




Tarixiy o`lkashunoslikda yozma manbalarning ahamiyati
Mahsulot tavsifi
Reja: 1. Tarixiy o`lkashunoslikda yozma manbalarning ahamiyati va ularning turlari. 2. O`lkamiz tarixi to`g`risida dastlabki ma`lumotlar. (“Avesto”, boshqa fors manbalari, yunon-rim mualliflari asarlari, Xitoy manbalari). 3. Qadimgi yozuv yodgorliklari so`g`d, baqtriya va Xorazm yozuvlari. 4. O`rta asrlar davri arab va mahalliy mualliflarining asarlari. 5. Tarixiy o`lkashunoslikni o`rganishda arxiv manbalarining ahamiyati. Arxivshunoslik to`g`risida umumiy ma`lumotlar. 6. Qadimgi va o`rta asrlar davri arxivlari. 7. Mustaqillik davrdagi arxiv hujjatlari. 8. Arxiv hujjatlarini hisobga olish, saqlash va ularning foydalanish to`g`risida umumiy ma`lumotlar. Ulka tarixini o`rganishda arxeologiya, etnografiya, yozma va moddiy madaniyat yodgorliklari bilan bir katorda arxivshunoslik, ya`ni arxiv xujjatlaridan foydalanishning axamiyati benixoya kattadir. Arxiv xujjatlarini kidirib topish, ular ustida ishlash va olingan ma`lumotlarni xayotga tadbik qilish bu juda murakkab ishdir. Arxivda tashkilotlar, muassasalar, korxonalar, kolxoz, sov-xozlar, ayrim shaxslarning ko`p yillik faoliyatlari haqidaa ma`lumot va xujjatlar saqlanadi. Yozma manbalar. Yozma manbalar o`z navbatida ikki guruhga bo`linadi: 1.Rasmiy hujjatlar. Oliy va mahalliy hukmdorlar mahkamasidan chiqqan hujjatlar-yorliqar, farmonlar, inoyatnomalar, moliyaviy-hisob daftrlari, rasmiy yozishmalar. 2.tarixiy, geo-kosmografiya, hamda biografik asarlar “Zafarnoma”, Yoqut Hamaviy- “Mo``jam ul-buldon”, Abu Tohir xo`ja “Samariya”, Xudoyberdi ibn Qo`shmuhammad “Dili g`aroyib”, Davlatshoh Samarqandiyning “Tazkarat ush-shuaro”, Bahouddin Hasan Nisoriy “Mazakkiri ahbob”, Mutribiy- “Xotiroti mutribiy”… Ulka materiallaridan va uning asosiy manbalardan biri bulgan arxiv xujjatlaridan foydalanish metodikasi bilan shugullanish juda muhim axamiyatga ega. O`zbekiston mustaqillikka erishgach, jamiyatimiz hayotining barcha sohalarida teran yangilanishlar jarayoni boshlandi. Ushbu mas`uliyatli bir davrda tarixni o`rganish, uni haqqoniy baholash tarixchilar oldiga katta mas`uliyatli vaziflarni qo`yadi. Vazifa yangi o`quv qo`llanmalarni, ma`ruza matnlarini va darsliklarini yaratishdan iborat. Tarix fani taraqqiyotini belgilovchi omillar orasid arxiv materiallari, ayniqsa diqqatga sazovordir. Shuning uchun tarixiy jarayonlarni yoritishda arxiv hujjatlarini qayta tadqiq va tahlil etish masalasi ayniqsa muhimdir. Arxiv so`zi bu lotincha “arxivium” –tushunchasidan olingan bo`lib, aslida-hukumat binosi-degan ma`noni anglatadi. Lekin “arxiv” atamasining hozirgi qo`llanilishida “hujjatlar saqlanadigan maxsus bino”-degan mazmunni anglash kerak.
Teglar
Tarixiy o`lkashunoslikda yozma manbalarning ahamiyati

Muallif
Magistr 2025 24/7
Tasdiqlangan sotuvchi