Ona tili o`qitishda integrativ yondashuvning ilmiy-metodik asoslari Reja: Kirish………………………………………………………………………………3 I BOB. Ona tili o`qitishda integrativ yondashuvning ilmiy-metodik asoslari...6 1.1. Ona tili o`qitishda integrativ yondashuv muammosining ilmiy-metodik adabiyotlarda yoritilishi……………………………………………………………6 1.2. Integrativ yondashuv imkoniyatlari yuzasidan umumiy o`rta maktablarning ona tili va adabiyot fanlari dastur va darsliklari tahlili……………11 II BOB. Ona tili darslarini fanlararo integratsiyalash asosida tashkil qilish metodikasi…………………………………………………………………..…….22 2.1. Ona tili fanini fanlararo integratsiyalab o`qitishning mazmuni……………..22 2.2. Ona tili fanini fanlararo integratsiyalab o`qitish usullari……………………30 Xulosa…………………………………………………………………………….37 Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati…………………………………………….39 Kirish Mavzuning dolzarbligi. Hozirgi kunda mustaqil respublikamizda ta`lim sohasi o`ziga xos rivojlanish davrini boshdan kechirmoqda. Bu o`ziga xoslik, eng avvalo, ta`lim-tarbiya mazmunini milliylashtirish, ya`ni o`zimizning juda boy o`tmishimiz tariximiz, madaniyatimiz, fanimiz, tilimizda o`z mohiyati bilan yuksak insoniy-axloqiy mazmuniga ega bo`lgan jarayonda yosh avlodni o`qitishga baxtiga muyassar bo`ldik. Davrimizning hayotiy ehtiyojlari maktablarda ta`lim-tarbiya ishlari darajasini yuqori bosqichga kо`tarishni, har tomonlama puxta bilim olgan, fan va texnika asoslari bilan qurollangan kelajak avlodni tarbiyalab voyaga yetkazishni talab qiladi. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev “Bizning vazifamiz – to`plangan tajriba va ilg`or xalqaro amaliyotga suyangan holda, o`zimizning taraqqiyot va yangilanish modelimizni qat'iy amalga oshirishdan iborat. Shu borada yaqin va o`rta muddatga belgilangan marralarga erishish uchun qat'iyat bilan harakat qilishimiz zarur”[1] deb ta`kidlaganlari bejiz emas. Negaki, taraqqiyotga erishishda mamlakat jtimoiy tizmining barcha sohalari faol bo`lmoqliklari shart. Umumta`lim maktablarining asosiy vazifasi о`quvchilarning fikrlash salohiyatini, aqliy rivojlanishini, mantiqiy tafakkurini о`stirish; ularni о`z-о`zini, moddiy borliqni tilning ifoda vositalari yordamida anglashga hamda о`z fikri va his-tuyg`ularini ona tilining keng imkoniyatlari doirasida bayon eta olish, ma`lum fanlar yuzasidan turli bilim va malakalarni hosil qilish, tо`la savodxonlikni ta`minlash, ularda zamonaviy dunyoqarashni shakllantirishdan iborat[2]. Bu vazifani amalga oshirishda о`qituvchi hal qiluvchi rol о`ynaydi. Biroq о`quvchilarni ongli, yuksak saviyali, g`oyaviy siyosiy jihatdan yetuk qilib tarbiyalashda о`qituvchining bilimi yoki undagi tо`plangan tajribaning о`zi yetarli emas. Yuksak axloqiy sifatlarni tarbiyalash, avvalo, bu sifatlarni o`zimizda mujjasamlashtirishni talab qiladi. Shu bilan birga ta`lim tarbiyaga yangicha yondashish, yangicha uslub va mazmun, shakl va vositalardan foydalanishni ham taqazo qiladi. O`quv jarayonini tashkil etishdagi asosiy vazifa pedagogik texnologiyadan samarali foydalanish ekanligi isbot talab qilmaydigan haqiqatdir. Ammo shu kunga qadar pedagogik texnologiyaning aksariyati nazariy muammolarga bag`ishlangan bo`lib, amaliyotga ta`siri kamroq sezilmoqda. Buning uchun zamonaviy texnologiyalarni tezroq amaliyotga joriy etish usullarini ishlab chiqish talab etiladi. Integratsiya-ayrim bo`laklarning yoki elementlarning bir-biriga qo`shilishi, bir butunga aylanishi, yaxlitlanishidir[3]. “Integratsiya” tushunchasi XVIII asrdayoq Spenser tomonidan izohlangan edi. Biz ham integratsiyani tafakkur o`stirish omili sifatida qarab, uni fanlararo aloqa hamda ta`lim shakllarini sintezlash tarzida talqin etishga harakat qildik. Integratsiya – “butun” degan ma`noni bildiradi, demak, bu tafakkur o`sishi jarayonining turli qism va elementlarini bitta butunga birlashtirish bo`lib hisoblanadi. Ona tili ta`limiga integrativ yondashuv uning sifatini yanada oshirishga xizmat qiladi. Biz mazkur bitiruv malakaviy ishimizda ona tili ta`limida integratsiyaning roli va uning ahamiyati xususida so`z yuritmoqchimiz. Mazkur masalaning metodik jihatlarini tahlil qilish va integratsiyaga asoslangan darslarni ta`lim jarayonida qo`llashning uslubiy taraflarini o`rganish ushbu ishimiz mavzusining dolzarbligini belgilaydi. Ishning maqsadi: ona tili darslarini integratsiyalashga oid metodikani takomillashtirish. Ishning vazifasi: quyidagilardan iborat: - fanlararo integratsiya haqidagi ilmiy-metodik adabiyotlarni o`rganib chiqish; - ona tili darslarida integratsiyadan foydalanish bo`yicha ta`lim metodlarini aniqlash; - fanlararo integratsiyalab o`qitish usullarini ishlab chiqish va takomillashtirish; - integratsiyaga asoslangan yangi pedagogik texnologiyalar asosida o`qitishga yo`naltirilgan dars ishlanmalar tayyorlash. Ishning obyekti: Ta`lim bosqichlarining ona tili darslarida integrativ yondashuv asosidagi dars jarayoni. Ishning predmeti: Ona tilini o`qitishda integrativ yondashuvning mazmuni, usullari hamda uslubiy tavsiyalar. Ishning tarkibi: Kurs ishi kirish, ikkita bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro`yhati.