Mundarija I.Kirish………………………………………………………………..…..3 II. Asosiy qism 2.1. Matematik tushunchalar………………….…………….……………..……...…..6 2.1.Matematik ta'lim metodlari………………............……………...….…………….7 2.3. Masalalarni yechishda umumlashtirish……………………….………………....9 2.4. Teoremalarni isbotlashda umumlashtirish……………………………….……..14 2.5. Abstraksiyalash metodi…………………………………………..……...16 2.6.Dars ishlanma……………………………………………………………………17 III. Xulosa………………………………………………………………..21 Foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………...22 “Bizning eng katta boyligimiz – bu xalqimizning ulkan intellektual va ma’naviy salohiyati” Shavkat Mirziyoyev KIRISH O‘zimizning ma’naviy burchimizni oqlashni istasak, ularga otalarcha g‘amxo‘rlik qilishimiz kerak”. O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017-yili 15-iyun kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan "Ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash, muqaddas dinimizning sofligini asrash – davr talabi" mavzuidagi anjumanda so‘zlagan nutqida yosh avlod tarbiyasi haqida alohida to‘xtalib o‘tdi. "Bizni hamisha o‘ylantirib keladigan yana bir muhim masala – bu yoshlarimizning odob-axloqi, yurish-turishi, bir so‘z bilan aytganda, dunyoqarashi bilan bog‘liq. Bugun zamon shiddat bilan o‘zgaryapti. Bu o‘zgarishlarni hammadan ham ko‘proq his etadigan kim – yoshlar. Mayli, yoshlar o‘z davrining talablari bilan uyg‘un bo‘lsin. Lekin ayni paytda o‘zligini ham unutmasin. Biz kimmiz, qanday ulug‘ zotlarning avlodimiz, degan da’vat ularning qalbida doimo aks-sado berib, o‘zligiga sodiq qolishga undab tursin. Bunga nimaning hisobidan erishamiz? Tarbiya, tarbiya va faqat tarbiya hisobidan", deya ta’kidladi Prezidentimiz. Tashqaridan qaraganda matematikani akademik litseylarda o‘qitish juda sodda va asosan quyidagi ikki muammodan iboratdek ko‘rinadi: birinchidan, o‘quv rejasiga ko‘ra ajratilgan soatlarda bayon etish mumkin bo‘lgan materialni ajratish va ikkinchidan, uni o‘quvchilarga mantiqiy bayon etish va buning natijasida akademik litsey pedagogikasi mazkur masalalar bilangina chegaralanadi degan tasavvur paydo bo‘ladi. Lekin aslini olganda tanlab olingan o‘quv materialini o‘qitish muammolari bir muncha murakkabdir. Tavsiya etilgan o‘quv adabiyotlaridan foydalanib o‘quv materialini og‘zaki bayon etish jarayonini umumiy nuqtai nazardan baholash uning quyidagi asoslarga ko‘ra shakllanganligini ko‘rsatadi: matematik nazariyalar boshlang‘ich tushunchalar asosida formal mantiq qoidalariga ko‘ra qurilganligiga asosan, ta’lim berish jarayoni ham asosan matematik nazariyaning formal-mantiqiy tomonlarini talabalarga bayon etishdan iborat bo‘lishi kerak va bu jarayon qisqa vaqt ichida, ketma-ketlik bilan, ortiqcha so‘zlarsiz, talabalar bilim darajasiga javob berishi zarur. O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlarning ijobiy natijalaridan eng muhimi sifatida davlat tomonidan yosh avlodga ta’lim berish va tarbiyalash borasida qilinayotgan ishlarni alohida ta’kidlash lozim. Albatta har tomonlama kamol topgan yosh avlodni tarbiyalash, ularga zamonaviy bilimlarni berish, buning uchun esa o‘qitishning ilg‘or pedagogik texnologiyalaridan qay darajada unumli foydalanishga bog‘liq. O`zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti I.A.Karimov Oliy Majlisning XIV sessiyasida so`zlagan nutqida kadrlar tayyorlashning ahamiyatiga izoh berib shunday degan edi: “Biz oldimizga qanday vazifa qo‘ymaylik, qanday muammoni yechish zaruriyati tug‘ilmasin, gap oxir oqibat, baribir kadrlarga borib qadalaveradi. Mubolag`asiz aytish mumkinki, bizning kelajagimiz, mamlakatimiz kelajagi, o`rnimizga kim kelishiga yoki boshqacharoq qilib aytganda, qanday kadrlar tayyorlashimizga bog`liq. Mamlakatimiz kelajagi uchun Oliy Majlisning IX sessiyasida qabul qilingan “Kadrlar tayyorlash bo`yicha milliy dasturining amalga oshirilishi juda ham muhim ahamiyatga ega. Yuqori malakali pedagog kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlashga alohida e’tibor berish lozim. Kadrlar tayyorlashning sifati, erkin fikrlovchi shaxs – fuqaroni kamol toptirishga ertaga sinf xonalar va auditoriyalarda kimlar dars va saboq berishiga bog`liq”. Darhaqiqat, barkamol inson shaxsining shakllanishi bevosita uzluksiz ta’lim jarayonida amalga oshadi. Shunday ekan har jabhada muvaffaqiyatga erishish, jumladan, yuqori malakali kadrlar tayyorlashda milliy dasturni o`rni va ahamiyati beqiyosdir. Mavzusining dolzarbligi. Ushbu kurs ishida matematika fanini o‘qitishning ta’lim metodlari, tushunchalarni umumiylashtirish, teoremalarni umumlashtirish,masalarni yechishni umumlashtib har xil misollarning yechish usullari keltirilgan. Abstrakt metodining qo‘llanishi matematika o‘qitish o‘ziga xos xususiyatgalarga ega bo‘lib, Ushbu kurs ishida keltirilgan metodlar asosan ta’limning asosiy metodlaridan tanlab olingan. Shuning uchun kurs ishi bo‘lajak o‘qituvchilar, talabalar va oliy o‘quv yurtiga kirishga tayyorgarlik ko‘rayotganlar uchun mo‘ljallangan. Kurs ishining maqsadi. Matematika o‘qitishda umumlashtirishni abstraksiyalash va ularning ahamiyati o‘rganish va amaliyotga joriy etish.Kurs ishining vazifalari. Kursning maqsadidan kelib chiqqan holda quyidagi vazifalar belgilandi: - Matematika o‘qitishda umumlashtirishni abstraksiyalash va ularning ahamiyatining asosiy tushunchalarini tahlil qilish; - Matematika o‘qitishda umumlashtirishni abstraksiyalash va ularning ahamiyati bo‘yicha adabiyotlar to‘plash, tahlil qilish va ularning imkoniyatlari bilan tanishish; Matematika o‘qitishda umumlashtirishni abstraksiyalash va ularning ahamiyatitavsifini ishlab chiqish;Matematika o‘qitishda umumlashtirishni abstraksiyalash va ularning ahamiyati o‘rganish metod va vositalarini yaratish Kurs ishining ob’ekti. Matematika o‘qitishda umumlashtirishni abstraksiyalash va ularning ahamiyati mavzusini o‘qitish jarayoni.Kurs ishining predmeti. Matematika o‘qitishda umumlashtirishni abstraksiyalash va ularning ahamiyatining usul, vositalari va o‘qitish texnologiyasi.Kurs ishi tuzilmasining tavsifi. Kurs ishi kirish, 6 ta paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. II. Asosiy qism 2.1. Matematik tushunchalar. Ta'rif. Matematik obyektdagi narsałarning asosiy xossalarini aks ettiruvchi tafakkur shakli matematik tushuncha deyiladi. Har bir matematik tushuncha o‘zining ikki tomoni bilan xarakterlanadi: tushunchaning mazmuni;tushunchaning hajmi.Ta'rif. Tushunchaning mazmuni deb, ana shu tushunchani ifodalovchi asosiy xossalarning to‘ plamiga aytiladi. Masalan, to‘rtburchak tushunchasini olaylik. To‘rtburchak tushunchasining mazmuni quyidagi asosiy xossalar to‘plamidan iborat: l) to‘rtburchakning diagonali uni ikkita uchburchakka ajratadi. ichki qarama-qarshi burchaklarning yig‘indisi 1800 ga teng.diagonallari bir nuqtada kesishadi va shu nuqtada ikkita bo‘lakka bo‘ linadi.Ta'rif. Tushunchaning hajmi deb ana shu tushunchaga kirgan barcha obyektlar to‘ plamiga aytiladi. Masalan, to‘rtburchak tushunchasining hajmi to‘rtburchak tushunchasiga kirgan barcha to‘rtburchak turlaridan, ya'ni: parallelogramm, kvadrat, romb va trapetsiyadan iborat. Bundan ko‘rinadiki, to‘rtburchak tushunchasining hajmini tomonlari uzunliklarining miqdori turlicha bo‘lgan barcha katta va kichik to‘rtburchaklar tashkil qilar ekan. Hajm jihatidan keng, mazmun jihatidan esa tor bo‘lgan tushunchani jins tushunchasi va aksincha hajmi tor, mazmuni esa keng bo‘lgan tushunchani tur tushunchasi deb yuritiladi. Masalan, akslayntirish tushunchasini olaylik. Bu tushunchadan qaytuvchi va qaytmaydigan akslantirish tushunchalari kelib chiqadi. Bu yerda akslantirish tushunchasi qaytuvchi va qaytmaydigan akslantirish tushunchalariga nisbatan jins tushunchasi, qaytuvchi hamda qaytmaydigan akslantirish tušhunchalari akslantirish tushunchasiga nisbatan tur tushunchalari