Inson shaxsini, uning yuksak ma’naviy fazilatlarini kamol tortirish, milliy istiqlol mafkurasini shakllantirish, yosh avlodni boy madaniy merosimiz hamda tarixiy qadriyatlarimizga hurmat va e’tibor, mustaqil Vatanimizga mehr-muhabbat ruhida tarbiyalash dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Bu o’rinda milliy musiqa san’ati yosh avlod ma’naviyatini shakllantirish va yuksallantirishda katta tarbiyaviy va badiiy estetik imkoniyatlarga ega. O’zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi Qonunida iqtidorli bolalarni izlab topish, ularning ijodkorlik qobiliyatlarini rivojlantirish kabi muammolar uzluksiz ta’lim tizimining muhim pedagogik vazifasi sifatida ko’rsatib o’tilgan. O’quvchilarning badiiy ijodiyot sohasidagi iqtidorlarini ro’yobga chiqarishda, ularning estetik ehtiyojlarini qondirishda musiqa ta’limi alohida o’rin egallaydi. Bunda, o’quvchi-yoshlar ijodiyot uylari, saroylari, o’lkashunoslik va sayyohlik markazlari, bolalar qo’g’irchoq va yosh tamoshabinlar teatrlari, klub va kutubxona, sport va musiqa maktablari, yozgi oromgohlar va boshqa muassasalar tomonidan olib boriladigan ta’lim-tarbiya va madaniy tadbirlarni tilga olish mumkin. Biroq, umumiy o’rta ta’lim maktablarida tashkil etilayotgan musiqa ta’limi va fan to’garaklari ular orasida ahamiyatli va samarali ekanligini unutmasiligimiz lozim. Chunki, o’quvchilar umumiy o’rta ta’lim maktablariga kelib, shu yerni o’zida tashkil etilgan musiqa to’garaklariga qatnashishi ularga ancha qulayliklar yaratadi. Mavzuning dolzarbligi. Milliy musiqa san’atida buyuk shaxslar (shoir, bastakor, xonanda), g’oyaviy, tarixiy mazmun, muayyan hissiyot, munosabat kabi axborotlarni “bayon etish” orqali tinglovchida, shu jumladan o’quvchi-yoshlar ma’naviyatini shakllantirishga samarali ta’sir etadi. Aynan sinfdan tashqari musiqa ta’limida amalga oshiriladigan tarbiyaviy ishlar orqali o’quvchilarda milliy g’oya tushunchalarini shakllantirishning didaktik qulayligi mavjudki, ular dars bilan sinfdan tashqari mashg’ulotlardagi musiqiy to’garaklar o’rtasidagi mantiqiy bog’liqlikda namoyon bo’ladi. To’garak mashg’ulotlari bilan dars o’rtasidagi umumiyliklarga mashg’ulotlarning tashkiliy shakli, to’garak rahbarlari qo’llaydigan metod va usullar, mashg’ulotlarda o’quvchining faolligi va tashabbuskorligiga erishish va unga tayanish, mashg’ulotlarni yangi xulosalar bilan yakunlanishi kabilar kiradi. Yosh avlodni yuksak madaniyatli, estetik didi yuqori darajada rivojlangan komil insonlar qilib tarbiyalashda musiqiy ta’limning ahamiyati beqiyosdir. Xususan o’zbek musiqa san’ati bu borada katta imkoniyatlarga egadir. Ma’lumki o’quvchilarni musiqiy estetik ruhda tarbiyalash jarayoni birinchidan musiqa pedagogikasining asosiy umumiy tamoyillariga rioya etilishiga, ikkinchidan estetik didni tarbiyalash bilan bog’liq bo’lgan maxsus shart-sharoitlarni ta’minlashga asoslanishi lozim. Musiqiy estetik didni shakllantirish jarayoni musiqani idrok etish qobiliyatini rivojlantirish bilan bevosita bog’liqdir. Bunda eng avvalo musiqiy idrokni ta’minlovchi tarkibiy qismlarini, ya’ni tamoyillarini tilga olish zarur bo’ladi. Ikkinchi tamoyil san’at pedagogikasi talablariga rioya qilishdan iborat bo’lib u idrok etishdagi yaxlitlikni, obrazlilikni hissiy va anglangan taassurotlar birligini hamda ularning o’zaro bog’liqligini ta’minlashdan iborat. Uchinchi tamoyil bola shaxsini rivojlantirishning tabiiy va madaniy jihatlarini birga qo’shib olib borish zarurligidir. Bu tamoyil boladagi tabiiy iste’dod, qobiliyatlar, xususiyatlardan musiqiy tarbiya jarayonida samarali foydalanishni, ularni tashqi pedagogik ta’sirlar yordamida yanada rivojlantirishni taqozo etadi. Yuqorida sanab o’tilgan tamoyillarni shakllantirish shart-sharoitlari o’quvchilarni musiqiy tarbiyalashning bosqichligi ulardagi o’ziga xos xususiyatlarni hisobga olish, o’quvchining ijodiy faoliyatini rivojlantirish darsda o’quvchi bilan o’quvchi aloqasining shakli bo’lgan muloqot etnopedagogik va etnopsixologik xususiyat usullarini hisobga olishni nazarda tutadi hamda o’quvchilarning musiqiy estetik didini shakllantirish jarayoni samaradorligini oshiradi. Bu kabi samarali pedagogik usullarni qo’llash jarayonida shu narsani hisobga olish muhimki musiqiy idrokning tarkibiy qismlarini rivojlantirish musiqaga bo’lgan hissiy ongli va ta’sirchan amaliy munosabatni shakllantirish vasifasini hal etishga qaratiladi. Albatta musiqiy estetik didni shallantrish jarayoni musiqiy idrok etishning umumiy qonuniyatlari bilan bog’liqdir, lekin ayni paytda uning faqat o’zigagina xos bo’lgan xususiyatlarga ham egadir. Musiqiy estetik didni shakllantirish jarayoni ongli faol munosabat mavjud bo’lishi nazarda tutadi. Bu munosabat idrok etish jarayonini alohida (individual) estetik baho berish darajasigacha ko’tarilishi lozim. Shuning uchun ham o‘quvchilarning musiqiy estetik didini shakllantirishga bevosita bog’liq bo’lgan musiqa mashg’ulotlarida bolalarning bilish, his qilish faoliyatini kuchaytirish kerakki u umumiy va maxsus qobiliyatlarini rivojlantirishga va pedagogik ta’sir ko’rsatishni tashkil etish bosqichlariga bo’linadi. Pedagogik ta’sir ko’rsatishni tashkil etish bosqichiga musiqiy taassurotlarning to’planishi; o’quvchilarga turli hissiy holatlarni boshdan kechirishga imkon berish; hissiy musiqiy tasavvurlarga qaytilishi; “Tinglab tushunish” yoki “Ijro etib-tushunish” tajribasini boshqa asarlarga ham tatbiq etish jarayonini rag’batlantirish kabi shartlar kiradi. Kurs ishining vazifasi: Musiqa to’garaklari vositasida o’quvchi-yoshlarning ma’naviyatini shakllantirish muammosi quyidagi jihatlarni muhim vazifa sifatida belgilaydi: - o’quvchilarning bo’sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish, kasbga yo’llash, ularda kreativlik (ijodiy) qobiliyatlarini tarkib toptirish, milliy ruhda taribyalashning pedagogik xususiyatlarini o’rganish, tahlil qilish va umumlashtirish, ta’lim tarbiya ishlarini olib borish; - o’quvchi-yoshlar ma’naviyatini shakllantirishda musiqa to’garaklarini faoliyatini o’rganish; - musiqa to’garaklari asosida o’quvchilarning ijodkorlik qobiliyatlarini rivojlantirish va milliy ruhda tarbiyalash metodlarini takomillashtirishga yo’naltirilgan ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqish va boshqalar. Sinfdan tashqari musiqa to’garaklari faoliyatini amalga oshirishda mahalliy xususiyatlarni, o’zining yo’nalishlarini, rivojlanish istiqbollarini, jamoa normalari, qoidalari va an’analarini, moddiy texnikaviy ahvolini, faoliyat dasturini hisobga olgan holda har bir umumiy o’rta ta’lim maktabida sinfdan tashqari musiqa to’garaklarining maqsadi va asosiy vazifalarini zamon asosida aniqlashtirish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Kurs ishining maqsadi: Mazkur kurs ishi talabalarning kasbiy tayyorgarligini shakllantirishda, musiqiy - ijodiy bilim, ko‘nikma va malakalarini chuqurroq o‘zlashtirishda, musiqiy - pedagogik qobiliyatlarini rivojlantirishga hamda mahoratlarini oshirishga imkoniyat yaratadi. Kurs ishining tuzilishi: kirish 2 bob 5 reja va xulosa adabiyotlardan tashkil topdi.