Maktabgacha yoshdagi bolalarda badiiy va xayoliy fikrlashni rivojlantirish turli xil badiiy materyallardan kampozitsion foydalanish MUNDARIJA Kirish………………………………………………………………………………3 I BOB. MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA TASVIRIY FAOLIYATLARDA KOMPOZITSION ISHLASHNI TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI 1.1.Maktabgacha yoshdagi bolalarda tasviriy faoliyatlarda kompozitsion ishlashni tashkil etishning ahamiyati……………………………………...……….5 1.2. Maktabgacha yoshdagi bolalarning tasviriy rivojlanishining o'ziga xos xususiyati………………………………………………………………...………..10 II BOB. MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLADA TASVIRIY JARAYONNI BOSHQARISH QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISHNING MAZMUNI. 2.1. Maktabgacha yoshdagi bolada ijodiy jarayonni boshqarish qobiliyatini rivojlantirish texnikasi…………………………………………………………….15 2.2. Maktabgacha yoshdagi bolada tasviriy qobiliyatini rivojlantirishda an’anaviy usullardan foydalanish………………………………………………....18 Xulosa…………………………………………………………………….…29 Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati……………………………………….30 Kirish Kurs ishining dolzarbligi: Bolalar chizishni yaxshi ko'radilar. Barcha mamlakatlar va jamiyatlarda bolalar, hatto qo'llarida tayoq va qum bo'lsa ham, rasmlar, chizmalar yaratadilar va tasvirlar bilan hikoya qiladilar. Bir yoshdan boshlab va bolalik davrida bolalar rasmlarni bo'yashadi va har qanday real va fantastik rasmlarni chizishadi. Bolalar rasmlari ko'pincha ota-onalar va psixologlarni hayratda qoldiradi, ularda bolaning individual fazilatlari, his-tuyg'ulari va aqliy rivojlanishining kalitini ko'radi. Chizmalar bolaning ijodkorligi va uning go'zallik tuyg'usining aksidir. Chizish orqali bolalar mantiqiy fikrlash va ramziy tasvirni ham rivojlantiradilar, chunki ular atrofdagi dunyoni ikki o'lchovli makonda, qog'ozda tasvirlashni o'rganadilar. Shuningdek, rasm chizish bolaning fazoviy ongini rivojlantiradi, fanni o'rganishga yordam beradi va stress jarayonida his-tuyg'ularni tartibga solishga yordam beradi. Psixolog Lev Vygotskiyning ta'kidlashicha, chizmalar nutq, o'qish va yozishni o'z ichiga olgan ramziy aloqa tizimining bir qismidir. Bolaning aloqa tizimi rivojlanish jarayonida namoyon bo'ladi. To'g'ridan-to'g'ri ma'noda, ibtidoiy bolalar rasmlari tilning og'zaki va yozma shakllari o'rtasida oraliq bo'g'in bo'lib xizmat qiladi. Ammo ota-onalar va o'qituvchilar farzandiga rasm chizishni qanday o'rgatishlari mumkin? Buni qilish kerakmi? Va buni qanday qilib aniq qilish mumkin? San'at maktabida bolaga maxsus rasm chizish usullarini o'rgatish mumkin. Bundan tashqari, yosh bolalar bloklar bilan o'ynashni, skeytlarni tomosha qilishni yoki bolalar kitoblarini o'qishni yaxshi ko'radilar. Ushbu harakatlar bolaning rasm chizish qobiliyatiga ta'sir qilishi mumkinmi? Bu savolga javob topish uchun amerikalik psixologlar tadqiqot o'tkazdilar. U 8 hafta davom etdi va 91 nafar maktabgacha yoshdagi bolalarni qamrab oldi. Bolalar tasodifiy uchta guruhga ajratildi, ularning har biri ularni turli xil faoliyatga jalb qildi: bolalar kitobini o'qish, bloklar bilan qurish yoki xayoliy rolli o'yinlarni o'ynash. Shu bilan birga, har bir guruh bolalar rasm chizdilar va olimlar bolalarning faoliyati ularning rasm chizish qobiliyatiga qanchalik ta'sir qilganini o'rganib chiqdilar: badiiy mahorat, kognitiv qobiliyat va boshqalar. Bolalar rasmlari beshta mezon bo'yicha baholandi: ijodkorlik, badiiy iste'dod, fazoviy murakkablik, ranglardan foydalanish va rasmlarda odamlardan foydalanish. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, bolalarning rasm chizish qobiliyatlari (barcha besh mezonning kombinatsiyasi) sakkiz hafta davomida yaxshilangan. Boshlash uchun rasm chizish ko'nikmalariga ega bo'lgan bolalar ko'proq o'rganish yutuqlarini ko'rsatdilar, garchi yaxshilanishlar barcha bolalarda kuzatilgan. Uch faoliyatdan kitob o'qish rasm chizish ko'nikmalarini rivojlantirish uchun eng foydali bo'ldi: bu ijodkorlik, iste'dod va fazoviy murakkablikni rivojlantirishga ijobiy ta'sir ko'rsatdi. Bolalar rang-barang g'ishtlardan qurilgan guruh o'z dizaynlarida ranglardan foydalanishda eng katta yutuqlarni ko'rsatdi. Rolli o'yinlar chizish ko'nikmalarini rivojlantirishga eng kam ta'sir ko'rsatdi, ammo bu guruh odamlarning rasmlarini chizmalarda ishlatishda eng katta muvaffaqiyatni ko'rsatdi. Bu rolli o'yinlarda odamlar o'rtasidagi munosabatlarning birinchi o'ringa chiqishi bilan bog'liq bo'lsa kerak. Kurs ishining maqsadi: Maktabgacha yoshdagi bolalarda badiiy va hayoliy fikrlashni rivojlantirishda turli xil badiiy materiallardan kompozitsion foydalanishning ahamiyatini o’rganish. Kurs ishining vazifalari: -Maktabgacha yoshdagi bolalarda tasviriy faoliyatlarda kompozitsion ishlashni tashkil etishning ahamiyati tahlil qilish. -Maktabgacha yoshdagi bolalarning tasviriy rivojlanishining o'ziga xos xususiyatini o’rganish. -Maktabgacha yoshdagi bolada ijodiy jarayonni boshqarish qobiliyatini rivojlantirish texnikasini o’rganish. -Maktabgacha yoshdagi bolada tasviriy qobiliyatini rivojlantirishda an’anaviy usullardan foydalanish. Kurs ishi: kirish, ikki bob, to’rtta reja, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati va ilovalardan iborat. I BOB. MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA TASVIRIY FAOLIYATLARDA KOMPOZITSION ISHLASHNI TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI. 1.1.Maktabgacha yoshdagi bolalarda tasviriy faoliyatlarda kompozitsion ishlashni tashkil etishning ahamiyati.