“AKADEMIK LITSEY ADABIYOT DARSLARIDA OG‘ZAKI VA YOZMA NUTQNI O‘STIRISH USULLARI” MUNDARIJA: KIRISH……………………………………………………………………………2 I.BOB. YOZMA VA OG‘ZAKI NUTQNING MAZMUN - MOHIYATI 1.1.Yozma va og‘zaki nutq tushunchasi va uni rivojlantirish vazifalari………4 1.2.Yozma nutqning mohiyati……………………………………………………7 II.BOB. AKADEMIK LITSEY ADABIYOT DARSLARIDA OG‘ZAKI VA YOZMA NUTQNI OʻSTIRISH USULLARI VA METODIKASI 2.1.Bolalarda yozma va og‘zaki nutq rivojlanishining yoshga xos xususiyatlari…………………………………………………………………….…15 2.2.Til tafakkur quroli va muomala vositasi……………………………………19 XULOSA…………………………………………………………………….……28 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI…………………………..30 KIRISH Mavzuning dolzarbligi: Akademik litsey adabiyotlarida o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini o‘stirish muhim ahamiyatga ega. Ular o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va qobiliyatlarini oshirishga xizmat qiladi hamda mantiqiy fikrlash, ijodkorlik va mustaqil ish olib borishga undaydi. Insonning eng muhim xususiyatlaridan biri so‘zlash qobiliyatidir. Yozma nutq orqali ifodalangan fikr tushunarli va yoqimlidir. Nutq harakatlari murakkab a’zolar tizimi orqali amalga oshiriladi-ki,bunda bosh miya faoliyati asosiy rol o‘ynaydi, nutq faqat inson uchun xos bo‘lgan alohida va yuqori darajadagi aloqa shaklidir, nutqiy aloqa jarayonida kishilar fikr almashadilar va bir birlariga ta’sir etadilar. Nutqiy aloqa til orqali amalga oshiriladi; til-bu fonetik leksik va grammatik vositalar tizimidir. Odam nutqi tushunarli va ma’noli bo‘lishi uchun nutq a’zolarining harakatlari aniq va to‘g‘ri bo‘lishi kerak. Nutq talaffuzi mexanizmi harakatini tushunish uchun nutq apparatining tuzilishini yaxshi bilishi zarur. Nutq buzilishlari uzoq yillar davomida o‘rganib kelayotgan sohadir. Nutq normasi deganda nutq faoliyati jarayonidagi til ishlatilishining umumiy qabul qilingan variantlari tushuniladi. Nutqning normal faoliyati holatiga uning psixofiziologik mexanizmlarning zaiflashuviga bog‘liq holda til normalaridan chetlashuvi bilan belgilanadi. Kommunikativ nazariya nuqtai nazaridan qaraganda, nutq buzilishlari bu aloqa vositasining buzilishidir. Bunda individ bilan jamiyat orasidagi nuqtiy muomalada ko‘zga tashlanadigan o‘zaro munosabatlarning buzilgani ma’lum bo‘ladi. Kurs ishining maqsadi: Akademik litsey adabiyotlarida og‘zaki va yozma nutqni o‘stirish usullarini tanlashda o‘quvchilarning qobiliyatlari, mavzuning xususiyatlari, vaqt miqdori, yosh xususiyatlari kabi mezonlarga e’tibor qaratish lozim. Nutqni o‘stirish usullarini rivojlantirishda didaktik maqsadlar, ijodiylikka undash, faol o‘quv-bilish faoliyatini ta'minlash kabi omillarga e’tibor qaratish muhim. Kurs ishining vazifalari: -maqsadga qaratilgan ishlar samaradorligiga urg‘u beriladi. -konsultatsiya ishlari olib boradi. -akademik litsey adabiyotlarida og‘zaki va yozma nutqni o‘stirish usullari o‘rganiladi. -yozma va og‘zaki nutqni o‘stirishda metodlardan foydalaniladi. Kurs ishining tuzilishi: Kirish qismi, ikki bob, to‘rt paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat.