KURS ISHI MAVZU: “ MATEMATIKA O‘QITISHDA ILMIY IZLANISH METODLARIDAN FOYDALANISH ” MUNDARIJAKirish……………….……………….……………….…………………......3Asosiy qism 1-§. Matematika fanini o‘qitish metodlari…………………………………. 6 2-§. Matematika o‘qitishdagi ilmiy izlanish metodlari……………….......... 10 3-§. Matematika fanini o‘qitishda pedagogikaning ilmiy- izlanish metodlaridan foydalanish…………………………………………………... 19 4-§. Matematika darslarida innovation metodlardan foydalanish..................25Xulosa ……………………………………………………………………..32 Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati………………………………………… 34Kirish “Dunyoqarashni nima o‘zgartiradi – ilm, daromad, manfaat.”. Sh.M.Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning bevosita rahbarligida ishlab chiqilgan O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasida[1] uzluksiz ta’lim tizimini yanada takomillashtirish, malakali kadrlar tayyorlash siyosatini rivojlantirish hamda moddiy-texnik bazasini mustahkamlashning asosiy g‘oyalari mazkur ishining mohiyatini ochib berishda ilmiy metodik asos bo‘ldi. Mamlakatimizning barcha sohalarida bo‘lganidek, ta’lim tizimiga ham keng qamrovli islohotlar chuqurroq kirib bormoqda. Bu islohotlardan ko‘zda tutilgan maqsad ta’lim jarayoniga zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etish, ta’lim samaradorligini oshirish, mazmunini yaxshilash, pirovard natijada uni jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-ma’rifiy rivojlanishiga xizmat qildirishdan iboratdir. Bu borada respublikamiz barcha ta’lim muassasalarida ta’lim mazmunini va sifat darajasini yaxshilash, o‘qituvchilarning metodik saviyasi va malakasini oshirish, ko‘rgazmali qurollar va texnik vositalar bilan ta’minlash ishlariga katta e’tibor berilmoqda. Binobarin, “Ta’lim to‘g‘risida”dagi Qonun va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”[2]ga muvofiq mamlakatimizda uzluksiz ta’limning mazmuni va tarkibida amalga oshirilayotgan tub islohotlar o‘quvchilarning mustaqil ijodiy tafakkurini shakllantirish, ularning oldilarida paydo bo‘lgan muammolarni mustaqil hal qilishga doir ko‘nikma va malakalarni rivojlantirishni taqozo qilmoqda[1-2]. Mazkur islohotlarning mazmun-mohiyati uzluksiz ta’lim tizimining moddiy texnik bazasini yaratishni, uning asosida ta’limga axborot texnologiyalarini jadal tatbiq etishni, qolaversa o‘qituvchilardan dars jarayonida o‘ziga xos yangicha uslubni qo‘llashni, kasb mahoratini doimiy takomilashtirib borishini talab etadi. Shu ma’noda har bir o‘qituvchilar o‘zining dars berayotgan soha yo‘nalishida yangi pedagogik va axborot texnologiyalarni ajratib olmog‘i hamda uni o‘quv jarayoniga tatbiq eta bilmog‘i, ilg‘or o‘qitish vositalaridan unumli foydalana olishu, ularni ta’lim jarayonida faol qo‘llay olishi kerak. Kurs ishi mavzusining dolzarbligi. Matematika fanining o‘qitishning asosiy maqsadi eng avvalo matematikaga oid mavjud darsliklar bilan o‘quvchilarni tanishtirish va tahlil qilish va bundan tashqari o‘quvchilarga matematika fanini o‘qitish metodlari haqida to‘la ma’lumotlar berish, ularni dars jarayonida qo‘llaniladigan turli metodlar haqidagi tasavvurlarini rivojlantirishdan iborat. Bizga ma’lumki, umumta’lim maktablarida matematika tushunchalarga ta’riflar, teorema va kerakli formulalar beriladi. Lekin uning keltirib chiqarish yo‘llari, isbotlari ba’zan o‘quvchilarga tushuntirilmaydi. Umuman olganda ko‘p o‘quvchilarni misol yechish jarayonida qulaylik bo‘lishligi uchun mаtеmаtikа mеtоdikаsi fanini o‘qitish dolzarb vazifalardan biridir. Mаtеmаtik tа’limning mаqsаdi, mаzmuni, fоrmаsi, uslubi vа uning vоsitаlаrini dаrs jаrаyonigа tаdbiqiy qоnuniyatlаrini o‘rgаnib kеlаdi. Ayrim masalalarni chizmalarini chizish orqali yechimlarini topish qulaylik olib kelmoqda. Shuning uchun turli metodlar asosida matematika dasrlarini loyihalashtirish matematika fanini o‘qitishda dolzarb vazifalardan biridir. Kurs ishi mavzusining maqsadi. Uzluksiz ta’limda matematika fanini o‘qitishda pedagogikaning ilmiy- izlanish metodlaridan foydalanish rivoji va yutuqlarini ta’lim jarayoniga singdirish. Matematika fanini o‘qitish pedagogdan yuksak ilmiy saviya va shu bilan bir qatorda yuqori darajadagi kasbiy mahoratni talab qiladi. Ushbu betakror fanni o’rgatishda o‘qituvchi turli ilmiy izlanish metodlaridan, yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanib ish tutsada, qator muammolarga duch kelishimiz turgan gap. Umumlashtirish metodi matematikani o‘rganuvchilar uchun muhim bo‘lgan barcha jihatlarni o‘z ichiga qamrab oladi. Ushbu kurs ishida matematika fanini o‘rganishda ilmiy izlanish metodi-umumlashtirish metodining afzalliklari va ularning algebraik va geometrik masalalarning yechishdagi tadbiqlarni ko‘rsatish. Kurs ishi mavzusining vazifalari. Umumiy o‘rta maktablarda keys-stadi metodi asosida matematika dasrlarini loyihalashtirishni o‘rganish;Dars jarayonida o‘quvchilarni passiv tinglovchi emas, balki, faol, teran fikrlovch bilimli va mantiqiy xulosa chiqaruvchi o‘quvchi sifatida tarbiyalash;O‘quvchilarning o‘qitishdagi ilmiy izlanish metodlari asosida matematika dasrlarini loyihalashtirish ko‘nikmalarini shakllantirish;O‘quvchilarga teoremalar va ularning isbotlarini o‘rganish hamda ularga doir amaliy masalalarni yechish usullarini keys-stadi metodi asosida o‘rgatish;Fikrlash faoliyatini rivojlantirish, ijodkorlikka o‘rgatish. 1-§. Matematika fanini o‘qitish metodlari. Metod so‘zi grekcha so‘z bo‘lib, “ yo‘l ko‘rsatish ” demakdir. “ Ta’lim metodi” tushunchasi esa hozirgi zamon metodika va didaktika fanlaridagi asosiy tushunchalardan biridir, ammo bu tushuncha yaqin vaqtlarga qadar har xilmetodik adabiyotlarda turli mazmunda qo‘llanib kelinar edi. XIX asrga qadar bo‘lgan metodik adabiyotlarda “ metod ” tushunchasi matematika kursining asosiy mazmunini bayon qiluvchi mavzuning tavsifi sifatida ishlatiladi. Masalan, “Sonlarni o‘rganish metodi”, “Geometrik figuralarni o‘rganish metodi” va hokazo. Adabiyotlar tahlili va metodologiya. Taqqoslash metodi O‘rganilayotgan matematik obyektdagi narsalaming o‘xshash va farqli tomonlarini aniqlovchi metod taqqoslash metodi deyiladi. Taqqoslash metodi ham ilmiy izlanish metodlaridan biridir. Taqqoslash metodini matematika darslarida o‘rganilayotgan mavzu materiallariga tatbiq qilishda quyidagi prinsi plarga amal qilinadi: 1) taqqoslanayotgan matematik tushunchalar bir jinsli bo‘lishi kerak; 2) taqqoslash o‘rganilayotgan matematik obyektdagi narsalaming asosiy xossalariga nisbatan bo‘lishi kerak [1]O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo’yicha harakatlar strategiyasi to’g’risida”gi PF-4947-sonli Farmoni.O’zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to’plami, 2017 y., 6-son, 70-modda, 20-son, 354-modda, 23-son, 448-modda. [2] Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi. –T.:”Sharq” nashriyot-matbaa konserni, 1997. B.31-61.