UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA LUG‘AT BILAN ISHLASHNI TASHKIL ETISH METODIKASI MUNDARIJA: KIRISH……………………………………………………………………………3 I.BOB. LUG‘AT BILAN ISHLASHNING NAZARIY ASOSLARI 1.1. Lug‘at bilan ishlashning o‘quv jarayonidagi roli…………………………….5 1.2. 5-sinf o‘quvchilarining yosh xususiyatlari va lug‘atlar bilan ishlash……..…8 II.BOB.5-SINF ONA TILI DARSLIGIDA LUG‘AT BILAN ISHLASH METODIKASI 2.1. Ona tili darsligidagi lug‘at ishlarini tashkil etishning usullari………………15 2.2. Lug‘at boyligini oshirishga qaratilgan mashqlar va metodlar ………………21 XULOSA….…………...…………………………………………………………27 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI………………………….30 KIRISH Kurs ishining dolzarbligi: Bugungi kunda ta’lim-tarbiya tizimida o‘quvchilarning til madaniyatini shakllantirish va ularning lug‘aviy boyligini oshirish masalalari alohida ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, ona tili darslarida lug‘at bilan ishlash o‘quvchilarning so‘z boyligini kengaytirish, nutqni to‘g‘ri va aniq shakllantirish, yozma va og‘zaki muloqot madaniyatini rivojlantirishning muhim omillaridan biridir. Shu bois, umumta’lim maktablarida lug‘at bilan ishlashni samarali tashkil etish, ayniqsa, 5-sinf ona tili darslari jarayonida, dolzarb pedagogik masalalardan biri hisoblanadi. Bugungi globalizatsiya davrida yosh avlodning ona tiliga bo‘lgan e’tiborini oshirish, til boyligini mustahkamlash va ularni to‘g‘ri nutq madaniyatiga o‘rgatish milliy qadriyatlarni asrash va rivojlantirishning asosiy mezonlaridan biri hisoblanadi. 5-sinf ona tili darsligi til o‘rgatishning dastlabki bosqichlaridan biri bo‘lib, lug‘at bilan ishlash bu jarayonning muhim qismidir. Mazkur tadqiqot umumta’lim maktablarida ushbu jarayonni samarali tashkil etish yo‘llarini aniqlashga qaratilganligi bilan ahamiyatlidir. Ushbu tadqiqot natijalari ona tili o‘qituvchilari uchun nazariy va amaliy jihatdan foydali bo‘lishi kutilmoqda. Mazkur mavzuni chuqur o‘rganish orqali dars jarayonida lug‘at bilan ishlashni takomillashtirishga xizmat qiluvchi samarali metodik tavsiyalar ishlab chiqiladi. ug‘atlar insoniyat madaniy va ilmiy taraqqiyotining muhim qismi bo‘lib, til boyligini asrash, rivojlantirish va avlodlarga yetkazishda beqiyos ahamiyatga ega. Ular har bir tildagi so‘zlarning ma’nolarini aniqlash, ularni to‘g‘ri talaffuz qilish, yozish va o‘rinli qo‘llashda asosiy vosita hisoblanadi. Lug‘atlar nafaqat o‘quv jarayonida, balki ilmiy, badiiy va kundalik hayotda ham keng qo‘llaniladi. Bugungi kunda lug‘atlar turli shakllarda mavjud bo‘lib, ular qamrab olgan ma’lumotlarning hajmi va mazmuniga qarab farqlanadi. Masalan, izohli lug‘atlar, ikki yoki ko‘p tilli tarjima lug‘atlari, terminologik lug‘atlar, ensiklopedik lug‘atlar va boshqalar. Ularning barchasi inson bilimini boyitish va tilni o‘rganish jarayonini yengillashtirishga xizmat qiladi. Kurs ishining maqsadi: Umumta’lim maktablarida, xususan, 5-sinf ona tili darslarida lug‘at bilan ishlashni samarali tashkil etishning usul va vositalarini o‘rganish va takomillashtirish. Lug‘atlar har bir til o‘rganuvchisi va ilmiy izlanish olib boruvchi shaxs uchun muhim manba hisoblanadi. Ular so‘z boyligini kengaytirish, so‘zlarning ma’no va ishlatilish o‘rnini tushunish, til boyligini oshirish va tilning turli qatlamlarini o‘rganishda yordam beradi. Kurs ishining vazifalari: 1. Lug‘at bilan ishlashning nazariy asoslarini o‘rganish. 2. 5-sinf ona tili darsligi tarkibidagi lug‘at materiallarini tahlil qilish. 3. Lug‘at bilan ishlashda qo‘llaniladigan samarali usul va vositalarni aniqlash. 4. O‘quvchilarning lug‘aviy boyligini oshirishga qaratilgan innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish. 5. Lug‘at bilan ishlashni tashkil etishda pedagogik tavsiyalarni ishlab chiqish. Kurs ishining tuzilishi: Kirish qismi, ikki bob, to‘rtta paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat .