Mavzuning dolzarbligi. Istiqlol yillarida ona tilimizning amaliy qoʻllanishi, ahamiyati sezilarli darajada oshdi. Buni biz birgina o'zbek tiliga Davlat tili maqomining berilishi va bu qaror mustaqillikka qo'yilgan ilk qadam bo'lganligidanoq bilib olishimiz mumkin. Milliy tilimizning qayta bo'y ko'rsatishi jamiyatimiz rivojiga va o'zligimizni anglashga, mushohada qilishga yo'l ochib berdi. 1992-yil 7-dekabrda qabul qilingan O'zbekiston Respublikasi Konstitusiyasida davlat tilining maqomi huquqiy jihatdan aniq belgilanib, mustahkamlab qo'yildi. Shu tariqa o'zbek tili mustaqil davlatimizning bayrog'i, gerbi, madhiyasi, Konstitusiyasi qatorida turadigan, qonun yo'li bilan himoya qilinadigan muqaddas timsollaridan biriga aylandi. O'zbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Karimovning "Yuksak ma'naviyat - yengilmas kuch" asarida ta'kidlanganidek, "Istiqlol yillarida o'zbek tilining qoʻllanish doirasi amalda nihoyatda kengaygani, uni ilmiy asosda rivojlantirishga qaratilgan tadqiqotlar, tilimizning o'ziga xos xususiyatlariga bag'ishlangan ilmiy va ommabop kitoblar, o'quv qo'llanmalari, yangi-yangi lug'atlar ko'plab chop etilayotgani jamiyat tafakkurini yuksaltirishga o'z hissasini qo'shmoqda. O'zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzini oshirish borasida yurtimizda olib borilayotgan keng ko'lamli islohotlar ona tilining boy imkoniyatlaridan samarali foydalanish ko'nikmalarini o'stirishga xizmat qiluvchi amaliy tadqiqotlarga keng yo'l ochdi. Tilning boy grammatik shakllari qayta yangicha yondashuvlar asosida o'rganila boshlandi. Ya'ni, tilshunoslikda so'nggi yillarda tub burilishning yuzaga kelishi, ya'ni til hodisalarini o'rganishda inson omilining diqqat markaziga olinishi natijasida yuzaga kelgan kognitiv tilshunoslik hamda til hodisalariga kognitiv va antropotsentrik yondashuv asosida omonimiya nafaqat leksik-semantik, balki tilning barcha sathlarida, barcha yaruslarida qaraluvchi hamda namoyon bo'luvchi ko'pqirrali lisoniy hodisa ekanligi ma'lum bo'lib qoldi va tilshunoslar oldiga mazkur hodisani yangicha paradigma asosida o'rganish kutilmagan xulosalarni berishi mumkinligi tilshunoslikda bu hodisani yana bir bora qayta ko'rib chiqish muhimligini ko'rsatdi. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi PF-5850-son "O'zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora- tadbirlari to'g'risida", 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son "Mamlakatimizda o'zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida", 2020-yil 6-noyabrdagi PF-6108-son "O'zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta'lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora- tadbirlari to'g'risida", 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son "2022-2026-yillarga mo'ljallangan yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi Farmonlari; 2017-yil 17-fevraldagi PQ-2789-son "Fanlar akademiyasi faoliyati, ilmiy-kurs ishi ishlarini tashkil etish, boshqarish va moliyalashtirishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida", 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4479-son "O'zbekiston Respublikasining "Davlat tili haqida"gi Qonuni qabul qilinganining o'ttiz yilligini keng nishonlash to'g'risida"gi qarorlari, 2022-yil 20-dekabrdagi O'zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga Murojaatnomasi hamda mazkur faoliyatga tegishli boshqa me'yoriy-huquqiy hujjatlarda belgilangan ustuvor vazifalarni amalga oshirishda ushbu kurs ishi muayyan darajada xizmat qiladi. So'zlarni farqlash, tilni kompyuterlashtirish, tillararo hamda ma'daniyatlararo muloqotda omonimlarning o'rni juda katta. Shu sababli omonimiya va uni bartaraf etish usullarini o'rganish bo'lgan talab va ehtiyoj kundan kunga ortib bormoqda. Shuni ta'kidlash kerakki, turli xalqlar va mamlakatlar o'rtasidagi munosabatlar kuchayib, faollashib borayotgan bir davrda ushbu sohaga bo'lgan e'tibor ortmoqda. Bu munosabatlarda so'zlarning ma'nosiga e'tibor berish ko'prik, vosita rolini o'taydi. Dunyoning barcha mamlakatlarida so'z ma'nolarini farqlashga e'tibor kuchayayotganligi kuzatilmoqda. Turli lug'atlar, omonimiyani farqlash usullari ishlab chiqilayotganing asosiy sabablaridan biri axborot texnologiyalari sohasining takomillashishidir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi. Jahon tilshunosligida omonimlar, ularning nutqdagi o'rni, muammoli vaziyatlari yuzasidan ko'plab tadqiqotlar mavjud. Ularning ko'pchiligi omonimlarni turli aspektlarda o'rganadi. Jumladan, Holly L. Storkel, Junko Maekawa va Andrew J. Aschenbrennerlarning "Omonimiyaning to'g'ri ifodalangan va noto'g'ri ifodalangan so'zlarni o'rganishga ta'siri" nomli ilmiy ishida maktabgacha yoshdagi bolalarning so'z o'rganishida omonimiya va artikulyatsiya aniqligi qay darajada muhimligi yoritilgan. Shuningdek, Samuel R. Levin, Ahmed Mohammed Ali Abdul Ameer1, Bradley Hauer va Grzegorz Kondrak2, Amanda McCaughren kabi olimlar ham omonimlar bo'yicha muammoli vaziyatlarni o'rgangan. O'zbek tilshunosligida ham bu masalalar o'tgan asrlardan buyon o'rganilib kelinayotgan bo'lsa-da, mustaqillikdan keyin yangi planda tadqiq qilish boshlandi. Endilikda omonimlarni farqlash usullari nafaqat kundalik muloqotda, balki tabiiy tillarni qayta ishlashda ham muhim ahamiyat kasb etdi. Yangicha yondashuvlarni Abduraxmanova M, Abjalova M, Elov B, Axmedova X kabi tilshunoslar talqinida uchratamiz. Kurs ishi predmeti: Tilimizda mavjud omonimiyani bartaraf etish usullarini tadqiq qilish. Ishning maqsadi: Mazkur kurs ishining maqsadi shakldoshlikni bartaraf etishning kompyuter va tabiiy usullarini yoritib berish va uni kengroq tavsiflash. Kurs ishi vazifalari: Ushbu kurs ishidan ko'zda tutilgan maqsad quyidagicha: Omonimlik hodisasiga aniqroq ta'rif berish; Semantik jihatdan omonimiyani bartaraf etish yo'llarini yoritish; Sintaktik jihatdan omonimiya tahlili; O'rganilgan vazifalar umumiy xulosasi. Kurs ishi obyekti: So'nggi yillarda tilshunoslik sohasida yaratilayotgan dissertatsiya va avtoreferatlar, oliy o'quv yurtlari darsliklari ishning obyektini tashkil etadi.