................................................................................................................4 I BOB. BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARINI KOMBINATORIKAGA OID MASALALAR YECHISHGA OʻRGATISHNING NAZARIY ASOSLARI. 1.1 Boshlanĝich sinf matematika kursida kombinatorikaga oid masalalar òrgatishning maqsad va vazifalari.............................................................................6 1.2 Boshlang`ich sinflarda kombinatorika elementlarini qo`llash............................9 1.3. Kombinatorika va mantiqiy masalalar..............................................................11 II BOB.BOSHLANGʻICH SINFLAR KESIMIDA KOMBINATORIKAGA OID MASALALAR 2.1. 3– sinf darslarida kombinatorikaga oid masalalar...........................................15 2.2 4– sinf darslarida kombinatorikaga oid masalalar...........................................17 2.3 Boshlang`ich sinf o`quvchilariga to`garaklarda kombinatorika elementlarini o`rgatish yo`llari......................................................................................................21 III-BOB. BOSHLANG`ICH SINF OʻQUVCHILARINI KOMBINATORIKAGA OID MASALALARNI YECHISHGA OʻRGATISH METODIKASI 3.1 Boshlanĝich sinf òquvchilarida kombinatorikaga oid masalalar yechish kònikmasini shakllantirish yòllari...........................................................................24 3.2.Kombinatorikaga oid masalalar yechishda koʻrgazmalardan foydalanish........26 3.3. Kombinatorikaga oid masalalarni yechish boʻyicha 1 soatlik dars ishlanma..................................................................................................................28 XULOSA................................................................................................................32 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR..............................................................35 KIRISH Mavzuning dolzarbligi. Mamlakatimizda shaxsga yo’naltirilgan ta’lim-tarbiya ahamiyatining yildan-yilga o’sib borishi, axborot-kommunikatsion texnologiyalar jadallik bilan rivojlanayotgan, globallashuv, dunyo intellektual maydonida raqobat tobora kuchayib borayotgan bir davrda, demokratik taraqqiyot, modernizatsiya va yangilanish borasidagi maqsadlarga erishishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etayotgan bilimli va intellektual avlodni tarbiyalash muhim omil bo’lmoqda. Davlatlararo qattiq raqobat mavjud bо‘lgan davrda har bir mamlakat barcha sohada raqobatbardosh bо‘lishga harakat qiladi. Davlatning iqtisodiy, texnik rivojlanishiga qator omillar ta’sir kо‘rsatishi tabiiy. Bular: mamlakatda mavjud bо‘lgan tabiiy resurslar, uning geografik joylashuvi, ta’lim tizimi, tarixi va boshqa kо‘p omillardir. Lekin mavjud tabiiy resurslardan oqilona foydalana oladigan, davlat iqtisodiyotini boshqaradigan, yangidan-yangi texnikani yarata oladigan, mavjud ilg‘or texnika va texnologiyalardan foydalana oladigan, ishlab chiqarishni yо‘lga qо‘ya oladigan omil bu albatta, inson omilidir. Shunday ekan, aynan inson omili, boshqacha qilib aytganda, inson resursi mamlakat rivojlanishida eng muhim rol о‘ynaydi. Demak, О‘zbekistonning kelajakda buyuk davlat bо‘lishida ham inson omilining о‘rni beqiyosdir. Shuning uchun ham bugungi kunda ta’lim tizimi oldiga katta vazifalar qо‘yilmoqda. Xususan, O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 7 maydagi “Matematika sohasidagi ta’lim sifatini oshirish va ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risidagi 4708-sonli qarorida matematika ta`limi oldida kutib turgan muammolar va ularni yechimlari bo`ycha vazifalar qo’yilganligidam ham bilib olishimiz mumkin.Matematika sohasiga qiziquvchi iqtidorli yoshlarni qidirib topish, ularni rivojlantirish zarurligi, bu sohada chuqur ilmiy ishlar olib borish zarurligini aytib òtadi. Yoshlarimizning mustaqil fikrlaydigan, yuksak intellektual va ma’naviy salohiyatiga ega bo’lib, dunyo miqyosida o’z tengdoshlariga hech qaysi sohada bo’sh kelmaydigan insonlar bo’lib kamol topishi, baxtli bo’lishi uchun davlatimiz va jamiyatimizning bor kuch va imkoniyatini safarbar etamiz SH.M.Mirziyoyev Bundan tashqari Matematik ongni bog’chadan boshlab shakllantirish zarurligini , Kechagi dars berish uslubi bilan matematikani jadal rivojlantirib bo’lmaydi. Shu bois avval amalda yaxshi natija bergan xorijiy metodika asosida ta’lim dasturlari yaratib,o’qituvchilarni qayta tayyorlash zarur. Metodika shunday bo’lishi kerakki, u bolalarda matematikaga muhabbat uyg’otsin. Buning uchun o’quvchilar bu fan hayotda, har bir sohada o’ziga kerakligini anglashi zarur. Yoshlar imtihondan o’tish uchun emas, bilimli mutaxassis bo’lish uchun o’qishi lozim, deb ta’kidladi davlat rahbari.[1] Demak, zamonaviy inson mustaqil qaror qabul qila oladigan, jamoada ishlay oladigan, tashabbuskor, mustaqil qaror qabul qila oladigan, yangiliklarga moslasha oladigan, mashaqqatli holatlarga chidamli hamda bu holatlardan chiqa oladigan bo’lishi kerak. Bunday sifatlarni qaror toptirishga matematika ta’limida kompetensiyaviy yondoshuvdan foydalanish asosida erishish mumkin. Bugungi kunda rivojlangan davlatlarda kompetensiyaviy yondoshuv ta’lim mazmunini modernizatsiya qilish va yangicha o’qitish yo’nalishlaridan biriga aylangan. Bu davlatlardagi umumiy ta’limning yangicha mazmuni asosini o’quvchilarning tayanch kompetensiyalarini hosil qilish va rivojlantirish tashkil etadi. Ta’limga kompetensiyaviy yondoshuv an’anaga aylanib qolgan ,,bilim, ko’nikma va malakani o’zlashtirishdan farqli o’laroq, kasbiy, shaxsiy va jamiyatdagi kundalik hayotda uchraydigan holatlarda samarali harakat qilishga imkon beradigan turli ko’rinishdagi malakalarning o’quvchilar tomonidan egallanishini nazarda tutadi. Shunday qilib kompetensiyaviy matematik ta’limning asosini amaliy hamda tadbiqiy yo’nalishlarini kuchaytirish tashkil qiladi. Mamlakatimizning dunyo hamjamiyatiga integratsiyalashuvi, fan-texnika va texnologiyalarining rivojlanishi yosh avlodning o’zgaruvchan dunyoda raqobatbardosh bo’lishi fanlarni mukammal egallashni taqozo etadi, bu esa O’zbekiston Respublikasi ta’lim tizimiga matematikani o’rgatish bo’yicha xalqaro standartlarni joriy etish orqali ta’minlanadi. Kurs ishining ahamiyati. Boshlang`ich sinf oʻquvchilarining masalalar yechishning turli xil usulda bajarilishini o`rgatish va bu borada foydalanadigan vositalar bilan yaqindan tanishish. Kurs ishining maqsadi. Matematika fanida maslalalarni yechishning turli usullarini o`rgatish doirasidagi ahamiyati Kurs ishining vazifalari:1.Mantiqiy fiklashni kuchaytiruvchi va mustaqil fikrlashga o`rgatuvchi metodlar bilan tanishish. Boshlang’ich sinflarda Matematika darslarini o’tilishining ahamiyati. Matematika darslarida masalalarni bajarishda turli xil usulda bajarilishi borasida pedagogik texnologiyalardan foydalanishni o`rgatish. 2.Boshlangich sinflar matematika darslarida arifmetik amallar va ularning xossalarini organish jarayonida mashqlar va misollardan foydalanish asosida oquvchilarini fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish tarkib toptirish konikmalarini tarkib toptirish texnologiyalariga doir tasavvurlarni yaratish; [1] Gazeta.uz