7-sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirishda muammoli ta’limning ahamiyati MUNDARIJA: KIRISH………………………………………………………………...……………3 I BOB. 7-sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirishda muammoli ta’limning ahamiyati 1.1. 7-sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirish zaruriyati……………………………………………………………………………8 1.2. Og‘zaki va yozma nutqni o‘stirishda muammoli ta’limning o‘rni haqida……………………………………………………………………………....13 II BOB. 7-sinf o‘quvchilarining nutqini o‘stirishda muammoli ta’lim metodlarining amaliy qo‘llanilishi 2.1 Muammoli ta’lim metodlarining amaliyotdagi qo‘llanilishi…………………………………………………………………………21 2.2 7-sinflarda og‘zaki va yozma mashg‘ulotlar uchun muammoli topshiriqlar namunasi………………………………………………………………………..…..22 2.3. O‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini o‘stirish yo‘llari………………………………………….......................................................24 III XULOSA………………………….……………………………………….…...28 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI …………………………..30 KIRISH Mavzuning dolzarbligi: Ta’limning mazmunini boyitish: 7-sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish o‘quvchilarning bilim olish jarayonini samarali tashkil etishga imkon beradi. Bugungi kunda yosh avlodning tanqidiy fikrlashi, o‘z fikrini ravon va aniq ifoda qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish ta’lim jarayonining asosiy vazifalaridan biridir. 2. Muammoli ta’limning amaliy ahamiyati: Muammoli ta’lim metodi, o‘quvchilarni faollashtirish orqali, ularning nutqini rivojlantirishda innovatsion yondashuv hisoblanadi. Ushbu metod orqali o‘quvchilar mustaqil fikrlashni o‘rganadilar, bu esa og‘zaki va yozma nutqning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. 3. Zamonaviy ta’lim talablari: Bugungi kun ta’limi o‘quvchilarni shunchaki bilim olishga emas, balki o‘z fikrini shakllantirishga, o‘rganilgan ma’lumotni amalda qo‘llashga va uni boshqalar bilan muloqot qilishda samarali ifoda etishga o‘rgatishni talab qilmoqda. Shu bois, og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirish zamonaviy ta’lim talablariga javob beradi. Ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish: O‘quvchilarning yaxshi rivojlangan og‘zaki va yozma nutqi ularning jamiyat bilan samarali muloqot qilish, fikr almashish va ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Bu esa ularning kelgusidagi shaxsiy va professional muvaffaqiyatlariga zamin yaratadi. Agar bu ma’lumotni batafsilroq ishlab chiqish kerak bo‘lsa yoki qo‘shimcha misollar kiritish zarur bo‘lsa, aytishingiz mumkin. Mavzuning dolzarbligi — kurs ishining ilmiy va amaliy ahamiyatini ko‘rsatadigan muhim bo‘limdir. Bu qismda o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda muammoli ta’lim metodlarining qanday dolzarb ekanligini tushuntirishingiz kerak. Quyida mavzuning dolzarbligi haqida batafsil ma’lumot beraman: Mavzuning dolzarbligi O‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish masalasi har doim ta’lim tizimida katta e'tibor talab qilgan. Hozirgi kunda nutq ko‘nikmalarini rivojlantirish nafaqat ma'naviy va intellektual rivojlanish uchun, balki ta'limning sifatini oshirish uchun ham muhimdir. Aksariyat o‘quvchilar so‘zlashuvdagi kamchiliklar, ifoda etishdagi qiyinchiliklar va mantiqiy izchillikni saqlashdagi muammolarni boshdan kechirishadi. Shuning uchun o‘qituvchilarning nutqni rivojlantirishga qaratilgan metodlarga bo‘lgan talab kundan-kunga ortib bormoqda. Muammoli ta’limning dolzarbligi Muammoli ta’lim o‘quvchilarning bilimlarni faqatgina o‘rganish emas, balki mustaqil ravishda izlanish va ijodiy fikrlash orqali egallashiga yordam beradi. Bu metod, ayniqsa, o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda juda samarali hisoblanadi, chunki: O‘quvchilarga mustaqil fikr yuritish imkoniyatini yaratadi. Muammoli ta’lim usulida o‘quvchilar o‘zlarini faollashtiradi, o‘z fikrlarini ifodalashga harakat qilishadi. Bu jarayon og‘zaki nutqning ravonligini va yozma nutqning aniq va mantiqiy bo‘lishini ta'minlaydi. Samarali muloqot va tanqidiy fikrlashni rivojlantiradi. O‘quvchilar o‘zlarini ifodalashda ishtirok etib, muammolarni hal qilishda tajriba orttiradilar. Bu esa ularning nutqini sifat jihatdan yaxshilaydi va muloqotda ishonch hosil qilishlariga yordam beradi. Ta’lim sifatini oshiradi. Muammoli ta’lim metodini qo‘llash o‘quvchilarga o‘rganish jarayonida faollikni oshirishga yordam beradi. Bu metod, ayniqsa, og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishda samarali bo‘lib, o‘quvchilarning o‘quv faoliyatidagi muvaffaqiyatlarini oshiradi. Ijtimoiy va shaxsiy kompetensiyalarni rivojlantiradi. O‘quvchilar jamoada ishlash va o‘zaro fikr almashishda yaxshiroq qatnashadilar. Bu orqali ularda ijtimoiy kompetensiya rivojlanadi va o‘z fikrlarini mustaqil ravishda izchil ifodalash qobiliyati hosil bo‘ladi. Tajribali o‘qituvchi uchun samarali metodik vosita bo‘lishi. O‘qituvchilar uchun muammoli ta’lim metodlari samarali pedagogik vosita hisoblanadi. Bu metod yordamida ular o‘quvchilarning mustaqil fikr yuritishlarini va nutqiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishning dolzarbligi Nutq ko‘nikmalarining rivojlanishi o‘quvchilarni nafaqat o‘quv materialini o‘zlashtirishda, balki jamiyatda muvaffaqiyatli muloqot qilishda ham yordam beradi. Ayni paytda: O‘quvchilarning og‘zaki nutqi o‘z fikrlarini mantiqiy va aniq ifoda etish imkoniyatini yaratadi. Yozma nutqni rivojlantirish esa o‘quvchilarning ijodiy fikrlash va yozma ifodalash qobiliyatini oshiradi. Shu sababli, o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda muammoli ta’limni qo‘llash ta'lim sifatini oshirishi, o‘quvchilarni o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini kuchaytirishi va kelajakda muvaffaqiyatli jamiyat a'zolarini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. Xulosa Shu bilan birga, muammoli ta’lim metodikasini o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda qo‘llashning dolzarbligi nafaqat o‘quvchilarning akademik yutuqlarini, balki ularning ijtimoiy muvaffaqiyatlarini ham ta'minlaydi. Bu metodni kengaytirish ta'lim jarayonining samaradorligini oshirishga yordam beradi. Agar mavzuning dolzarbligini yanada kengaytirish yoki qo‘shimchalar kiritish kerak bo‘lsa, buni amalga oshirish mumkin. Mavzuning dolzarbligi 7-sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda muammoli ta’limdan foydalanish mavzusi bugungi kunda dolzarb hisoblanadi, chunki: 1. Ta’limning zamonaviy talablari Bugungi kunda ta’lim faqatgina bilim berish bilan cheklanib qolmay, balki o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash, o‘z fikrini aniq va ravon ifoda etish ko‘nikmalarini rivojlantirishni ham talab qiladi. Og‘zaki va yozma nutqning rivojlanganligi o‘quvchilarning jamiyatda muvaffaqiyatli muloqot qilish qobiliyatini belgilaydi. 2. Muammoli ta’limning afzalliklari An’anaviy dars jarayonida o‘quvchilarning nutqiy faolligi past bo‘lib, ular o‘qituvchi tomonidan berilgan ma’lumotlarni qayta takrorlash bilan cheklanib qolishi mumkin. Muammoli ta’lim esa o‘quvchilarni mustaqil izlanishga, muammoli vaziyatlarni hal qilishga va fikr almashishga undaydi. Bu usul o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini va muammolarni tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi, bu esa nutq qobiliyatini rivojlantirishga bevosita yordam beradi. 3. 7-sinf o‘quvchilarining psixologik xususiyatlari 7-sinf o‘quvchilari o‘zining fikrini shakllantirish va atrofdagilar bilan muloqot qilish qobiliyatini rivojlantirish bosqichida bo‘ladi. Bu yoshda ularning nutqiy va mantiqiy rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatish katta ahamiyatga ega. O‘quvchilarning nutq qobiliyatini rivojlantirish nafaqat dars jarayonini samarali qiladi, balki ularga mustaqil fikr yuritish va hayotiy muammolarni hal qilishda yordam beradi. 4. Milliy ta’lim tizimidagi yangilanishlar O‘zbekiston ta’lim tizimida kompetensiyaga yo‘naltirilgan ta’lim jarayonini yo‘lga qo‘yish dolzarb bo‘lib, bunda og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirish muhim kompetensiyalar qatoriga kiradi. Muammoli ta’limning milliy ta’lim standartlariga mos kelishi bu mavzuni yanada ahamiyatli qiladi. 5. Jamiyat ehtiyojlari Bugungi kunda har qanday kasb-hunarda muloqot va fikrni aniq ifodalash asosiy ko‘nikmalardan biri hisoblanadi. O‘quvchilarni yoshligidan bu qobiliyatlarni rivojlantirishga yo‘naltirish jamiyat ehtiyojlariga mos keladi. Xulosa sifatida mavzuning dolzarbligi Mazkur mavzu nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham muhim ahamiyatga ega. Chunki u: zamonaviy ta’lim metodikalarining samaradorligini oshiradi. O‘quvchilarning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishiga xizmat qiladi. Uzoq muddatli natija sifatida ta’lim sifati va jamiyat muloqot madaniyatini yuksaltirishga hissa qo‘shadi. Kurs ishining maqsadi: 7-sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda muammoli ta’lim metodlarining samaradorligini o‘rganish va uni amaliyotda qo‘llash imkoniyatlarini aniqlash. Mazkur maqsadga erishish quyidagi jihatlar orqali amalga oshiriladi: Nazariy asoslarni o‘rganish: Nutqni rivojlantirishga oid ilmiy-pedagogik va metodik tadqiqotlarni o‘rganish Kurs ishining maqsadiga oid aniq yo‘nalishlar: Teoretik maqsad: Muammoli ta’limning nazariy asoslarini o‘rganish. Og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirish uchun muammoli ta’lim usulining afzalliklarini aniqlash. Amaliy maqsadi 7-sinf o‘quvchilari uchun mos keladigan muammoli ta’lim metodlarini ishlab chiqish va sinfda qo‘llash. Bu metodlar yordamida o‘quvchilarning nutq faolligi va o‘z fikrini mustaqil ifodalash qobiliyatini oshirish. Tadqiqot maqsadi: Muammoli ta’limning 7-sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqiga ta’sirini eksperimental sinovdan o‘tkazish. Olingan natijalarni tahlil qilish va ularni umumlashtirish. Maqsadning konkret ta’rifi Kurs ishingizni quyidagicha maqsad bilan boshlashingiz mumkin: “Ushbu ishning maqsadi – 7-sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish jarayonida muammoli ta’limning rolini aniqlash, uni qo‘llashning samarali usullarini ishlab chiqish va bu metodikaning ta’lim samaradorligini oshirishga ta’sirini tadqiq qilishdan iborat. Kurs ishining vazifalari: Kurs ishining vazifalari maqsadga erishish uchun qo‘yilgan aniq harakatlarni belgilaydi. Ular quyidagicha ta’riflanadi: Nazariy asoslarni o‘rganish: Og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishning ilmiy-pedagogik asoslarini tahlil qilish. Muammoli ta’lim metodlari va ularning xususiyatlarini o‘rganish. Nutqni rivojlantirish zaruriyatini aniqlash: 7-sinf o‘quvchilarining nutqiy qobiliyatlari va ehtiyojlarini o‘rganish. O‘quvchilar nutqini rivojlantirishga to‘sqinlik qiluvchi omillarni aniqlash. Amaliyotni tahlil qilish: Muammoli ta’lim metodlarining o‘quvchilarning nutqini rivojlantirishdagi samaradorligini tekshirish. Tavsiyalar ishlab chiqish: O‘quvchilar nutqini rivojlantirish uchun muammoli topshiriqlarni ishlab chiqish va ulardan foydalanish yo‘llarini taklif etish. O‘qituvchilar uchun nutqni rivojlantirishda muammoli ta’limdan samarali foydalanish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish. Muammoli ta’limni o‘rganish: Muammoli ta’limning nazariy asoslarini ilmiy manbalar va tadqiqotlar asosida o‘rganish. Ushbu metodikaning ta’lim jarayonidagi ahamiyatini aniqlash. Og‘zaki va yozma nutq rivojlanishini o‘rganish: Og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishga ta’sir etuvchi omillarni aniqlash. 7-sinf o‘quvchilari uchun muhim bo‘lgan nutqiy ko‘nikmalarni aniqlash. Amaliy metodlarni ishlab chiqish: 7-sinflar uchun mos bo‘lgan muammoli ta’lim texnologiyalarini ishlab chiqish. Og‘zaki va yozma nutqni rivojlantiruvchi dars ishlanmalarini yaratish. Tajriba o‘tkazish: Sinfda muammoli ta’lim usullarini qo‘llab ko‘rish. O‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutq rivojlanishidagi o‘zgarishlarni kuzatish. Natijalarni tahlil qilish: O‘quvchilarning muammoli ta’limdan oldin va keyin nutqiy ko‘nikmalarini solishtirish. Eksperiment natijalarini tahlil qilish va xulosalar chiqarish. Tavsiyalar berish: O‘qituvchilar uchun muammoli ta’limni qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Bu usulni boshqa sinflarda va fanlarda qo‘llash imkoniyatlarini ko‘rsatish. Vazifalarni aniq ta’riflash uchun matn namunasi: Ushbu kurs ishining vazifalari quyidagilardan iborat: Kurs ishining tuzilishi: Kirish qismi, ikki bob, to‘rt paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. I BOB. 7-SINF O‘QUVCHILARINING NUTQINI RIVOJLANTIRISHDA MUAMMOLI TA’LIMNING AHAMIYATI 1.1 7-sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirish zaruriyati Muammoli ta'lim – o‘quvchilarni bilimlarni o‘zlari izlanib topishga undovchi usul. Unda muammo (savol yoki masala) taqdim etiladi va o‘quvchilar uni tahlil qilib, javob yoki yechim izlaydilar. Ushbu jarayon bilimlarni chuqurroq anglash va mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. 2. Nazariy asoslar Lev Vigotskiyning ZPD (Zone of Proximal Development) nazariyasi: O‘quvchilarni mavjud bilim darajasidan biroz yuqoriroq muammolarni hal qilishga yo‘naltirish. Bu ular o‘z rivojlanish darajasini oshirishiga yordam beradi. Deweyning tajriba orqali o‘rganish g‘oyasi: O‘quvchilar mustaqil o‘rganish jarayonida real hayotiy muammolarni hal qilib, tajriba orttiradilar. Jean Piagetning kognitiv rivojlanish nazariyasi: Muammoli ta’lim o‘quvchilarning aqliy rivojlanish bosqichlariga mos kelishi kerak. 3. Muammoli ta’limning asosiy tamoyillari Muammo yaratish: Dars davomida o‘quvchilarga javobi oson bo‘lmagan, lekin mantiqiy fikrlashni talab qiluvchi savollar berish. O‘quvchilarni faollashtirish: Ular fikrlash va muloqot qilishga majbur bo‘lishadi. Jarayon davomida qo‘llab-quvvatlash: Muammoni hal qilish uchun o‘qituvchi yo‘naltiruvchi savollar orqali yordam beradi. Mustaqil izlanishga rag‘batlantirish: O‘quvchilar mustaqil ravishda yangi bilimlarni topishga intiladilar. 4. Muammoli ta’limning afzalliklari O‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi. Og‘zaki va yozma nutqni o‘stiradi, chunki ular o‘z fikrlarini aniq ifoda qilishni o‘rganadilar. Jamoaviy ishlash ko‘nikmasini shakllantiradi. O‘quvchilarning motivatsiyasi oshadi, chunki ular o‘zlari bilim olish jarayonida faol bo‘ladilar. 7-sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirishda muammoli ta’limning ahamiyatiMuammoli ta’lim o‘quv jarayonida o‘quvchilarni faollashtirish, mustaqil fikrlash va o‘z nutqini rivojlantirish uchun samarali pedagogik yondashuv hisoblanadi. 7-sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirishda uning ahamiyati quyidagilarda namoyon bo‘ladi: 1. Tanqidiy va ijodiy fikrlashni rivojlantirish: Muammoli ta’lim jarayonida o‘quvchilarga mantiqiy savollar va muammoli vaziyatlar taklif etiladi. Masalan, "Nima uchun kitob o‘qish muhim?" yoki "Atrof-muhitni muhofaza qilishda insonning roli qanday?" kabi savollar o‘quvchilarni fikr yuritishga undaydi. Bu esa og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishning asosiy omillaridan biridir. 2. Faollik va mustaqillikni oshirish: Muammoli ta’limda o‘quvchilar o‘qituvchi tomonidan berilgan muammoli topshiriqlarni mustaqil hal qilishga intiladilar. Bu jarayonda ular o‘z fikrlarini ravon ifoda etishni o‘rganadilar va yozma ishlarda o‘zlarini erkinroq his qiladilar. 3.Nutqiy ko‘nikmalarni shakllantirish: Muammoli topshiriqlar orqali o‘quvchilar o‘z fikrini tizimli ravishda ifodalashni o‘rganadilar. Masalan, guruh bo‘lib muhokama qilish, loyiha ishlari yoki insho yozish jarayonlarida ularning og‘zaki va yozma nutqi boyib boradi. 4. Kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirish: Muammoli ta’lim muloqotga asoslangan metodlardan biridir. Dars jarayonida muammoli vaziyatlarni muhokama qilish, bahslashish yoki guruhlarda ishlash o‘quvchilarni samarali muloqot qilishga o‘rgatadi. Bu og‘zaki nutqning rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. 5. Shaxsiy yondashuv: Har bir o‘quvchining qobiliyatini ochish va o‘ziga xos fikrini ifodalash imkoniyatini yaratadi. Masalan, "O‘zbekiston kelajagini qanday tasavvur qilasiz?" kabi topshiriqlar orqali o‘quvchilar o‘z qarashlarini shakllantiradilar va ularni nutq orqali ifodalaydilar. Ijtimoiy faollikni oshirish: Muammoli ta’lim o‘quvchilarni ijtimoiy masalalar haqida fikr yuritishga, o‘z nuqtai nazarini himoya qilishga o‘rgatadi. Bu esa ularning yozma va og‘zaki nutq qobiliyatini yanada rivojlantiradi. Og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirishning o‘quv jarayonidagi o‘rni. Og‘zaki nutq. Og‘zaki nutq bir yoki bir necha kishining ovoz chiqarib so‘zlashi asosida yuzaga keladi: suhbat, ma’ruza va boshqalar. Og‘zaki nutq o‘z navbatida yana ikki turga bo‘linadi: dialogik va monologik. Fikr suhbat, muhokama, munozara shaklidagi nutqiy faoliyatlar davomida og‘zaki bayon qilinadi. Og‘zaki nutqning xususiyatlari quyidagilar: Suhbat – ma’lum bir mavzu yuzasidan dialog (yoki polilog) tarzida bo‘lib o‘tadigan nutqiy muloqot. Suhbat oldiga qo‘yilgan talablar: 1. Mavzudan chetga chiqmaslik. 2. Savollarga aniq, qisqa, to‘la javob berish. 3. Javob berish jarayonida savolning ahamiyatiga e’tibor berish, dalil va misollarning ishonarli bo‘lishini ta’minlash. 4. Suhbat jarayonida tinglovchilar holati, vaqti qiziqishlari, mavzuning dolzarbligini hisobga olish. 5. Suhbatda kamtarlik, xushmuomalalik talablariga javob berish. 6. Suhbat davomida nutqning ifodalilik, ta’sirchanlik, mantiqiylik, to‘g‘rilik, soflik kabi xususiyatlari talablariga rioya qilish. Muhokama – biror masala yuzasidan ko‘pchilik ning fikrini to‘plash, ma’lum to‘xtamlarga kelishini anglatadi. Muhokama nutqi oldiga qo‘yilgan talablar: 1. Muhokama mavzusidan chetga chiqmaslik. 2. Fikrni ixcham, sodda, ta’sirli qilib ifodalash. 3. Ortiqcha lirik chekinishlarga berilmaslik. 4. Fikrga mos dalil va isbotlarni aniq, lo‘nda qilib keltirish. 5. Boshqalar bildirgan fikrlarni takrorlamaslik. 6. Fikrni ifodalash davomida o‘zgalar fikriga hurmat bilan qarash, o‘rinsiz bildirilgan fikrlarni kishi shaxsiga tegmasdan inkor etish. 7. Fikrni bayon qilish davomida hayajonlanmaslik, o‘zini og‘ir tutish. Munozara – biror masala yuzasidan taraflarning bahsini, tortishuvini anglatadi. Bahs jarayonida har bir ishtirokchi o‘zining haq ekanligini isbotlashga intiladi. Munozarada nutqqa qo‘yilgan talablar: 1. Mavzudan chetga chiqmaslik. 2. Mazmunni ochuvchi, fikrni isbotlovchi dalillarning etarli bo‘lishi. 3. Dalillardan mantiqan xulosa chiqarish. 4. Nutqning ifodali, tizimli, hayajonli bo‘lishi. 5. Nutq shaklining ixcham, qiziqarli bo‘lishi. 6. Nutq egasining vazmin, og‘ir bo‘lishi. 7. Suhbatdoshni hurmat qilish, uning shaxsiga tegadigan so‘z va gaplarning bo‘lmasligi. Og‘zaki nutqning yuzaga kelish shart-sharoitlari va uning oldiga qo‘yiladigan talablar. So‘zlashuv uslubi kishilarning kundalik rasmiy-norasmiy, erkin muomalalari doirasida til birliklarining o‘ziga xos tarzda amal qilishidir. Bu uslubning o‘ziga xos xususiyati nutq jarayonida til va tildan tashqari omillarning uyg‘un bo‘lishida ko‘rinadi. So‘zlashuv nutqi elliptik xarakterda bo‘ladi: qorami? ko‘kmi? Agar biz uni uy bekasi tilidan eshitsak, qora choy damlaymi yoki ko‘k choy damlaymi? degan ma’noda tushunishimiz mumkin. Xuddi shu savolni do‘kon sotuvchisi tilidan eshitsak, qora choy olasizmi yoki ko‘k choy sotib olmoqchimisiz? ma’nosida tushunishimiz ham mumkin. Ikkinchidan, ekspressivlik imkoniyatlarini keng: ulguramizmi? degan savolga yo‘q, ulgurmaymiz deyishdan ko‘ra vaziyatdan kelib chiqib, ulgurib bo‘pmiz, ulgurish qayoqda, ulgurib ham bo‘ldik singari javoblar birmuncha tabiiy va ekspressivroq bo‘lib chiqadi. Uchinchidan, bu uslubda ohang - intonatsiyaning ahamiyati nihoyatda kattadir. Muammoli ta’lim (Problem-based learning, PBL) – o‘quvchilarga ilmiy bilimlarni nafaqat o‘rganish, balki ularni amaliyotda qo‘llash, tanqidiy fikrlash va mustaqil fikr yuritish ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan ta’lim metodikasi bo‘lib, uning ahamiyati quyidagi jihatlarga asoslanadi: 1. O‘quvchilarning tanqidiy fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi Muammoli ta’lim metodikasida o‘quvchilar ma'lum bir muammoni o‘rganish jarayonida faollashadilar. Ushbu metod orqali o‘quvchilar tahlil qilish, baholash, qaror qabul qilish va yangi yechimlar izlash ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Bu, o‘z navbatida, ularning tanqidiy fikrlash qobiliyatini oshiradi. Muammoni hal qilish orqali o‘quvchilar turli xil nuqtai nazarlarni o‘rganib, mantiqiy xulosalar chiqarishga o‘rganadilar.