Boshlang’ich sinf matematika darslarida o’quvchilarning tafakkurini shakllantirish, ularning aqliy rivojlanishiga ta’sir ko’rsatish, amaliy ko’nikmalarini mustahkamlashda harakatga doir masalalar alohida o’rin tutadi. Harakatga doir masalalar deb, harakat, tezlik, vaqt, masofa kabi fizik kattaliklar orasidagi bog’liqlikka asoslangan, o’zgaruvchan holatdagi obyektlar harakatini ifodalovchi masalalarga aytiladi. Bu kabi masalalarda biror jism yoki shaxsning harakatga doir holati, harakat yo’nalishi, tezligi va vaqti orasidagi munosabatlar tahlil qilinadi.Harakatga doir masalalarning asosini quyidagi formulalar tashkil etadi: - Masofa (S), tezlik (V) va vaqt (t) orasidagi bog’lanish: S = V × t - Qarama-qarshi yoki bir yo’nalishda harakatlanayotgan jismlarning uchrashish vaqti yoki masofasini hisoblash: S = (V₁ + V₂) × t yoki S = |V₁ − V₂| × t - Belgilangan masofani bosib o’tish uchun zarur vaqt: t = S / V - Tezlikni aniqlash formulasi: V = S / t Boshlang’ich ta’lim bosqichida bunday masalalar oddiy, amaliy va tasvirli shakllarda, ya’ni o’quvchiga tanish real hayotiy holatlar asosida tuziladi. Masalan: “Ali 5 km/soat tezlikda yurib, 2 soatda necha kilometr yo’l bosgan?”, “Ikki mashina bir-biriga qarama-qarshi yo’nalishda harakatlanib, 3 soatda uchrashdi. Ularning umumiy bosib o’tgan masofasi 180 km. Har biri qanday tezlikda harakatlangan?” kabi. Harakatga doir masalalarni quyidagicha tasniflash mumkin: 1. Bir jism harakati masalalari – faqat bitta obyekt ishtirok etadi. 2. Uchrashuv masalalari – ikki obyekt qarama-qarshi yo’nalishda harakatlanib, uchrashish nuqtasi va vaqti topiladi. 3. Ta’qib masalalari – orqadan kelayotgan obyekt oldindagiga yetib boradi. 4. Uzoqlashuv masalalari – obyektlar bir yo’nalishda yoki qarama-qarshi yo’nalishda harakat qilib, ular orasidagi masofa aniqlanadi. 5. Nisbiy tezlik asosidagi masalalar – obyektlarning bir-biriga nisbatan harakatiga oid masalalar. 6. Aralash turdagi masalalar – yuqoridagi turlarni o’z ichiga olgan, ko’p bosqichli va murakkab mantiqiy tuzilishga ega masalalar.