Hujjat turi: Kurs ishi (Ilmiy-tadqiqot ishi)Mavzu:"Ta'lim bosqichlarida nutq uslublarini o'qitish metodikasini shakllantirish" Muallif ma'lumotlari:Muassasa: O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ostidagi universitetFan: Ona tilini o'qitish metodikasiYil: 2023, ToshkentTARKIBI VA TUZILISHI:MUNDARIJA:Kirish (3-bet)I BOB: Ta'lim bosqichlarida nutq uslublarini o'qitish metodikasi (7-17 betlar)1.1. Ta'lim bosqichlarida nutq madaniyati va uslublari1.2. Adabiyot darsliklarida nutq uslublarini to'g'ri qo'llashning ahamiyatiII BOB: Nutq uslublarini o'qitish metodikasini shakllantirish (18-30 betlar)2.1. Yuqori sinflarda nutq uslublarini o'qitish metodikasi2.2. Nutq uslublarining noto'g'ri qo'llanilishi va ularning xususiyatlari2.3. Nutq uslublari modulini o'qitishda innovatsion yondashuv metodlariXULOSA (31-35 betlar)FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR (36-bet)ASOSIY MAZMUNI:1. KIRISH QISMI:Kurs ishining dolzarbligi quyidagilar bilan asoslanadi: Nutq madaniyati mantiq, pedagogika, psixologiya, estetika va boshqa fanlar bilan uzviy bog'liqligiNutq madaniyati til qurilishi, adabiy til normalari va nutqning kommunikativ fazilatlari bilan shug'ullanadiNutq og'zaki va yozma ko'rinishlarda bo'lib, har ikkalasi ham muhimTadqiqot obyekti: Til va nutq (og'zaki va yozma shakllar) Tadqiqot predmeti: Nutq madaniyati, grammatik faktlar va til me'yorlari Maqsadi: Mavzuni ilmiy-nazariy tahlillar asosida yoritish Vazifalari: Ta'lim bosqichlarida nutq madaniyati va uslublarini o'rganishAdabiyot darsliklarida nutq uslublarini qo'llash ahamiyatini ochib berishYuqori sinflarda nutq uslublarini o'qitish metodikasini tahlil qilishNutq kamchiliklarini aniqlash va bartaraf etish yo'llarini ko'rsatishInnovatsion yondashuvlarni joriy etish2. I BOB - ASOSIY NAZARIY QISM:1.1. Nutq madaniyati va uslublari: O'zbek adabiy tilidagi 5 ta asosiy nutq uslubi: So'zlashuv uslubi:Keng qo'llaniladigan, og'zaki shakldaKo'pincha dialogikAdabiy va oddiy so'zlashuv turlari mavjudErkin til qoidalari, kinoya, qochirmalar ishlatiladiIlmiy uslub:Fan-texnika tarmoqlariga oidAniq ma'lumotlar, qoidalar, ta'riflarHar bir fanning o'ziga xos atamalaridan foydalanishSo'zlar o'z ma'nosida qo'llaniladiRasmiy-idoraviy uslub:Davlat idoralari tomonidan chiqariladigan hujjatlarQarorlar, qonunlar, nizomlarAriza, ma'lumotnoma, shartnoma va boshqalarQisqa, aniq, bir qolipda tuziladiOmmabop (publitsistik) uslub:Matbuot uslubiIjtimoiy-siyosiy so'zlar ko'p qo'llaniladiTa'sirchan so'z va birikmalar ishlatiladiBadiiy uslub:Badiiy asarlar (nazm, nasr, dramatik)Timsollar (obrazlar) vositasida estetik ta'sirSheva, vulgarizmlar ham qo'llanilishi mumkin1.2. Adabiyot darsliklarida nutq uslublarining ahamiyati: Nutq turlari: Og'zaki nutq: Tovushli so'zlashuv, ohang va imo-ishoralar bilanYozma nutq: Harf va so'zlarning qonuniyat asosida birikishiIchki nutq: Passiv, o'z-o'ziga qaratilganTashqi nutq: Faol, boshqalarga qaratilganAdabiyot darslarida nutq o'stirish: Badiiy asar o'qitishIfodali o'qishQayta hikoyalashBayon va insho yozishGrammatik qoidalarni egallash3. II BOB - AMALIY QISM:2.1. Yuqori sinflarda nutq uslublarini o'qitish: Innovatsion texnologiyalar: Interfaol uslublarPedagogik va axborot texnologiyalarZamonaviy o'qitish metodlariNutq texnikasi: So'zlash san'atiTinglash qobiliyatiSuhbatdoshni to'g'ri tushunishHar qanday odam bilan munosabat o'rnata olishNotiqlik san'ati: Nutqning kirish qismiAsosiy qismXulosa qismi2.2. Nutq kamchiliklari: Dislaliya - eng ko'p tarqalgan nutq buzilishi: Fiziologik dislaliyaAudiogenik dislaliyaNutq apparati organlarining kamchiliklariO'z vaqtida tashxislash va davolash zaruriyatiNutq buzilishining sabablari: Aql va eshitish buzilishi bilan bog'liqOg'zaki aloqa vositalarining cheklanishiIkkilamchi aqliy zaiflikKorreksion-tarbiyaviy yordam zaruriyati2.3. Innovatsion yondashuv metodlari: Rasmiy-idoraviy uslubni o'qitish: Ish qog'ozlarini to'g'ri tuzish (ariza, ishonchnoma, shartnoma)Hujjatlarning qat'iy qolipiYuridik, diplomatik, ma'muriy terminologiyaLeksik-semantik-stilistik xususiyatlar4. XULOSA:Asosiy xulosalar: Nutq madaniyati ko'p fanli yondashuv talab etadiTilning lug'at boyligi va grammatik qoidalarini bilish zarurNutq madaniyati uslubiyat bilan bir-birini to'ldiradiMantiqiy va aniq nutq tuzish - madaniy nutqning asosiPedagogika va didaktika bilan uzviy bog'liqlikSotsiolingvistika va tilni qo'llash nazariyasining ahamiyatiTil variatsiyalaridan to'g'ri foydalanishNutq madaniyati barcha tasviriy tilshunoslik fanlariga asoslanganFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:Kurs ishida 17 ta manba ko'rsatilgan: O'zbek va rus tilshunoslariga oid darsliklarMetodika bo'yicha qo'llanmalarLogopediya va nutq terapiyasi adabiyotlariDavlat tilida ish yuritish bo'yicha qo'llanmalarIlmiy maqolalarHUJJATNING AHAMIYATI:Bu kurs ishi quyidagi jihatlar bilan ahamiyatlidir: ✅ Ta'lim tizimida nutq madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan ✅ Nazariy va amaliy jihatlarni birlashtiradi ✅ Innovatsion texnologiyalardan foydalanishni tavsiya etadi ✅ Nutq kamchiliklarini bartaraf etish yo'llarini ko'rsatadi ✅ O'qituvchilar uchun amaliy qo'llanma bo'la oladi Maqsadli auditoriya: Filologiya fakulteti talabalari, ona tili va adabiyot o'qituvchilari, logopedlar, pedagoglar