Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni saqlashda O‘zbekistonning o‘rni (Марказий Осиёда тинчлик ва барқарорликни сақлашда Ўзбекистоннинг ўрни) Reja: 1. Markaziy Osiyo mintaqasida xavfsizlik muammolarining ijtimoiy-siyosiy xususiyatlari. 2. Mintaqaviy barqarorlikni ta’minlashda O’zbekistonning Birlashgan Millatlar Tashkiloti bilan o‘zaro hamkorligi. 3. O’zbekistonning Markaziy Osiyo mintaqa xavfsizligini ta’minlashdagi xalqaro tashkilotlar doirasidagi o’rni va roli. 4. Markaziy Osiyo davlatlari bilan o‘zaro qo‘shnichilik aloqalari. Markaziy Osiyo deb ataluvchi ulkan hudud beshta mustaqil davlat – Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston va Turkmanistonni oʻz ichiga oladi. Ushbu davlatlarning umumiy maydoni 4,4 million kvadrat kilometrni tashkil etib, aholisi 80 milliondan ortiq. Mintaqada yuzdan ortiq millat va elat vakillari istiqomat qiladi. Ularning aksariyati umumiy tarix, til va madaniy qadriyatlarga ega boʻlib, urf-odatlari, an’analari va ma’naviy-ma’rifiy tushunchalari bir-biriga juda yaqin. Suvi, havosi, yeri tutash boʻlgan bu xalqlar nafaqat yonma-yon yashovchi qoʻshnilar, balki asrlar davomida shakllangan mustahkam qardoshlik rishtalari bilan bogʻlangan. … Mustaqillik tufayli Oʻzbekiston oʻz tashqi siyosatini mustaqil ravishda olib borish imkoniyatiga ega boʻldi. Mamlakatning xalqaro maydondagi siyosati milliy manfaatlarning ustuvorligi, xalqaro huquq me’yorlariga qatʻiy rioya qilish, boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik, hududiy da’volardan tiyilish va nizolarni tinch yoʻl bilan hal qilish tamoyillariga asoslanadi. Shuningdek, Oʻzbekiston harbiy bloklarga qoʻshilmaslik va yadro quroliga ega boʻlmaslik prinsiplariga qatʻiy amal qilmoqda. … Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, mintaqadagi yana bir dolzarb muammo – bu yadro qurollari va yalpi qirgʻin qurollari bilan bogʻliq tahdidlardir. Markaziy Osiyoda bunday qurollarni saqlamaslik, sinovdan oʻtkazmaslik va ulardan foydalanmaslik boʻyicha qatʻiy tamoyillar mavjud boʻlsa-da, global darajadagi yadro sinovlari va qurol-yarogʻ yaratish boʻyicha olib borilayotgan izlanishlar mintaqa davlatlarining mustaqilligi va barqarorligiga jiddiy xavf tugʻdirmoqda. Shu bois Oʻzbekiston va mintaqa davlatlari yadro qurolidan xoli hudud maqomini mustahkamlash, xavfsizlikni ta’minlash va tinchlikni mustahkamlash yoʻlida xalqaro hamjamiyat bilan hamkorlikda harakat qilmoqda. … Hozirgi kunda dunyo boʻylab 2,5 mingdan ortiq xalqaro tashkilot mavjud boʻlib, ulardan 350 dan ortiq hukumatlararo tashkilot faoliyat koʻrsatmoqda. Ushbu tashkilotlar turli maqsadlar va vazifalar uchun faoliyat yuritib, hududiy, qatnashchilar soni, vakolat doirasi, faoliyat sohasiga koʻra va a’zolik xususiyatiga qarab tasniflanadi. Masalan, tashkilotlarni hududiy jihatdan universal va mintaqaviy, qatnashchilar soniga koʻra ikki tomonlama va koʻp tomonlama, vakolat doirasiga koʻra esa siyosiy, iqtisodiy, madaniy kabi turlarga ajratish mumkin. … BMTning tashkil topishi va uning missiyasining yangi yoʻnalishlari xalqaro hamkorlikni mustahkamlash va dunyo miqyosida tinchlikni ta’minlashga boʻlgan sa’y-harakatlar uchun zarur boʻlgan asosiy platformani yaratdi. BMT doirasida davlatlar orasidagi diplomatik muloqot va hamkorlikning eng muhim yoʻllari ochildi, bu esa global muammolarni hal qilishda katta ahamiyat kasb etadi. … Oʻzbekistonning tashqi siyosati mintaqada barqarorlikni ta’minlashga katta e’tibor qaratadi. Oʻzbekiston Birinchi Prezidenti Islom Karimovning ta’kidlashicha, «Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni saqlash, bu mintaqani barqaror xavfsizlik hududiga aylantirish» tashqi siyosatning asosiy yoʻnalishlaridan biridir. Shu bilan birga, Oʻzbekiston oʻzining ushbu yoʻldagi muvaffaqiyatlarini bir necha bor isbotlagan, BMT bilan hamkorlikda samarali tashabbuslarni amalga oshirgan. … Markaziy Osiyoning tinchligi va farovonligi hamjihatligimizga bogʻliq — Shavkat Mirziyoyev Shavkat Mirziyoyev Qirgʻizistondagi sammitda Markaziy Osiyo tinchligi va barqarorligi oʻzaro hamjihatlik, mintaqa umumiy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha qatʻiy choralar koʻrishga tayyorligiga bogʻliqligini ta’kidladi. Prezident iqtisodiy, ekologik va gumanitar sohalarda qator tashabbuslarni ham ilgari surdi. Xavfsizlik sohasi «Mintaqaviy hamkorligimizning strategik yoʻnalishi xavfsizlik sohasidir. Mintaqaning xavfsizligi ajralmas va, eng avvalo, hamkorligimiz qanchalik samarali yoʻlga qoʻyilganiga bogʻliq ekanini alohida ta’kidlayman», — dedi davlat rahbari. «Shu munosabat bilan ekstremizm va terrorizmning an’anaviy tahdidlari, uyushgan jinoyatchilik va narkotik moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurashish boʻyicha amaliy hamkorlikni yanada oshirishimiz zarur. Bizning alohida e’tiborimiz Internetdagi noqonuniy faoliyatlar keltirib chiqaradigan yangi muammolarga qaratiladi. Bugungi kunda bu tahdidlar uchun chegara yoʻq — ular mobil telefonlar orqali kirib boradi», — deya qoʻshimcha qildi Shavkat Mirziyoyev. …